# 5746 Madde 3/14: 2026 Girişim Sermayesi Yatırım Yükümlülüğü **Canonical URL:** `https://evrenozmen.com.tr/5746-madde-3-14-girisim-sermayesi-yatirim-yukumlulugu-2026` **Son kontrol:** 30 Eylül 2026 **Yazar:** Evren Özmen, CPA / SMMM 5746 sayılı Kanunun 3'üncü maddesinin 14'üncü fıkrası, belirli büyüklüğe ulaşan Ar-Ge ve tasarım indiriminin bir kısmının girişim sermayesi ekosistemine yönlendirilmesini düzenler. 2026'da eşik, oran ve üst sınır değiştiği için önceki yıl çalışma kâğıdını aynen kullanmak hatalı sonuç doğurabilir. ## Kısa Cevap 1 Ocak 2026'dan itibaren yıllık gelir veya kurumlar vergisi beyannamesinde 5746 kapsamındaki Ar-Ge ve tasarım indiriminden 5 milyon TL ve üzerinde yararlanan mükellefler, indirim tutarının yüzde 3'ünü pasifte geçici bir hesaba aktarmalıdır. Yıllık aktarım yükümlülüğü 100 milyon TL ile sınırlıdır. Aktarılan tutarın ilgili yıl sonuna kadar kanunda sayılan girişim sermayesi yatırım araçlarına veya kuluçka merkezindeki uygun girişimcilere sermaye olarak yönlendirilmesi gerekir. ## Kısa Özet Yükümlülük şirket cirosuna, Ar-Ge bütçesine veya alınan hibe tutarına göre değil; yıllık beyannamede yararlanılan Ar-Ge ve tasarım indirimi tutarına göre değerlendirilir. Üç aşama birlikte belgelenmelidir: beyanname tutarı, pasifte geçici hesap kaydı ve yıl sonuna kadar uygun yatırım. Eşiğin altında kalan mükellef için bu fıkra nedeniyle yatırım zorunluluğu doğmaz. ## Net Cevap 2026 hesabında önce yıllık beyannamedeki 5746 Ar-Ge ve tasarım indirimi tespit edilir. Tutar 5 milyon TL'nin altındaysa 3/14 yükümlülüğü oluşmaz. Tutar 5 milyon TL veya üzerindeyse indirim tutarının yüzde 3'ü hesaplanır, fakat aktarılacak yıllık tutar 100 milyon TL'yi geçemez. Muhasebe kaydı tek başına yeterli değildir; tutar yıl sonuna kadar kanunda belirtilen araçlardan birine fiilen yatırılmalıdır. ## Girişim Sermayesi Dosyanızı Ön İncelemeye Gönderin İlk değerlendirme için şu belgeleri hazırlayın: - 2026 geçici vergi ve yıllık beyanname çalışma kâğıtları - 5746 Ar-Ge/tasarım indirimi hesap tablosu - Proje ve harcama listesi - Pasifte geçici hesap kaydı ve muavin dökümü - Planlanan fon, ortaklık veya girişim yatırımı belgeleri - Ödeme/devir tarihleri ve banka kayıtları - Varsa 4691 Ek 3 kapsamında ayrı istisna kazancı hesabı - Yönetim kurulu veya şirket yetkilisi kararları Başlangıç: https://evrenozmen.com.tr/iletisim E-posta: [info@ozmconsultancy.com](mailto:info@ozmconsultancy.com?subject=5746%20Madde%203%2014%20girisim%20sermayesi%20on%20inceleme) ## Hızlı Karar ve Dosya Yönlendirmesi | Durum | İlk bakılacak rehber | İlk hazırlanacak kayıt | |---|---|---| | 5746 indirim tutarı 5 milyon TL'ye yaklaşıyor | https://evrenozmen.com.tr/5746-madde-3-14-girisim-sermayesi-yatirim-yukumlulugu-2026 | Yıllık beyanname indirim hesabı | | Ar-Ge indirimi, stopaj ve SGK birlikte kontrol edilecek | https://evrenozmen.com.tr/5746-madde-3-arge-tasarim-indirimi-stopaj-sgk | Proje, personel, harcama ve bordro | | Teknokent kazanç istisnası da uygulanıyor | https://evrenozmen.com.tr/4691-gecici-2-teknokent-kazanc-istisnasi-2026 | 4691 ve 5746 tutarlarını ayıran tablo | | 4691 ve 5746 seçenekleri karşılaştırılacak | https://evrenozmen.com.tr/4691-5746-teknokent-arge-merkezi-vergi-tesvikleri | Şirket, proje ve teşvik yapısı | | Muhasebe hesabı kurulacak | https://evrenozmen.com.tr/teknopark-muhasebe-kayitlari-arge-hesap-plani | Mizan, muavin ve proje kodları | ## 2026 Parametreleri 10803 sayılı Cumhurbaşkanı Kararıyla 1 Ocak 2026'dan itibaren uygulanacak temel parametreler şöyledir: | Kontrol | 2026 uygulaması | |---|---| | Yükümlülük eşiği | Yıllık beyannamede 5.000.000 TL ve üzeri Ar-Ge/tasarım indirimi | | Pasife aktarılacak oran | İndirim tutarının yüzde 3'ü | | Yıllık üst sınır | 100.000.000 TL | | Yatırım süresi | İlgili yılın sonuna kadar | Eşik, oran ve üst sınır ayrı kavramlardır. Örneğin 5 milyon TL, hesaplanacak yatırım tutarı değil yükümlülüğün başlayıp başlamadığını belirleyen yıllık indirim eşiğidir. ## Hesaplama Sırası 1. Yıllık beyannamede 5746 kapsamında yararlanılacak Ar-Ge/tasarım indirimi kesinleştirilir. 2. İndirim tutarının 5 milyon TL sınırına ulaşıp ulaşmadığı kontrol edilir. 3. Sınır aşılmışsa indirim tutarının yüzde 3'ü hesaplanır. 4. Hesaplanan tutarın 100 milyon TL yıllık üst sınırı geçip geçmediği kontrol edilir. 5. Tutar pasifte geçici bir hesaba aktarılır. 6. Uygun yatırım aracı seçilir ve yıl sonuna kadar işlem tamamlanır. 7. Muhasebe kaydı, banka hareketi, fon/ortaklık belgesi ve yatırım tarihi aynı dosyada saklanır. ## Basit Hesaplama Örnekleri | Yıllık 5746 indirimi | İlk sonuç | Hesap | |---|---|---| | 4.900.000 TL | Eşiğin altında | 3/14 aktarımı doğmaz | | 5.000.000 TL | Eşik sağlanır | 150.000 TL geçici hesap ve yatırım kontrolü | | 20.000.000 TL | Eşik sağlanır | 600.000 TL geçici hesap ve yatırım kontrolü | | 4.000.000.000 TL | Üst sınır devreye girer | Yüzde 3 hesabı 120 milyon TL olsa da yıllık yükümlülük 100 milyon TL ile sınırlıdır | Örnekler yalnız mekanizmayı göstermek içindir. Beyannamedeki gerçek indirim tutarı, dönem kayıtları ve güncel karar birlikte kontrol edilmelidir. ## Hangi Yatırımlar Uygundur? Kanun metni, Türkiye'de yerleşik girişim sermayesi yatırım fonu paylarının satın alınması, girişim sermayesi yatırım ortaklıklarına sermaye konulması veya Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu kapsamındaki kuluçka merkezlerinde faaliyette bulunan girişimcilere sermaye olarak konulması seçeneklerini düzenler. | Araç | Dosyada aranacak belge | |---|---| | Girişim sermayesi yatırım fonu | Fon unvanı, pay alım belgesi, ödeme ve saklama kaydı | | Girişim sermayesi yatırım ortaklığı | Ortaklık ve sermaye katılım belgeleri | | Kuluçka merkezindeki girişimciye sermaye | Kuluçka merkezi durumu, sermaye işlemi ve ticaret sicili/banka kayıtları | Hisse, borç, avans veya sıradan ticari ödeme ile kanundaki sermaye yatırımı birbirine karıştırılmamalıdır. Seçilen aracın hukuki niteliği işlemden önce kontrol edilmelidir. ## 4691 Ek 3 ile Karıştırmayın 4691 sayılı Kanunun Ek 3'üncü maddesinde Teknokent kazanç istisnasına bağlı benzer bir girişim sermayesi yükümlülüğü vardır. 