Kooperatiflerde Ortak Dışı İşlem Nedir?
Kooperatiflerde Ortak Dışı İşlem Nedir?
Kooperatiflerde Ortak Dışı İşlem Nedir?
Kooperatiflerin kurumlar vergisi muafiyetini kaybetmelerine neden olan en önemli konulardan biri ortak dışı işlemdir. Uygulamada çoğu zaman ortak dışı işlem yalnızca ortak olmayan kişilerle yapılan ticaret olarak düşünülmektedir. Ancak Kurumlar Vergisi Genel Tebliği bu kavramı çok daha geniş tanımlamaktadır.
Bu yazıda yalnızca Kurumlar Vergisi Genel Tebliği (Seri No:1) esas alınmıştır.
Ortak Dışı İşlem Nedir?
Tebliğe göre ortak dışı işlem;
sadece ortak olmayan kişilerle yapılan işlemleri,
bunun yanında ortaklarla kooperatif ana sözleşmesinde yer almayan konularda yapılan işlemleri
kapsamaktadır.
Dolayısıyla işlemin ortakla yapılmış olması tek başına yeterli değildir.
Faaliyetin ana sözleşmede öngörülmeyen bir konuda yapılması da ortak dışı işlem sayılmaktadır.
Neden Bu Kadar Önemlidir?
Kooperatiflerin kurumlar vergisi muafiyetinden yararlanabilmesi için;
ana sözleşmelerinde sadece ortaklarla iş görüleceğine ilişkin hüküm bulunmalı,
fiilen de bu kurala uyulmalıdır.
Bu şartın ihlal edilmesi halinde muafiyet hükümlerinden yararlanılması mümkün değildir.
Ortak Olmayanlarla İşlem
En bilinen ortak dışı işlem türü budur.
Kooperatifin ortak olmayan kişi veya kuruluşlarla ticari faaliyette bulunması, Tebliğ kapsamında ortak dışı işlem olarak değerlendirilmektedir.
Ortaklarla Yapılan Her İşlem Muafiyet Kapsamında mıdır?
Hayır.
Tebliğe göre ortaklarla yapılan işlemler de ana sözleşmede yer almayan bir faaliyete ilişkinse ortak dışı işlem sayılır.
Bu nedenle uygulamada sadece işlemin kiminle yapıldığı değil, işlemin kooperatifin faaliyet konusu içinde olup olmadığı da önem taşımaktadır.
Demirbaş Satışı Ortak Dışı İşlem midir?
Hayır.
Tebliğe göre;
ekonomik ömrünü tamamlamış,
faaliyetin icrasında kullanılan,
amortismana tabi
demirbaş, makine, teçhizat, taşıt ve benzeri kıymetlerin satılması ortak dışı işlem sayılmamaktadır.
Dolayısıyla bu satışlar tek başına kurumlar vergisi muafiyetini ortadan kaldırmaz.
Üretim Kooperatiflerinde Ortak Dışı İşlem
Üretim kooperatifleri açısından Tebliğ ayrıca açıklama yapmaktadır.
Ortaklardan alınan ürünlerin herhangi bir değişiklik yapılmadan üçüncü kişilere satılması ortak dışı işlem değildir.
Buna karşılık ürünlerin işlenmesi veya niteliğinin değiştirilmesi sonrasında satılması ortak dışı işlem olarak kabul edilmektedir. Tebliğ bunu süt örneği ile açıklamaktadır.
Sütün olduğu gibi satılması → Ortak dışı işlem değildir.
Sütün işlenerek peynir olarak satılması → Ortak dışı işlemdir.
Muafiyet Açısından Sonuç
Kurumlar Vergisi Genel Tebliği'ne göre ortak dışı işlem kavramı yalnızca ortak olmayan kişilerle yapılan işlemlerden ibaret değildir.
Ana sözleşme kapsamı dışında kalan faaliyetler de ortak dışı işlem sayılabilmektedir. Bu nedenle kooperatiflerin kurumlar vergisi muafiyetini koruyabilmeleri için hem faaliyet konularını hem de fiili uygulamalarını Tebliğde belirtilen esaslara uygun şekilde yürütmeleri gerekmektedir.
