# Şahıs Şirket Kuranların Bilmesi Gereken Temel Konular # **İşe Yeni Başlayan Ticari Kazanç Mükelleflerinin Hak ve Ödevleri** Bu blog yazısında, **işe yeni başlayan ticari kazanç mükelleflerinin** hak ve ödevleri ile vergiye gönüllü uyumunun artırılması amacıyla mükelleflere sağlanan bazı vergi avantajları yer almaktadır. --- ## **1\. Mükelleflerin Hak ve Ödevleri** Mükellefler, vergi kanunlarının uygulanması sırasında karşılaştıkları özel durumlar ve işlemlerle ilgili olarak sahip oldukları hakları aşağıdaki gibi kullanmaktadırlar: * **Bildirme** * **Belge Düzenleme** * **Defter Tutma** * **Belge Temini ve İptali** * **Muhafaza ve İbraz Ödevleri** * **Diğer Ödevler** --- ## **2\. Bildirilmesi Gereken Hususlar** Mükellefler; * **İşe Başlama:** İşe başlama tarihinden itibaren **on gün** içinde bildirim yapılmalıdır. * **İş Değişikliği ve İşi Bırakma:** İş yeri adresi değişikliği, iş değişikliği ve işletme değişikliği gibi olaylar, olayın **vukuat tarihinden itibaren bir ay** içinde bildirilmelidir. * **Yeni Bina İnşası:** Şehir ve kasabalarda inşa ettirilen binalar ile inşaat bitmeden kullanılmaya başlanan bölümler, halin vukuat tarihinden itibaren **iki ay** içerisinde bildirilmelidir. Bildirim, **Dijital Vergi Dairesi**, ilgili vergi dairesi veya posta yoluyla yapılmaktadır. Zamanında bildirim yapılmadığı takdirde, **Vergi Usul Kanunu** kapsamında usulsüzlük cezası uygulanır. --- ## **3\. Defter Tutma ve Belge Saklama Yükümlülükleri** Gerçek usulde mükellef olan ticari kazanç mükellefleri, **Vergi Usul Kanunu** gereği defter tutmak zorundadır. Bu kapsamda, defter ve belgelerin muhafazası ile ilgili temel bilgiler: * **Muhafaza Süresi:** İlgili bulundukları yılı takip eden takvim yılından başlayarak **5 yıl**. * **Elektronik Kayıt:** **Defter Beyan Sistemi (DBS)** üzerinden tutulan defterler, ayrıca kağıt ortamında saklanmak zorunda değildir. ### **3.1. Defter ve Belge Saklama Sürecine İlişkin Tablo** | **Özellik** | **Açıklama** | | --- | --- | | **Defter Tutma Zorunluluğu** | Gerçek usulde mükellef olanlar için zorunludur. | | **Muhafaza Süresi** | Takvim yılı sonunu takip eden yıldan itibaren **5 yıl**. | | **Kağıt Ortamı** | DBS üzerinden tutulan defterler için ayrıca kağıt kopya saklama zorunluluğu bulunmamaktadır. | Ayrıca; * **Pişmanlıkla Beyan,** * **Cezalarda İndirim,** * **Uzlaşma,** * **Dava Açma,** * **Tecil–Taksitlendirme,** * **%5 Vergi İndirimi,** * **Düzeltme,** * **Şikâyet Yolu ile Müracaat,** * **Özelge,** * **Kanun Yolundan Vazgeçme,** * **Mahsup ve İade,** * **Ödeme Emrine İtiraz** gibi uygulamalar da mevcuttur. --- ## **4\. Defterlerin Elektronik Ortamda Tutulması** Mükelleflerin defterlerini elektronik ortamda tutmalarını sağlayan iki temel sistem bulunmaktadır: ### **4.1. Defter Beyan Sistemi (DBS)** * **Tanım:** İşletme hesabı esasına göre defter tutan mükellefler ile basit usule tabi olanların kayıtlarının elektronik ortamda tutulmasını sağlar. * **Başvuru Süresi:** İşe başlama bildiriminin verildiği günü izleyen **yedinci iş günü (23.59’a kadar)**. ### **4.2. Elektronik Defter Uygulaması (e-Defter)** * **Tanım:** Vergi Usul Kanunu veya Türk Ticaret Kanunu gereği tutulması zorunlu