7534 sayılı Köy Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun
7534 sayılı Köy Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun
Türkiye’de imar, yapı denetimi, kentsel dönüşüm, gecekondu, köy kanunu ve coğrafi bilgi sistemleri konularındaki yasal mevzuatlar zaman zaman güncellenmektedir. Bu güncellemeler, hızlı kentleşme, kentsel dönüşüm, teknolojik gelişmeler ve afet risklerinin azaltılması gibi nedenlerle gerekli hale gelir.
12 Aralık 2024 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 7534 sayılı Kanun ile birçok alanda düzenlemeye gidilmiştir. Bu kapsamda;
Köy Kanunu’nun uygulama sürelerinde uzatma,
Gecekondu Kanunu’nun yıkım ve tebligat süreçlerinde netleştirme,
Katma Değer Vergisi (KDV) Kanunu’nda kentsel dönüşüm kurumlarının işleyişine dair eklemeler,
İmar Kanunu’nda imar hakkı aktarımı, değer artış payları, umumi ve kamu hizmet alanlarının kamu eline geçiş yöntemleri,
Yapı Denetimi Kanunu’nda hizmet bedelleri, cezai hükümler ve sistemin etkinliğini artırmaya yönelik düzenlemeler,
Kentsel Dönüşüm Başkanlığı’nın görev alanlarının belirlenmesi,
Coğrafi Bilgi Sistemleri alanında izin, veri paylaşımı ve cezai müeyyideler,
Türkiye Çevre Ajansı’nın şirketlere ortak olabilmesine yönelik düzenleme ve personel istihdamına dair sınırlamalar gibi konularda önemli maddeler hayata geçirilmiştir.
Aşağıda, maddeler bazında getirilen başlıca değişiklikler ve bunların özet tabloları yer almaktadır.
Önemli Değişiklikler ve Maddeler
1. Köy Kanunu’nda Süre Uzatımı
Değişiklik: 442 sayılı Köy Kanunu’nun geçici 5’inci maddesinde 31/12/2024 olan süre 31/12/2028’e uzatılmıştır.
Etkisi: Köylere ilişkin bazı uygulamaların geçerlilik süreleri 4 yıl daha uzatılarak, kırsal alan politikalarının istikrarı sağlanmıştır.
| Madde | Değişiklik Öncesi | Değişiklik Sonrası |
| 442 sy. Kanun Geç. 5. Md. | 31/12/2024 | 31/12/2028 |
2. Gecekondu Kanunu’nda Yıkım ve Tebligat Süreçleri
Değişiklik: 775 sayılı Gecekondu Kanunu’nun 18. maddesinde izinsiz yapıların yıkımına ilişkin süreçler netleştirilmiş; belediye, TOKİ veya il özel idarelerine 15 gün sonunda yıkım işlemini yapma zorunluluğu getirilmiştir. Tebligat yapılamaması halinde yıkım kararı ilgili yapıya asılarak tebliğ sayılacak, böylece yıkım süreci hızlandırılacaktır.
| Düzenleme | Öncesi | Sonrası |
| İzinsiz yapı yıkımı | Tebligat belirsizliği | 7 gün içinde tebliğ, 15 gün sonra yıkım |
| Tebligat yöntemi | Resmî posta veya adres | Tebliğ edilemezse yapıya asılarak tebliğ sayılır |
3. KDV Kanunu’nda Kentsel Dönüşüm Başkanlığı İbaresinin Eklenmesi
Değişiklik: 3065 sayılı KDV Kanunu’nun 17. maddesinde yer alan Kentsel Dönüşüm Başkanlığı ifadesi eklenerek, bu kurumun faaliyetleri de KDV istisna ve muafiyetleri kapsamına girebilecektir.
| Değişiklik | Öncesi | Sonrası |
| KDV Kanunu Md.17 | Kentsel Dönüşüm Başkanlığı yok | “Kentsel Dönüşüm Başkanlığı” ibaresi eklendi |
4. İmar Kanunu’nda İmar Hakkı Aktarımı
Değişiklikler: 3194 sayılı İmar Kanunu’na imar hakkı aktarımı kavramı eklenmiştir. Parselin kamu hizmet alanına ayrılması nedeniyle kullanılamayan inşaat hakkı başka bir parsele aktarılabilecektir. Bu süreçte alıcı ve verici parsellerin değer tespiti, ekspertiz raporları ve belirlenen oranlarla yapılacaktır.
