# Döviz Dönüşüm Desteğinde Yeni Dönem: %10 Döviz Pozisyonu Şartı ve SMMM/YMM Bildirim Formu # Döviz Dönüşüm Desteğinde Yeni Dönem: %10 Döviz Pozisyonu Şartı ve SMMM/YMM Bildirim Formu **1 Ekim 2026 itibarıyla döviz dönüşüm desteğinde önemli değişiklikler yürürlüğe girdi.** Yeni uygulamada firmaların destekten yararlanabilmeleri için yalnızca dövizlerini Türk lirasına çevirmeleri yeterli değil. Artık firmanın **döviz pozisyonunun belirlenen sınırlar içerisinde olması** ve bu durumun **SMMM veya YMM tarafından hazırlanıp onaylanan Döviz Pozisyonu Bildirim Formu** ile tevsik edilmesi gerekiyor. Özellikle ihracat yapan ve döviz kazandırıcı hizmet geliri elde eden şirketlerin, döviz satış işlemi öncesinde mali tablolarını ve döviz varlıklarını kontrol etmeleri önem taşıyor. ## 1 Ekim 2026'da ne değişti? Yeni sistemin en önemli değişikliklerinden biri, daha önce uygulanan **“döviz dönüşüm desteğinden yararlandıktan sonra bir ay boyunca döviz almama” taahhüdünün kaldırılmasıdır.** Bunun yerine firmaların mali yapısını esas alan yeni bir kriter getirildi: > **Döviz pozisyonu oranı %10'u aşmamalıdır.** Dolayısıyla 1 Ekim 2026 sonrasında firmanın destekten yararlanıp yararlanamayacağını belirleyen temel kriterlerden biri, sahip olduğu likit döviz varlıklarının bilanço ve satış büyüklüğüne oranıdır. TCMB tarafından açıklanan sisteme göre döviz pozisyon oranı genel olarak; **Likit Döviz Varlıkları / Net Satış Hasılatı veya Toplam Aktiflerden Büyük Olanı** esas alınarak hesaplanmaktadır. Hesaplanan oranın **%10 veya altında olması** gerekir. ## Döviz Pozisyonu Bildirim Formu zorunlu hale geldi Yeni uygulamada döviz dönüşüm desteği işlemi öncesinde bankaya **Döviz Pozisyonu Bildirim Formu** sunulması gerekiyor. Bu formun: * SMMM veya YMM tarafından hazırlanması, * SMMM/YMM tarafından onaylanması, * firma tarafından onaylanması, * formu onaylayan SMMM/YMM'nin geçerli Faaliyet Belgesinin eklenmesi gerekiyor. Banka ayrıca ibraz edilen meslek mensubu faaliyet belgesinin geçerliliğini kontrol edebiliyor. Bu nedenle form yalnızca şirket tarafından doldurulan basit bir banka formu niteliğinde değildir. Muhasebe kayıtları, bilanço hesapları, döviz hesapları ve ilgili finansal veriler dikkate alınarak hazırlanması gereken bir **mali tevsik belgesi** niteliğindedir. ## Döviz pozisyonu oranı nasıl hesaplanıyor? Yeni sistemin kritik noktası firmanın bilançosundaki döviz varlıklarının doğru belirlenmesidir. Örneğin bir firmanın: * Net satış hasılatı: 60 milyon TL * Toplam aktif büyüklüğü: 80 milyon TL * Hesaplamaya dahil likit döviz varlıkları: 6 milyon TL olsun. Paydada net satış hasılatı ile toplam aktiften büyük olan tutar kullanılacağından hesaplama: **6.000.000 / 80.000.000 = %7,5** şeklinde olacaktır. Bu örnekte döviz pozisyon oranı %10'un altında olduğu için firma, diğer koşulları da sağlaması halinde döviz dönüşüm desteğinden yararlanabilecektir. Aynı şirketin hesaplamaya dahil döviz varlıkları 10 milyon TL olsaydı: **10.000.000 / 80.000.000 = %12,5** sonucuna ulaşılacaktı. Bu durumda %10 sınırı aşıldığından firma destekten yararlanamayacaktır. ## Form kaç gün geçerli? Döviz Pozisyonu Bildirim Formu **düzenleme tarihinden itibaren 15 gün süreyle geçerlidir.** Firma bu 15 günlük süre içerisinde aynı formu kullanarak birden fazla döviz dönüşüm desteği işlemi gerçekleştirebilir. Bu özellik özellikle düzenli ihracat geliri bulunan ve ay içerisinde birden fazla döviz satış işlemi gerçekleştiren şirketler açısından önemlidir. Ancak 15 günlük süre sona erdiğinde yeni işlem yapılacaksa mali verilerin yeniden değerlendirilmesi ve yeni form hazırlanması gerekebilir. ## SMMM/YMM Faaliyet Belgesi neden isteniyor? Yeni sistemde Döviz Pozisyonu Bildirim Formunu hazırlayan ve onaylayan meslek mensubunun yetkisinin ayrıca teyit edilmesi amaçlanmaktadır. Bu nedenle form ekinde, SMMM veya YMM'nin bağlı bulunduğu meslek odasının çalışanlar listesine kayıtlı olduğunu gösteren geçerli **Faaliyet Belgesi** aranıyor. Aracı banka belge üzerindeki karekod veya ilgili meslek kuruluşunun doğrulama sistemi üzerinden belgenin geçerliliğini kontrol edebiliyor. Dolayısıyla sadece formun hazırlanması yeterli değildir; form ile meslek mensubunun faaliyet belgesinin birlikte değerlendirilmesi gerekir. ## Bir ay döviz almama taahhüdü kaldırıldı Önceki sistemde döviz dönüşüm desteğinden yararlanan firmaların belirli süre boyunca döviz almamaları gerekiyordu. **1 Ekim 2026 tarihinden itibaren gerçekleştirilecek yeni işlemler bakımından bu taahhüt kaldırıldı.