defterlerde yer alması gereken bilgilerin elektronik kayıtlarıdır. * **Avantajları:** * Elektronik dosya olarak hazırlanır. * Kağıta bastırılmadan oluşturulur. * Elektronik imza veya mali mühür ile güvence altına alınır. * İlgili kişiler nezdinde ispat aracı olarak kullanılabilir. --- ## **5\. Defterlerin Tasdik Ettirilme Süreci** Bilanço veya işletme hesabı esasına göre defter tutan mükellefler, **tasdik** ettirilmek zorundadır. Tasdik işlemi ile ilgili durumlar: * **Öteden İşe Devam Edenler:** Hesap dönemine girecek son ayda bildirim. * **Yeni İşe Başlayanlar, Sınıf Değiştirenler ve Yeni Mükellefler:** İşe başlama, sınıf değiştirme veya yeni mükellefiyete girme tarihinden önce bildirim yapılmalıdır. * **Vergi Muafiyeti Kalkanlar:** Muaflıktan çıkma tarihinden itibaren **on gün** içinde. * **Yıl İçinde Yeni Defter Kullanma Zorunluluğu Doğanlar:** Yeni defter kullanmaya başlamadan önce tasdik edilmesi gerekmektedir. * **Defter Tasdik Yenileme:** Ertesi yılda da kullanılacak defterler için **Ocak ayı** veya ilgili hesap döneminin ilk ayında yenileme yapılmalıdır. --- ## **6\. Düzenlenmesi Gereken Belgeler** Mükellefler, ticari faaliyetlerine uygun belgeleri aşağıdaki şekilde düzenlemelidir: * **Fatura, Gider Pusulası, Müstahsil Makbuzu** * **Perakende Satış Fişi, Ödeme Kaydedici Cihazla Verilen Fiş** * **Giriş ve Yolcu Taşıma Bileti, Sevk İrsaliyesi, Taşıma İrsaliyesi** * **Yolcu Listesi, Günlük Müşteri Listesi** Belgeler; * **Anlaşmalı Matbaalardan bastırılmalı** ya da * **Noter tasdiki** alınmalıdır. Ayrıca, **e-Belge uygulamalarına** dahil olan mükellefler yeterli miktarda kağıt belge bastırmak zorundadırlar. Elektronik belge uygulamalarında kullanılan başlıca belgeler: * **e-Fatura** * **e-Arşiv Fatura** * **e-Gider Pusulası** * **e-Müstahsil Makbuzu** * **e-İrsaliye** > **Not:** > e-Fatura uygulamasına kayıtlı mükellefler; kayıtlı olanlara e-Fatura, kayıtlı olmayanlara ise e-Arşiv Fatura düzenlemek durumundadır. > Vergiler dahil tutarın **3 Bin TL**'yi aşması halinde ilgili başvuru portalından işlem yapılmalıdır. --- ## **7\. Yeni Nesil Ödeme Kaydedici Cihaz (YN ÖKC) Kullanma** ### **7.1. Kullanım Şartları** * **Kapsam:** Perakende ticaretle uğraşan birinci ve ikinci sınıf tüccarlar, * **Belgelenme Zorunluluğu:** Fatura vermek mecburiyetinde olmadıkları satışlar ve işlerin belgelenmesinde **YN ÖKC** veya **Güvenli Mobil Ödeme ve Elektronik Belge Yönetim Sistemi (GMÖEBYS)** kullanılmalıdır. ### **7.2. Başlangıç Süresi** * İşe yeni başlayan veya sonradan bu mecburiyet kapsamına giren mükellefler için başlama tarihi; **İşe başlama veya mecburiyet kapsamına girme tarihinden itibaren 30 gün** (öncelikli yörelerde 60 gün). ### **7.3. Ek Gereklilik** * **Üye İş Yeri Anlaşması:** En az bir banka veya ödeme hizmet sağlayıcısı ile anlaşma yaparak banka veya kredi kartı ile ödeme imkânı sağlanmalıdır. --- ## **8\. Belgelerin Verilmemesi, Alınmaması ve Diğer Usul Hükümleri İhlalleri** ### **8.1. İhlal Durumunda Uygulanacak Yaptırımlar** * **Elektronik Belge Zorunluluğu:** Elektronik belge olarak düzenlenmesi gereken belgelerin (fatura, gider pusulası, müstahsil makbuzu, serbest meslek makbuzu vb.) verilmemesi veya alınmaması