Anahtar Noktalar:
İmar hakkı aktarımı ile mülkiyet sahiplerinin mağduriyetlerinin önüne geçmek,
Alıcı parselin inşaat alanının %30’dan fazla arttırılamaması,
Değer tespitinde en az iki gayrimenkul değerleme kuruluşu raporunun ortalamasının alınması.
| Konu | Açıklama |
| İmar Hakkı Aktarımı | Kamu alanına ayrılan parsellerin inşaat hakları başka parsellere taşınacak |
| Üst Limit | Alıcı parselde %30’dan fazla artış yapılamaz |
| Değer Tespiti | Lisanslı iki değerleme kuruluşu rapor ortalamasına göre |
5. İmar Kanunu’nda Düzenleme Ortaklık Payı (DOP) ve Kamu Alanlarının Kamuya Geçişi
DOP’un kullanım alanları detaylandırılmış, umumi hizmet alanlarının kamu eline geçişi için kamulaştırma veya imar hakkı aktarımı gibi alternatif yöntemler sağlanmıştır. Değer artış payı kavramı ile imar planı değişikliği sonucunda oluşan değer artışlarının %90’ına kadarının kamuya ödenmesi öngörülmüştür.
| Konu | Yeni Düzenleme |
| DOP Alanları | Park, otopark, ibadet yeri, okul, sağlık tesisi vb. alanlar belirlendi |
| Kamu Alanlarının Kamuya Geçişi | Kamulaştırma, imar hakkı aktarımı, parsel değer artış payları ile |
| Değer Artış Payı | İmar planı değişikliğiyle artan değerin %90’ı kamuya ödenebilir |
6. Yapı Denetimi Hakkında Kanun’da (4708) Değişiklikler
Yapı denetim hizmet bedelleri, yapı inşaat alanına göre yeniden düzenlenmiş, cezai yaptırımlar arttırılmış, teminat uygulaması getirilmiştir. Bu sayede yapı kalitesinin artırılması, yapı denetim şirketlerinin daha sıkı denetlenmesi hedeflenmiştir.
| Değişiklik Alanı | Yeni Uygulama |
| Yapı Denetim Hizmet Bedelleri | Metrekareye göre kademeli oranlar, indirimler |
| İdari Para Cezaları | Artan oranlı cezalar, tekrarlayan ihlallerde ağır yaptırımlar |
| Teminat Sistemi | Yapı denetim ve laboratuvar kuruluşlarından teminat alınması |
7. Kentsel Dönüşüm Başkanlığı’nın Görev Tanımı
6306 sayılı Kanun’a ek madde eklenerek Kentsel Dönüşüm Başkanlığı’nın yetki alanları netleştirilmiş, kentsel dönüşüm ve yenileme uygulamalarında hazırlık süreçlerini yürütme görevi verilmiştir.
| Konu | Değişiklik |
| Kentsel Dönüşüm Başkanlığı | Kentsel dönüşüm ve yenileme alanlarının ilanına ilişkin hazırlık görevleri |
8. Coğrafi Bilgi Sistemleri Düzenlemeleri (7221 sayılı Kanun)
Coğrafi veri toplama, paylaşma ve satma faaliyetlerinde bakanlık iznine tabiyet getirilmiş, izin bedelleri tanımlanmış, ulusal coğrafi veri sorumluluk matrisi kapsamında veri paylaşımı zorunlulukları belirlenmiştir.
| Konu | Düzenleme |
| Coğrafi Veriler | Gerçek ve tüzel kişilerin veri üretimi, paylaşımı izne tabi |
| İzin Süreleri | 1-5 yıl arası |
| İzin Bedeli | Belirli katsayılara göre hesaplanacak |
| İhlaller | İdari para cezaları ve iki kat bedel uygulaması |
9. Türkiye Çevre Ajansı
7261 sayılı Kanun’da yapılan değişikliklerle Ajans’ın şirketlere ortak olabilmesine imkan tanınmış, personel sınırlaması (en fazla 200 personel) getirilmiş ve atama, görev tanımları yeniden düzenlenmiştir.
| Konu | Değişiklik |
| Türkiye Çevre Ajansı | Şirketlere ortak olabilme, personel sayısı sınırlaması, yönetim kurulu yetkileri |
Sonuç
7534 sayılı Kanun ile köylerden kentlere, yapı denetiminden kentsel dönüşüme, coğrafi bilgi sistemlerinden kamu alanlarının elde edilmesine kadar pek çok alanda kapsamlı düzenlemeler yapılmıştır. Bu düzenlemeler, bir yandan imar uygulamalarında şeffaflık ve etkinlik sağlamayı, diğer yandan da kentsel dönüşüm, çevre ve coğrafi veri yönetimi gibi alanlarda çağdaş ve hızlı çözümler üretmeyi amaçlamaktadır.
Hukuki altyapının bu şekilde güçlendirilmesi, yatırımların önünü açarken; kamu yararını, afet risklerinin azaltılmasını ve sağlıklı kentsel gelişimi desteklemektedir. Özellikle imar hakkı aktarımı ve değer artış payı gibi yeni mekanizmalar, arsa sahipleri, yatırımcılar ve kamu otoriteleri arasında dengenin korunmasına yardımcı olacaktır.
Bu blog yazısı, 12 Aralık 2024 tarihli ve 32750 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 7534 sayılı Kanun hakkında genel bir rehber niteliğindedir. Daha ayrıntılı bilgi için ilgili mevzuat metnine başvurmanız önerilir.
