7534 sayılı Köy Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun

Türkiye’de imar, yapı denetimi, kentsel dönüşüm, gecekondu, köy kanunu ve coğrafi bilgi sistemleri konularındaki yasal mevzuatlar zaman zaman güncellenmektedir. Bu güncellemeler, hızlı kentleşme, kentsel dönüşüm, teknolojik gelişmeler ve afet risklerinin azaltılması gibi nedenlerle gerekli hale gelir.

12 Aralık 2024 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 7534 sayılı Kanun ile birçok alanda düzenlemeye gidilmiştir. Bu kapsamda;

• Köy Kanunu’nun uygulama sürelerinde uzatma,

• Gecekondu Kanunu’nun yıkım ve tebligat süreçlerinde netleştirme,

• Katma Değer Vergisi (KDV) Kanunu’nda kentsel dönüşüm kurumlarının işleyişine dair eklemeler,

• İmar Kanunu’nda imar hakkı aktarımı, değer artış payları, umumi ve kamu hizmet alanlarının kamu eline geçiş yöntemleri,

• Yapı Denetimi Kanunu’nda hizmet bedelleri, cezai hükümler ve sistemin etkinliğini artırmaya yönelik düzenlemeler,

• Kentsel Dönüşüm Başkanlığı’nın görev alanlarının belirlenmesi,

• Coğrafi Bilgi Sistemleri alanında izin, veri paylaşımı ve cezai müeyyideler,

• Türkiye Çevre Ajansı’nın şirketlere ortak olabilmesine yönelik düzenleme ve personel istihdamına dair sınırlamalar gibi konularda önemli maddeler hayata geçirilmiştir.

Aşağıda, maddeler bazında getirilen başlıca değişiklikler ve bunların özet tabloları yer almaktadır.

Önemli Değişiklikler ve Maddeler

1. Köy Kanunu’nda Süre Uzatımı

Değişiklik: 442 sayılı Köy Kanunu’nun geçici 5’inci maddesinde 31/12/2024 olan süre 31/12/2028’e uzatılmıştır.
Etkisi: Köylere ilişkin bazı uygulamaların geçerlilik süreleri 4 yıl daha uzatılarak, kırsal alan politikalarının istikrarı sağlanmıştır.

2. Gecekondu Kanunu’nda Yıkım ve Tebligat Süreçleri

Değişiklik: 775 sayılı Gecekondu Kanunu’nun 18. maddesinde izinsiz yapıların yıkımına ilişkin süreçler netleştirilmiş; belediye, TOKİ veya il özel idarelerine 15 gün sonunda yıkım işlemini yapma zorunluluğu getirilmiştir. Tebligat yapılamaması halinde yıkım kararı ilgili yapıya asılarak tebliğ sayılacak, böylece yıkım süreci hızlandırılacaktır.

3. KDV Kanunu’nda Kentsel Dönüşüm Başkanlığı İbaresinin Eklenmesi

Değişiklik: 3065 sayılı KDV Kanunu’nun 17. maddesinde yer alan Kentsel Dönüşüm Başkanlığı ifadesi eklenerek, bu kurumun faaliyetleri de KDV istisna ve muafiyetleri kapsamına girebilecektir.

4. İmar Kanunu’nda İmar Hakkı Aktarımı

Değişiklikler: 3194 sayılı İmar Kanunu’na imar hakkı aktarımı kavramı eklenmiştir. Parselin kamu hizmet alanına ayrılması nedeniyle kullanılamayan inşaat hakkı başka bir parsele aktarılabilecektir. Bu süreçte alıcı ve verici parsellerin değer tespiti, ekspertiz raporları ve belirlenen oranlarla yapılacaktır.

Anahtar Noktalar:

• İmar hakkı aktarımı ile mülkiyet sahiplerinin mağduriyetlerinin önüne geçmek,

• Alıcı parselin inşaat alanının %30’dan fazla arttırılamaması,

• Değer tespitinde en az iki gayrimenkul değerleme kuruluşu raporunun ortalamasının alınması.

5. İmar Kanunu’nda Düzenleme Ortaklık Payı (DOP) ve Kamu Alanlarının Kamuya Geçişi

DOP’un kullanım alanları detaylandırılmış, umumi hizmet alanlarının kamu eline geçişi için kamulaştırma veya imar hakkı aktarımı gibi alternatif yöntemler sağlanmıştır. Değer artış payı kavramı ile imar planı değişikliği sonucunda oluşan değer artışlarının %90’ına kadarının kamuya ödenmesi öngörülmüştür.

6. Yapı Denetimi Hakkında Kanun’da (4708) Değişiklikler

Yapı denetim hizmet bedelleri, yapı inşaat alanına göre yeniden düzenlenmiş, cezai yaptırımlar arttırılmış, teminat uygulaması getirilmiştir. Bu sayede yapı kalitesinin artırılması, yapı denetim şirketlerinin daha sıkı denetlenmesi hedeflenmiştir.

7. Kentsel Dönüşüm Başkanlığı’nın Görev Tanımı

6306 sayılı Kanun’a ek madde eklenerek Kentsel Dönüşüm Başkanlığı’nın yetki alanları netleştirilmiş, kentsel dönüşüm ve yenileme uygulamalarında hazırlık süreçlerini yürütme görevi verilmiştir.

8. Coğrafi Bilgi Sistemleri Düzenlemeleri (7221 sayılı Kanun)

Coğrafi veri toplama, paylaşma ve satma faaliyetlerinde bakanlık iznine tabiyet getirilmiş, izin bedelleri tanımlanmış, ulusal coğrafi veri sorumluluk matrisi kapsamında veri paylaşımı zorunlulukları belirlenmiştir.

9. Türkiye Çevre Ajansı

7261 sayılı Kanun’da yapılan değişikliklerle Ajans’ın şirketlere ortak olabilmesine imkan tanınmış, personel sınırlaması (en fazla 200 personel) getirilmiş ve atama, görev tanımları yeniden düzenlenmiştir.

Sonuç

7534 sayılı Kanun ile köylerden kentlere, yapı denetiminden kentsel dönüşüme, coğrafi bilgi sistemlerinden kamu alanlarının elde edilmesine kadar pek çok alanda kapsamlı düzenlemeler yapılmıştır. Bu düzenlemeler, bir yandan imar uygulamalarında şeffaflık ve etkinlik sağlamayı, diğer yandan da kentsel dönüşüm, çevre ve coğrafi veri yönetimi gibi alanlarda çağdaş ve hızlı çözümler üretmeyi amaçlamaktadır.

Hukuki altyapının bu şekilde güçlendirilmesi, yatırımların önünü açarken; kamu yararını, afet risklerinin azaltılmasını ve sağlıklı kentsel gelişimi desteklemektedir. Özellikle imar hakkı aktarımı ve değer artış payı gibi yeni mekanizmalar, arsa sahipleri, yatırımcılar ve kamu otoriteleri arasında dengenin korunmasına yardımcı olacaktır.

Bu blog yazısı, 12 Aralık 2024 tarihli ve 32750 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 7534 sayılı Kanun hakkında genel bir rehber niteliğindedir. Daha ayrıntılı bilgi için ilgili mevzuat metnine başvurmanız önerilir.