# Kooperatiflerde Dış Denetim Seçimi ve Zorunluluklar

**Sirküler: Kooperatiflerde Dış Denetim Seçimi ve Zorunluluklar**

**Konu:** Kooperatiflerde Dış Denetçi Seçimi, Zorunluluklar ve Uygulama Süreci

**Sayın Yetkili,**

Kooperatiflerde dış denetçi seçimi, 1163 Sayılı Kooperatifler Kanunu çerçevesinde, kooperatiflerin mali tablolarının geçerliliği ve hukuki sorumlulukları açısından büyük önem taşımaktadır. Bu sirkülerde, kooperatiflerde dış denetçi seçilmemesi durumunda ortaya çıkabilecek sonuçlar ve uygulanması gereken prosedürler ele alınmıştır.

**1\. Dış Denetçi Seçimi Zorunlu Mudur?** Kooperatiflerde dış denetçi seçimi, belirli şartlar altında zorunlu hale gelmektedir. Aşağıda belirtilen türdeki kooperatifler için dış denetçi seçilmesi gerekmektedir:

* **Yapı Kooperatifleri:** Yapı ruhsatı alınmış ve ortak sayısı 100 veya daha fazla olan kooperatifler.
    
* **Turizm Geliştirme Kooperatifleri:** Aynı şartlar altında dış denetçi seçilmelidir.
    
* **Gayrimenkul İşletme Kooperatifleri:** Yapı ruhsatı alınmış ve ortak sayısı 100 veya daha fazla.
    
* **Tarım, Esnaf ve Sanatkârlar Kredi Kooperatifleri:** Dış denetçi seçimi zorunludur.
    
* **30 Milyon TL Üzeri Net Satış Hasılatı Olan Kooperatifler:** Satış hasılatı 30 milyon TL ve üstü olanlar dış denetçi seçmelidir.
    
* **2000 Ortaktan Fazla Ortaklı Kooperatifler:** Ortak sayısı 2000 ve üzeri olan kooperatiflerde dış denetçi seçimi zorunludur.
    

**2\. Denetim Kurulu Varsa, Dış Denetçi Seçimi Gerekli Midir?** Kooperatifinizin denetim kurulu bulunsa da, yukarıdaki şartları taşıyan kooperatiflerde dış denetçi seçilmesi zorunludur. Denetim kurulu, iç denetimi sağlamakla yükümlüdür; ancak dış denetçi seçimi ayrı bir gerekliliktir.

**3\. Dış Denetçi Seçimi Nasıl Yapılmalıdır?** Dış denetçi, kooperatifin genel kurulunda seçilir. Seçim için belirli bir karar yeter sayısı aranmaz. Dış denetçinin seçimi, ana sözleşmeye göre ilk kurulda yapılır ve sonraki dönemdeki hesap dönemi için geçerli olur. Dış denetçi, kooperatifin yönetim kurulu tarafından seçilemez.

**4\. Yedek Dış Denetçi Seçimi Zorunlu Mudur?** Yedek dış denetçi seçimi zorunlu olmasa da, herhangi bir sebeple dış denetçinin görevini yerine getirememesi durumunda görev yapacak bir yedek denetçi seçilmesi önerilir. Bu seçim, aynı genel kurulda yapılabilir.

**5\. Gündemde Dış Denetçi Seçimi Yer Almıyorsa Ne Yapılmalıdır?** Kooperatiflerin genel kurul gündemi, ana sözleşmede belirlenen maddelere tabidir. Ancak, dış denetçi seçimi gündemde yer almıyorsa, kooperatif ortaklarının en az 1/10'u tarafından noter onaylı bildirimle gündeme madde eklenebilir. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nın yayımladığı talimatlar doğrultusunda, gündemde dış denetçi seçimine dair madde eklenebilir.

**6\. Dış Denetçi Raporunun Teslim Süresi Nedir?** Dış denetçi raporu, hesap döneminin sonundan itibaren üç ay içinde kooperatif yönetim kuruluna teslim edilmelidir. Bu rapor, kooperatif merkezinde ortakların incelemesine sunulmalı ve Koopbis sistemine yüklenmelidir.

**7\. Dış Denetçi Raporunun Formatı** Dış denetçi raporunun, Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu tarafından yayımlanan Türkiye denetim standartlarına uygun olması gerekmektedir. Raporun, belirli bir formatta düzenlenmesi zorunludur.

**8\. Dış Denetçi Seçiminin Ticaret Siciline Tescili** Dış denetçinin seçimi, görevden alınması veya ayrılması durumunda ticaret siciline tescil ettirilmelidir. Ticaret siciline sunulacak belgeler arasında genel kurul kararının bir örneği, denetim sözleşmesinin bir örneği ve dış denetçinin yasal engel durumunun bulunmadığına dair yazılı beyanı yer almalıdır.

**Sonuç:** Kooperatiflerin dış denetçi seçimini ihmal etmesi, hukuki ve mali açıdan ciddi sonuçlar doğurabilir. Bu nedenle, dış denetçi seçimi ile ilgili tüm yasal yükümlülüklerin yerine getirilmesi büyük önem taşımaktadır. Kooperatiflerin genel kurul toplantılarında, dış denetçi seçimi için gerekli düzenlemeler yapılmalı ve yasal süreçler titizlikle takip edilmelidir.

Saygılarımızla,

Kooperatifiniz için dış denetim hizmetlerimiz ile ilgili bize ulaşabilirsiniz

info@ozmconsultancy.com