** Bunun yerine firmanın işlem tarihindeki mali durumunu esas alan %10 döviz pozisyon oranı kriteri getirildi. Bu değişiklik, operasyonları gereği düzenli olarak döviz almak zorunda kalan ihracatçı şirketler açısından önemli olabilir. Ancak burada tarihe dikkat edilmesi gerekiyor: **1 Ekim 2026'dan önce gerçekleştirilmiş işlemler nedeniyle verilmiş ve süresi henüz sona ermemiş mevcut döviz almama taahhütleri devam etmektedir.** Yeni düzenleme, geçmişte verilmiş taahhütleri otomatik olarak ortadan kaldırmamaktadır. ## Dönüşüm desteğinde firma limiti de artık önemli Yeni sistem yalnızca döviz pozisyonuna bakmıyor. TCMB, firmanın bir yıl içerisinde destek kapsamında satabileceği ihracat bedeli döviz tutarını firmanın yarattığı **katma değerle ilişkilendiriyor.** Katma değer hesabında temel olarak: **Yıllık Faaliyet Kârı + 12 Aylık İşgücü Maliyeti** dikkate alınıyor. Faaliyet kârı Gelir İdaresi Başkanlığına bildirilen mali tablolardan, işgücü maliyeti ise SGK kayıtlarından hareketle belirleniyor. Bu nedenle bir şirketin döviz pozisyon oranının %10'un altında olması tek başına sınırsız şekilde döviz dönüşüm desteğinden yararlanabileceği anlamına gelmiyor. İşlem öncesinde TCMB sistemi üzerinden firmanın ilgili dönem için kullanılabilir limitlerinin de kontrol edilmesi gerekiyor. ## 2026'nın son çeyreği ayrıca değerlendirilmeli Yeni sistem 1 Ekim 2026 tarihinde, yani yılın son çeyreğinde yürürlüğe girdi. Bu nedenle 2026 yılı son çeyreğindeki ilk limit kullanım döneminde hesaplanan katma değer ve ilgili yıllık limitlerin **dörtte biri** dikkate alınıyor. Özellikle yüksek tutarlı ihracat geliri bulunan şirketlerin döviz satışını planlamadan önce kalan limitlerini kontrol etmeleri önem taşıyor. ## Tedarikçi firmalar için de önemli değişiklik var Yeni uygulama yalnızca doğrudan ihracat yapan şirketleri hedeflemiyor. TCMB düzenlemesiyle ihracata yönelik üretim yapan **tedarikçi firmaların da sistemden daha etkin şekilde yararlanması** amaçlanıyor. Aracı ihracatçı tarafından tedarikçi adına gerçekleştirilen uygun döviz dönüşümlerinde destek ödemesinin doğrudan tedarikçiye yapılabilmesi mümkün hale geliyor. Benzer mekanizma döviz kazandırıcı hizmetlerde aracı firmalar ile hizmeti fiilen sağlayan firmalar bakımından da uygulanabiliyor. Bu nedenle ihracatını doğrudan gerçekleştirmeyen ancak ihracat zincirinde üretici veya hizmet sağlayıcı olarak yer alan şirketlerin de yeni sistemi ayrıca değerlendirmesi faydalı olacaktır. ## Yanlış veya eksik bildirim yapılırsa ne olur? Döviz Pozisyonu Bildirim Formunda yer alan bilgilerin şirketin muhasebe kayıtlarıyla uyumlu olması son derece önemlidir. Özellikle; * banka döviz hesapları, * yurt dışı banka hesapları, * kasa hesapları, * menkul kıymetler, * ortaklardan ve iştiraklerden alacaklar, * ilgili diğer dövizli bilanço kalemleri hesaplamaya dahil edilmeden önce kontrol edilmelidir. Gerçeğe aykırı bilgi veya belge kullanılarak döviz dönüşüm desteğinden yararlanıldığının tespit edilmesi halinde ödenen destek tutarlarının ilgili mevzuat kapsamında faiz ve diğer mali yükümlülüklerle birlikte geri alınması söz konusu olabilir. Ayrıca firmanın sonraki destek veya finansman başvuruları açısından da kısıtlamalar ortaya çıkabilir. Bu nedenle özellikle yüksek tutarlı döviz dönüşümlerinde formun sadece mevcut mizandan otomatik rakam çekilerek hazırlanması yerine ilgili hesapların destekleyici belgelerle mutabakatının yapılması daha güvenli bir yaklaşım olacaktır. ## Döviz dönüşümü yapmadan önce şirketler ne yapmalı? 