durumunda, * **Kâğıt Üzerine Düzenlenen Belgeler:** Gereken haller dışında kâğıt olarak düzenlenmesi durumunda veya VUK’a göre hiç düzenlenmemiş sayıldığında, **her bir belge için Vergi Usul Kanunu’nun 353. maddesi** uyarınca özel usulsüzlük cezası kesilir. --- ## **9\. Vergi Beyannameleri ve Yükümlülükleri** ### **9.1. Beyanname Türleri** * **Gelir Vergisi, Gelir Geçici Vergi, Katma Değer Vergisi** * **Muhtasar ve Prim Hizmet Beyannameleri** Bu beyannameler, elektronik ortamda gönderilmek zorundadır. ### **9.2. Beyanname Verme Sistemleri** | **Mükellef Türü** | **Kullanılan Sistem** | | --- | --- | | Bilanço usulüne göre defter tutanlar | **Beyanname Düzenleme Programı (e-Beyanname)** | | İşletme hesabı esasına göre defter tutanlar | **Defter Beyan Sistemi (DBS)** | | Basit usule tabi olan mükellefler | Gelir vergisi beyannamesi, Defter Beyan Sistemi üzerinden | > **Not:** > Basit usule tabi olan mükellefler, ticari kazançları nedeniyle gelir vergisi beyannamesi vermemekle birlikte; > elde ettikleri gayrimenkul sermaye iradı, menkul sermaye iradı, ücret ve diğer kazançları nedeniyle beyannamelerini **DBS** üzerinden verirler. --- ## **10\. Vergi Levhası Alma ve Bulundurma** * **Zorunluluk:** Gelir vergisi mükellefleri, her yıl **Mayıs ayının son gününe** kadar vergi tarhına esas olan kazanç tutarları ve vergi miktarlarını gösteren levhayı almak zorundadır. * **Yeni Başlayan Mükellefler:** İşe yeni başlayan mükellefler, mükellefiyet tesisinden itibaren **1 ay** içerisinde vergi levhalarını almalıdır. * **Denetim:** Vergi levhasını bulundurma mecburiyetinde olunan yerlerde yapılan denetimlerde, eksiklik tespit edilirse her tespit için özel usulsüzlük cezası uygulanır. --- ## **11\. Tahsilat ve Ödemelerin Tevsik (Belgeleme) Zorunluluğu** ### **11.1. Kapsam** * Birinci ve ikinci sınıf tüccarlar, serbest meslek erbabı, basit usulde tespit olunan tüccarlar, defter tutması zorunlu çiftçiler, vergiden muaf esnaf ve mükellef olmayanların; **KDV dahil 30.000 TL**’yi aşan tutardaki tüm tahsilat ve ödemeleri, aracı finansal kurumlar tarafından düzenlenen belgelerle tevsik etmesi gerekmektedir. ### **11.2. Özel Durumlar** * **Araç Kiralama Faaliyeti:** Belirli taşıt ve araçlar hariç, kiralama hizmetlerinde yapılan işlemler de tevsik edilmelidir. * **Konut ve İş Yerleri:** Kiraya veren ve kiralayanlar, kira tutarına bakılmaksızın; bankalar veya Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketi tarafından düzenlenen belgelerle tevsik etmelidir. * **Kısa Süreli Kiralamalar:** Günlük veya haftalık kiralama işlemleri de tevsik zorunluluğuna dahildir. > **Uyarı:** > Tevsik zorunluluğuna uyulmayan her işlem için **Vergi Usul Kanunu** uyarınca özel usulsüzlük cezası kesilir. --- ## **12\. Elektronik Tebligat Kullanımı** Ticari kazanç yönünden gelir vergisi mükellefi olanlar, mükellefiyet tesis sırasında **e-Tebligat** talep bildiriminde bulunarak, e-Tebligat Sistemini kullanmak zorundadır. Gönderilen elektronik belgeler, mükellefin elektronik adresine ulaştığı tarihten itibaren **beşinci günün** sonunda tebliğ edilmiş sayılır; ayrı posta yoluyla tebligat yapılmaz. --- ## **13\. Genç Girişimci Kazanç İstisnası** * **Kapsam:** Ticari