İncelemeye Hazırlık Yazısı Nedir? (2026 Güncel Rehber)
Vergi Denetim Kurulu'ndan "İncelemeye Hazırlık Yazısı" aldıysanız, bu vergi incelemesinin başladığı anlamına mı gelir? Şirketiniz ne yapmalıdır? Hangi belgeler hazırlanmalıdır? Bu kapsamlı rehberde tüm soruları cevaplıyoruz.
İçindekiler
İncelemeye Hazırlık Yazısı nedir?
Vergi incelemesi başladı mı?
Bu yazı neden gönderiliyor?
Yazıda hangi bilgiler yer alır?
Şirketler ilk olarak ne yapmalıdır?
Süre kaçırılırsa ne olur?
Hangi belgeler hazırlanmalıdır?
İncelemeye Hazırlık Dosyası (İHD) nedir?
Yeni sistem şirketleri nasıl etkileyecek?
Sık yapılan hatalar
Sık Sorulan Sorular
İncelemeye Hazırlık Yazısı Nedir?
İncelemeye Hazırlık Yazısı, Vergi Denetim Kurulu (VDK) tarafından bazı mükelleflere gönderilen ve vergi incelemesi öncesinde belirli bilgi, belge ve açıklamaların elektronik ortamda hazırlanmasını isteyen resmi bir yazıdır.
Bu uygulama, 2026 yılında devreye alınan İncelemeye Hazırlık Dosyası (İHD) sistemi kapsamında kullanılmaktadır.
Temel amaç;
istenen belgelerin standart formatta hazırlanması,
şirket açıklamalarının önceden alınması,
inceleme başladığında müfettişin hazır bir dosya üzerinden çalışabilmesidir.
Başka bir ifadeyle artık belge toplama süreci inceleme başladıktan sonra değil, inceleme başlamadan önce gerçekleştirilmektedir.
İncelemeye Hazırlık Yazısı almak vergi incelemesi başladığı anlamına gelir mi?
Hayır.
Bu uygulama hakkında en fazla karıştırılan konu budur.
İncelemeye Hazırlık Yazısı;
❌ vergi incelemesinin başladığını göstermez.
❌ vergi cezası kesileceğini göstermez.
❌ vergi kaçırıldığı anlamına gelmez.
Vergi incelemesi ancak İncelemeye Başlama Bildirimi mükellefe usulüne uygun şekilde tebliğ edildiğinde resmen başlar.
Dolayısıyla hazırlık yazısı ile vergi incelemesi hukuken farklı aşamalardır.
Peki devlet neden böyle bir sistem kurdu?
Eski sistemde süreç genellikle şu şekilde ilerliyordu.
Vergi Müfettişi görevlendiriliyordu.
↓
Şirketten onlarca farklı belge isteniyordu.
↓
Belgeler farklı tarihlerde gönderiliyordu.
↓
Eksik belgeler tekrar isteniyordu.
↓
İncelemenin ilk haftaları hatta ayları sadece belge toplamakla geçiyordu.
Yeni sistem bunun yerine şunu hedefliyor.
Şirket belgelerini önceden hazırlıyor.
↓
Belgeler elektronik ortama yükleniyor.
↓
İnceleme başlarsa müfettiş hazır dosya ile çalışmaya başlıyor.
Bu nedenle uygulama yalnızca dijitalleşme değil, aynı zamanda vergi inceleme metodolojisinin değişmesi anlamına geliyor.
İncelemeye Hazırlık Yazısında hangi bilgiler bulunur?
Her yazı farklı olmakla birlikte genellikle aşağıdaki bilgiler yer alır.
İncelemeye konu işlemler
Cevaplanması gereken sorular
Talep edilen bilgi ve belgeler
Belgelerin yüklenmesi için verilen süre
Sisteme giriş bilgileri
Kullanım rehberleri
Açıklama yapılması gereken konular
Şirketlerden çoğu zaman sadece belge değil, aynı zamanda belirli işlemler hakkında yazılı açıklamalar da istenmektedir.
İncelemeye Hazırlık Dosyası (İHD) Nedir?
İHD, Vergi Denetim Kurulu tarafından geliştirilen dijital dosya sistemidir.
Şirket;
İnceleme başlarsa görevli Vergi Müfettişi hazırlanan dosyaya doğrudan erişebilir.
İncelemeye Hazırlık Yazısı Geldiğinde İlk Olarak Ne Yapmalısınız?
1. Yazıyı dikkatlice inceleyin.
Öncelikle;
hangi işlemlerin incelendiğini,
hangi belgelerin istendiğini,
cevap süresini
tespit edin.
2. Süreyi son güne bırakmayın.
Birçok belge;
banka kayıtları,
sözleşmeler,
e-postalar,
eski muhasebe kayıtları
içerisinden bulunacaktır.
Bu nedenle hazırlıklara mümkün olduğunca erken başlanmalıdır.
3. Talep edilen belgeleri listeleyin.
Örneğin;
satış faturaları
alış faturaları
banka dekontları
cari hesap ekstreleri
sözleşmeler
teslim belgeleri
muhasebe fişleri
gibi belgeler ayrı ayrı kontrol edilmelidir.