1 Ekim 2026 sonrasındaki işlemlerde şirketlerin aşağıdaki sıralamayı takip etmesini öneriyoruz: **1\. Güncel mizan hazırlanmalı** İşlem tarihine mümkün olduğunca yakın muhasebe kayıtları kullanılmalıdır. **2\. Döviz ve altın varlıkları kontrol edilmeli** Banka hesapları, kasa, çekler, menkul kıymetler ve diğer ilgili hesaplar gözden geçirilmelidir. **3\. Net satış ve aktif büyüklüğü belirlenmeli** Döviz pozisyon oranının paydasında kullanılacak tutar doğru hesaplanmalıdır. **4\. Döviz pozisyon oranı hesaplanmalı** Oranın %10'u aşmadığı teyit edilmelidir. **5\. Döviz Pozisyonu Bildirim Formu SMMM/YMM tarafından hazırlanmalı** Form muhasebe kayıtlarıyla mutabık olmalıdır. **6\. Faaliyet Belgesi eklenmeli** Formu onaylayan meslek mensubunun geçerli faaliyet belgesi kontrol edilmelidir. **7\. Banka ve TCMB limit kontrolü yapılmalı** Döviz satışından önce firmanın kullanılabilir destek limiti kontrol edilmelidir. **8\. İşlem formun 15 günlük geçerlilik süresi içerisinde tamamlanmalıdır.** ## Sık Sorulan Sorular ### Döviz dönüşüm desteği için SMMM raporu zorunlu mu? Yeni uygulamada döviz pozisyonunun **SMMM veya YMM tarafından hazırlanıp onaylanan Döviz Pozisyonu Bildirim Formu** ile tevsik edilmesi gerekmektedir. ### Döviz pozisyon oranı kaç olmalı? Döviz dönüşüm desteğinden yararlanılabilmesi için hesaplanan döviz pozisyon oranının **%10'u aşmaması** gerekir. ### %10'un üzerinde çıkarsa destek alınabilir mi? İlgili işlem bakımından şart sağlanmadığından destekten yararlanılması mümkün olmayacaktır. Ancak firmanın mali yapısı ve döviz pozisyonu daha sonraki tarihlerde değişebileceğinden yeni işlem tarihinde şartların tekrar değerlendirilmesi mümkündür. ### Form ne kadar süre kullanılabilir? Döviz Pozisyonu Bildirim Formu düzenlendiği tarihten itibaren **15 gün geçerlidir**. Geçerlilik süresi içerisinde şartların sağlanması kaydıyla birden fazla işlemde kullanılabilir. ### Firma artık döviz satın alabilir mi? 1 Ekim 2026 sonrasındaki yeni işlemler için eski sistemdeki **bir ay boyunca döviz almama taahhüdü kaldırılmıştır.** Ancak 1 Ekim 2026 öncesindeki işlemlerden kaynaklanan ve henüz sona ermemiş mevcut taahhütler ayrıca takip edilmelidir. ### Her şirket destekten yararlanabilir mi? Hayır. Döviz pozisyon oranının sağlanmasının yanında dövizin niteliği, destek kapsamına girip girmediği ve firmanın TCMB tarafından belirlenen kullanılabilir limitleri de kontrol edilmelidir. ## Sonuç: Döviz satışı öncesinde artık mali analiz gerekiyor 1 Ekim 2026 değişikliği döviz dönüşüm desteğini önemli ölçüde değiştirdi. Yeni sistemde temel yaklaşım artık yalnızca “dövizi sat ve belirli süre döviz alma” şeklinde değil. Firmanın; **döviz pozisyonu + bilanço büyüklüğü + satışları + faaliyet kârı + işgücü maliyeti** birlikte önem kazanıyor. Bu nedenle döviz dönüşüm desteğinden yararlanmayı planlayan şirketlerin işlemi bankaya göndermeden önce **Döviz Pozisyonu Bildirim Formunu ve destek limitlerini kontrol ettirmeleri** önem taşıyor. ### Döviz Pozisyonu Bildirim Formu Hazırlama Desteği İhracat veya döviz kazandırıcı hizmet geliriniz için döviz dönüşüm desteğinden yararlanmayı planlıyorsanız, OZM Consultancy olarak; * Döviz Pozisyonu Bildirim Formunun hazırlanması, * güncel mizan ve döviz hesaplarının kontrolü, * %10 döviz pozisyon oranının hesaplanması, * destek şartlarının ön değerlendirmesi, * SMMM onayı ve gerekli belgelerin hazırlanması konularında destek sağlayabiliriz. **Döviz satışını gerçekleştirmeden önce uygunluğunuzu ve döviz pozisyon oranınızı kontrol ettirmek için bizimle iletişime geçebilirsiniz.** *Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Her firmanın bilanço, döviz pozisyonu ve işlem yapısı farklı olduğundan destek başvurusu öncesinde şirkete özel değerlendirme yapılması önerilir.*