5746 Madde 3/14 ise yıllık beyannamede Ar-Ge ve tasarım indirimi kullanan mükellefler için çalışır. | Başlık | 4691 Ek 3 | 5746 Madde 3/14 | |---|---|---| | Hesabın dayanağı | Teknokent kazanç istisnası | Ar-Ge ve tasarım indirimi | | Ana dosya | Proje geliri ve istisna kazancı | Ar-Ge/tasarım harcaması ve indirim hesabı | | Ortak risk | Eşik, geçici hesap ve yıl sonu yatırımının atlanması | Eşik, geçici hesap ve yıl sonu yatırımının atlanması | Aynı şirket iki ayrı düzenlemeyle karşılaşabilir. Bu durumda istisna kazancı ile indirim tutarı ayrı çalışma kâğıtlarında izlenmelidir. ## Süresinde Yatırım Yapılmazsa Ne Olur? Madde metni, geçici hesaba aktarılan tutarın yıl sonuna kadar uygun yatırım araçlarına yönlendirilmemesi halinde yıllık beyannamede yararlanılan Ar-Ge ve tasarım indiriminin yüzde 20'si bakımından yararlanamama sonucu öngörür. Vergi, gecikme faizi ve ceza riski doğmaması için hesap yalnız yıl sonunda değil, beyanname hazırlanırken takvime bağlanmalıdır. ## Muhasebe ve Belge Zinciri Sağlıklı dosya şu zinciri kurar: 1. 5746 kapsamındaki proje ve harcama tablosu 2. Yıllık beyanname Ar-Ge/tasarım indirimi satırı 3. Yüzde 3 hesaplama çalışma kâğıdı 4. Pasifte geçici hesap kaydı 5. Yatırım aracı uygunluk belgesi 6. Banka ödemesi veya pay edinim kaydı 7. Yıl sonu gerçekleşme kontrolü 8. Yönetim ve mali müşavirlik mutabakatı ## En Sık Yapılan Hatalar - Eşiği şirket cirosu veya toplam Ar-Ge bütçesi üzerinden test etmek - 2026'da önceki yıl eşik ve oranını kullanmak - Yüzde 3'ü hesaplayıp pasif hesap kaydını yapmamak - Pasif hesap kaydını yatırımın yerine geçtiğini sanmak - Yatırımı yıl sonundan sonraya bırakmak - Uygun fon/ortaklık yerine borç veya avans vermek - 4691 Ek 3 ve 5746 Madde 3/14 hesaplarını karıştırmak - Banka, pay alım ve muhasebe belgelerini aynı dosyada tutmamak ## Sık Sorulan Sorular ### 5 milyon TL sınırı ciro mu? Hayır. Sınır, yıllık gelir veya kurumlar vergisi beyannamesinde yararlanılan 5746 Ar-Ge ve tasarım indirimi tutarıdır. ### Yüzde 3 vergi midir? Hayır. Kanunda sayılan girişim sermayesi araçlarına yönlendirilmek üzere pasifte geçici hesaba aktarılan ve yıl sonuna kadar yatırılması gereken tutardır. ### Geçici hesaba kayıt yapmak yeterli mi? Hayır. Aktarılan tutarın ilgili yıl sonuna kadar uygun yatırım aracına fiilen yönlendirilmesi ve belgelenmesi gerekir. ### 4691 istisnası olan şirket ayrıca kontrol yapmalı mı? Evet. 4691 Ek 3 ile 5746 Madde 3/14 farklı matrahlara dayanır. Şirketin kullandığı her düzenleme için ayrı hesap yapılmalıdır. ### Yatırım tutarı her yıl aynı mı? Hayır. Yıllık beyannamedeki indirim tutarına göre yeniden hesaplanır; eşik, oran ve üst sınır Cumhurbaşkanı kararıyla değiştirilebildiği için her dönem kontrol edilir. ## Resmi Kaynaklar - Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, 5746 sayılı Kanun: https://www.sanayi.gov.tr/assets/pdf/mevzuat/5746SayiliKanun.pdf - GİB, 10803 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı: https://cdn.gib.gov.tr/api/gibportal-file/file/getFile?objectKey=MEVZUAT_CBK%2FUNIVERSAL%2F2025%2FCK10803.pdf - GİB, Ar-Ge ve tasarım indirimi hakkında özelge: https://gib.gov.tr/mevzuat/kanun/435/ozelge/37526 - GİB mevzuat sayfası: https://www.gib.gov.tr/mevzuat Bu içerik genel bilgilendirmedir. 5746 Madde 3/14 hesabı yıllık beyanname, güncel Cumhurbaşkanı kararı, yatırım aracı ve işlem tarihi birlikte incelenerek uygulanmalıdır.