4. Eksik belgeleri tespit edin.
Şirketler çoğu zaman inceleme sırasında değil, hazırlık aşamasında eksiklerini fark etmektedir.
Örneğin;
sözleşme bulunamayabilir,
banka dekontu eksik olabilir,
ödeme açıklaması yetersiz olabilir.
Bu eksikler mümkün olduğunca erken belirlenmelidir.
5. Profesyonel değerlendirme alın.
İncelemeye Hazırlık Dosyası yalnızca belge yükleme işlemi değildir.
Belgelerin doğru işlemle ilişkilendirilmesi, açıklamaların tutarlı hazırlanması ve sunulan bilgi ile muhasebe kayıtlarının uyumlu olması önem taşır.
Hangi Belgeler Talep Edilebilir?
İncelemenin konusuna göre değişmekle birlikte aşağıdaki belgeler sıklıkla istenebilir.
| Belge |
Amaç |
| Satış faturaları |
İşlemin doğrulanması |
| Alış faturaları |
Gider ve KDV kontrolü |
| Banka dekontları |
Ödeme ispatı |
| Cari hesap ekstreleri |
Ticari ilişkinin doğrulanması |
| Sözleşmeler |
İşlemin hukuki dayanağı |
| İrsaliyeler |
Mal tesliminin ispatı |
| E-postalar |
Ticari ilişkinin açıklanması |
| Muhasebe kayıtları |
Kayıtların doğrulanması |
İncelemeye Hazırlık Dosyasında En Sık Yapılan Hatalar
Şirketlerin en sık yaptığı hatalar şunlardır.
Belgeleri son güne bırakmak
Eksik belge yüklemek
Açıklama yapmadan sadece belge göndermek
Yanlış belgeyi yanlış işlemle ilişkilendirmek
Banka kayıtlarını eklememek
Sözleşmeleri unutmak
Dosya kontrolü yapmadan göndermek
Bu hatalar ilave bilgi taleplerine ve sürecin uzamasına neden olabilir.
Yeni Sistem Şirketler İçin Ne Anlama Geliyor?
İncelemeye Hazırlık Dosyası uygulaması ile birlikte şirketlerin belge yönetimi daha önemli hale gelecektir.
Özellikle;
artık vergi inceleme sürecinin önemli parçaları olacaktır.
Başka bir ifadeyle;
Vergi incelemesine hazırlık, müfettiş geldikten sonra değil, İncelemeye Hazırlık Yazısı tebliğ edildiği anda başlamaktadır.
Sonuç
İncelemeye Hazırlık Yazısı, vergi incelemesinin başladığını gösteren bir belge değildir. Ancak bu yazının önemsiz olduğu anlamına da gelmez.
Şirketlerin, talep edilen bilgi ve belgeleri süresi içinde, eksiksiz ve tutarlı şekilde hazırlaması; hem inceleme sürecinin sağlıklı ilerlemesi hem de gereksiz zaman kayıplarının önlenmesi açısından önem taşır.
Her inceleme dosyası farklıdır. Bu nedenle standart bir belge listesiyle hareket etmek yerine, talebin kapsamına göre hukuki ve mali değerlendirme yapılması çoğu zaman daha doğru bir yaklaşım olacaktır.
Sık Sorulan Sorular (FAQ)
İncelemeye Hazırlık Yazısı almak ceza alacağım anlamına mı gelir?
Hayır. Bu yazı tek başına herhangi bir vergi kaybının tespit edildiği veya ceza uygulanacağı anlamına gelmez.
Vergi incelemesi başlamış sayılır mı?
Hayır. Vergi incelemesi, İncelemeye Başlama Bildirimi'nin tebliğ edilmesiyle resmen başlar.
Şirket dosyayı kendi hazırlayabilir mi?
Evet. Ancak talep edilen bilgi ve belgelerin doğru şekilde sınıflandırılması, açıklamaların tutarlı hazırlanması ve belgelerin eksiksiz sunulması sürecin sağlıklı yürütülmesi açısından önemlidir.
Ek süre talep edilebilir mi?
Evet. Gerekli durumlarda, verilen süre dolmadan önce sistem üzerinden gerekçeli ek süre talebinde bulunulabilir.
İncelemeye Hazırlık Yazısı Aldınız mı?
Şirketinize İncelemeye Hazırlık Yazısı tebliğ edildiyse, sürecin yalnızca belge yüklemekten ibaret olmadığını unutmamak gerekir. Talep edilen bilgi ve belgelerin kapsamının doğru değerlendirilmesi, eksiklerin erken tespit edilmesi ve açıklamaların tutarlı hazırlanması, inceleme sürecinin sağlıklı yönetilmesine katkı sağlar.
Ekibimiz, İncelemeye Hazırlık Dosyalarının hazırlanması, belge analizinin yapılması ve vergi inceleme süreçlerinin yönetimi konusunda şirketlere danışmanlık hizmeti sunmaktadır.
info@ozmconsultancy.com
