Sit Alanlarında veya Tescilli Yapılarda Kentsel Dönüşüm Mümkün mü?

Sit Alanlarında veya Tescilli Yapılarda Kentsel Dönüşüm Mümkün mü?

Kentsel dönüşüm, modern şehirlerin yeniden yapılandırılmasında önemli bir araçtır. Ancak sit alanları ve tescilli yapılar söz konusu olduğunda, dönüşüm süreçleri çok daha hassas ve karmaşık bir hal alır. Peki, 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun bu tür alanlarda nasıl uygulanabilir?

Bu yazımızda, sit alanları ve tescilli yapılar üzerindeki kentsel dönüşüm süreçlerini ve bu alandaki yasal düzenlemeleri inceleyeceğiz.

6306 Sayılı Kanun Ne Diyor?

6306 sayılı Kanunun 9/3. maddesi, sit alanlarında veya tescilli yapılarda yapılacak uygulamalar için belirli düzenlemeler getirmiştir. Bu kapsamda, şu ifadeler yer alır:

“2863 sayılı Kanun ve 5366 sayılı Kanun kapsamındaki alanlarda uygulamada bulunulması hâlinde, alanın sit statüsü de gözetilerek Kültür ve Turizm Bakanlığının görüşü alınır.”

Ayrıca, 6306 sayılı Kanunun Uygulama Yönetmeliği'nin 7/9. maddesi de bu durumu detaylandırmaktadır. Yönetmelikte şu hüküm yer alır:

“2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu kapsamında olan yapıların riskli yapı tespiti, yapı maliklerinin talebine istinaden yapılır. Riskli yapı tespitinin kesinleşmesinden sonra durum ilgili kültür varlıklarını koruma bölge kuruluna bildirilir ve bu kurulun alacağı karara göre uygulama yapılır.”

Riskli Yapı Tespiti ve İzin Süreçleri

Sit alanlarında ve tescilli yapılarda riskli yapı tespiti yapılırken, bu tespit maliklerin talebine dayanarak gerçekleştirilir. Ancak süreç şu şekilde işler:

1. Karot Alma ve Ön İzin Gerekmez:
   Riskli yapı tespiti sırasında karot alma işlemi için Kültür Varlıklarını Koruma Kurulu veya Tabiat Varlıkları Bölge Komisyonlarından ön izin alınmasına gerek yoktur.

2. Kurula Bildirim Zorunluluğu:
   Rapor düzenlenip kesinleştikten sonra, ilgili kültür varlıklarını koruma bölge kuruluna bildirim yapılır. Ancak bu noktada, kurula daha önceden bildirim yaparak izin alınması daha güvenilir bir uygulama olabilir.

Koruma Kurullarının Yetkileri

Sit alanlarında ve tescilli yapılarda yapılacak işlemler, yalnızca ilgili koruma kurullarının kararlarına göre gerçekleştirilebilir. Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulu, “Koruma Amaçlı İmar Planları” kapsamında aşağıdaki yetkilere sahiptir:

• Tescilli taşınmaz kültür varlıklarına müdahaleler.

• İmar Kanunu uyarınca tamirat ve tadilat işlemleri.

• Koruma alanlarındaki uygulama kararları.

Tabiat Varlıkları ve Karma Sit Alanları

Tabiat Varlıkları Bölge Komisyonları, doğal sit alanlarında ve bu alanlarda korunacak varlıklarla ilgili kararlar alır. 19 Temmuz 2012 tarihli Resmî Gazetede yayımlanan Korunan Alanların Tespit, Tescil ve Onayına İlişkin Usul ve Esaslara Dair Yönetmelik kapsamında belirlenen müdahale şartları şu şekilde özetlenebilir:

• Doğal sit alanlarında yapılacak müdahaleler için komisyon kararı zorunludur.

• 1 Temmuz 2022 tarihli “Doğal Sit Alanları Koruma ve Kullanma Koşulları” başlıklı ilke kararında, bu alanlarda yapılacak işlemler açıkça belirtilmiştir.

Sonuç: Sit Alanlarında Kentsel Dönüşüm Nasıl Mümkün?

Sit alanlarında ve tescilli yapılarda kentsel dönüşüm mümkündür ancak süreç daha karmaşık ve dikkat gerektirir. Özellikle, Kültür Varlıklarını Koruma Kurulları ve Tabiat Varlıkları Komisyonlarının yetkileri göz önünde bulundurularak, her adım yasal düzenlemeler çerçevesinde atılmalıdır.

Riskli yapı tespiti ve koruma kurulu kararları, bu tür alanlarda dönüşümün temel taşlarıdır. Bu nedenle, sürece başlamadan önce uzman bir ekipten destek almak ve ilgili tüm kurumlarla koordineli çalışmak büyük önem taşır.