faaliyeti nedeniyle adlarına ilk defa gelir vergisi mükellefiyeti tesis edilen, ve mükellefiyet başlangıç tarihi itibarıyla **29 yaşını doldurmamış tam mükellef** gerçek kişiler. * **İstisna Kapsamı:** Faaliyete başlandıkları takvim yılından itibaren **üç vergilendirme dönemi** boyunca elde edilen kazancın, **Gelir Vergisi tarifesinin ikinci diliminde yer alan tutara kadar olan kısmı** gelir vergisinden istisna tutulur. Bu tutar her yıl güncellenecektir. * **Gerçek Usule Geçiş:** Kazançları basit usulde tespit edilen mükellefler, gerçek usule geçmeleri halinde, genç girişimci kazanç istisnası şartlarını taşıyorlarsa, söz konusu istisnadan yararlanabilirler. --- ## **14\. Vergiye Uyumlu Mükelleflere Sağlanan %5 Vergi İndirimi** Gelir Vergisi Kanunu şartlarını taşıyan mükellefler, yıllık gelir vergisi beyannameleri üzerinden hesaplanan verginin **%5’ini, ödenmesi gereken vergiden indirebilirler.** --- ## **15\. Dijital Vergi Dairesi Üzerinden Yapılabilecek İşlemler** Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından elektronik ortamda sunulan hizmetler, tek çatı altında birleştirilmiş olup, kişilerin tüm uygulamalara **kolay, hızlı ve güvenli** erişim sağlamaları hedeflenmektedir. Dijital Vergi Dairesi üzerinden aşağıdaki işlemler yapılabilir: * **Borç Sorgulama ve Kısmi Ödeme** * **Borç Durum Yazısı Alımı** * **Sicil Bilgilerine Erişim** * Diğer vergisel işlemler (tüm işlemler vergi dairesine gitmeden, 7/24 yapılabilmektedir). --- ## **16\. Vergi Ödeme Kanalları** Vergi ödemeleri, aşağıdaki kanallar aracılığıyla gerçekleştirilebilir: | **Ödeme Kanalı** | **Açıklama** | | --- | --- | | **gib.gov.tr İnternet Sitesi / Dijital Vergi Dairesi & GİB Mobil Uygulaması** | Başkanlığın resmi internet sitesi üzerinden elektronik ödemeler | | **Anlaşmalı Bankalar – Kredi Kartı** | Başkanlık tarafından belirlenen tutarlar dahilinde | | **Anlaşmalı Bankalar – Banka Kartı / Hesap İşlemleri** | Banka hesaplarından yapılan ödemeler | | **Yabancı Bankalar – Kredi Kartı / Banka Kartı ve Diğer Yöntemler** | Yabancı ülkede faaliyet gösteren bankaların sunduğu ödeme yöntemleri | | **Anlaşmalı Banka Şubeleri ve Alternatif Ödeme Kanalları** | Şubeler, PTT iş yerleri ve vergi daireleri üzerinden ödeme imkânı | --- ## **17\. Ek Bilgilendirme: e-Posta ve Sosyal Medya** * **e-Posta Bilgilendirme Sistemi:** [e-Posta Bilgilendirme Aboneliği](https://gib.gov.tr/e_posta_bilgilendirme_aboneligi) adresinden abone olunarak, vergi mevzuatı ve uygulamalardan hızlıca haberdar olunabilir. * **Anlaşmalı Bankalar Listesi:** [Anlaşmalı Bankalar Listesi](https://www.gib.gov.tr/yardimve-kaynaklar/yararli-bilgiler/anlasmali-bankalar-vergi-tahsilyetkisi-verilen-bankalar) bağlantısından ulaşılabilir. * **Mükellef e-Posta İletişim Sistemi (MEIS):** İlgili e-posta adresleri üzerinden güncel vergi mevzuatına ilişkin bilgilere ulaşılabilir. * **Vergi Mevzuatı ile İlgili Güncel Bilgilere Ulaşabileceğiniz Kanallar** --- Sorularınız için bize ulaşabilirsiniz. ### [ÖZMEN MALİ MÜŞAVİRLİK](http://www.ozmconsultancy.com) ![](https://cdn.hashnode.com/res/hashnode/image/upload/v1737121175422/7677cc04-b3b0-43c5-9b77-715ccd264960.png align="center") ---