Kripto Borsalarında Listelenme Şartları ve Prosedürleri
Kripto Borsalarında Listelenme Şartları ve Prosedürleri
Kripto Borsalarında Listelenme Şartları ve Prosedürleri
Kripto para piyasalarında güven, şeffaflık ve piyasa düzeni sağlanabilmesi için borsaların uyguladığı listeleme şartları büyük önem taşır. Hem ilk satış/dağıtım aracılığı hizmetleri hem de varlıkların listeye alınması ve listeden çıkarılmasına ilişkin süreçler, yatırımcıların korunması ve piyasa kalitesinin artırılması açısından titizlikle belirlenmiştir. Aşağıda, ilgili düzenlemeler maddeler halinde ve tablolarla desteklenerek detaylandırılmıştır.
1. Akıllı Sözleşmeler ve İlk Satış/Dağıtım Aracılığı Hizmetleri
Platformlar, ilk satış ya da dağıtımına aracılık edecek kripto varlıkların türüne ve hukuki niteliğine uygun olarak, akıllı sözleşmelere yazılacak asgari unsurları kontrol etmekle yükümlüdür. Bu uygulama;
Sözleşme Doğruluğu: Her bir kripto varlık için oluşturulan akıllı sözleşmenin, belirlenen asgari kriterlere uygunluğu denetlenir.
Listeleme Kriterlerine Uygunluk: Sadece bu kriterlere uyan varlıkların ilk satış/dağıtımına aracılık edilir.
Saklama Altyapısı: Aracılık hizmeti verilen kripto varlıkların güvenli saklanabileceği altyapının oluşturulması gerekir.
Bu hususlar, yatırımcı güvenliğinin ve piyasa şeffaflığının teminatı niteliğindedir.
2. Listeleme Komitesi
Platformların, listelenme ve listeden çıkarma kararlarını verirken bağımsız ve uzman görüşüne dayalı hareket edebilmesi için listeleme komitesi oluşturulması zorunludur. İlgili düzenleme (Madde 20) kapsamında komitenin görev ve gereksinimleri şu şekilde özetlenebilir:
Listeleme Komitesi Gereksinimleri
| Madde | Gereksinimler |
| a) | En az üç üyeden oluşması. |
| b) | Üye sayısının çoğunluğunun; finans, hukuk, bilgi teknolojileri, bilgi güvenliği ve dağıtık defter (DLT) teknolojileri alanlarında en az 7 yıllık tecrübeye sahip kişilerden oluşması. |
| c) | Asgari bir üyesinin platformun yönetim kurulu üyesi olması. |
Komitenin Görevleri ve İşleyişi
Görev Tanımı:
Kripto varlıkların listelenmesi ve listeden çıkarılması ile ilgili kararların alınması,
Listelenecek varlıkların Madde 21’de belirtilen esaslara uygunluğunun titizlikle kontrol edilmesi,
Listeleme/delisting işlemleri için değerlendirme raporlarının hazırlanması.
Üyelik İşlemleri:
- Komite üyelik atamaları ve üyelikten ayrılmalar, gerekçeleri ile birlikte platform tarafından yazılı olarak iki iş günü içinde ilgili kurumlara bildirilir.
Personel Şartı:
- Komite üyelerinin platform personeli olması zorunlu değildir (Madde 20/4); ancak belirtilen ilke ve esaslara tabidir.
3. Listelenebilecek Kripto Varlıklar
Madde 21’e göre, platformlarda listelenebilecek kripto varlıkların esasları, saklama altyapısı ve ilgili mevzuata uygunluk üzerinden belirlenmiştir. Bu varlıkların listeleme şartları şu şekilde özetlenebilir:
Temel Listeleme Şartları
| Şart | Açıklama |
| a) | 16. maddenin birinci, üçüncü ve dördüncü fıkralarında belirlenen esaslara uygun nitelikte olmalı. |
| b) | Dayanak varlığın ihracına ve alım-satım işlemlerine konu edilmesinde ilgili otoritelerce sınırlama veya yasak getirilmemiş olmalı; yasal düzenlemeleri aşacak şekilde veya önemli ölçüde kullanılamaz olmalı. |
| c) | Proje sahibine tek taraflı olağanüstü hak sağlayacak şekilde oluşturulmamalı. |
| ç) | Proje sahibi, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerleri açısından, kara para aklama ve terör finansmanı ile ilgili ulusal veya uluslararası yasaklı listelerde yer almamalı. |
| d) | Cüzdan adreslerini gizleyerek transfer işlemlerine imkan tanıyan nitelikte olmamalı. |
| e) | Soğuk cüzdanlarda saklanabilir özellikte olmalı. |
Ek Sınırlamalar:
Belirli çıkar ilişkileri bulunan (örneğin, ortaklık payı %10 veya üzeri olanlar) kişi ve kurumlar, kendi ilk satış veya dağıtımını gerçekleştirdikleri kripto varlıkları listeleyemez.
Bazı varlıklar, Madde 7(1)(a)’da belirtilen durumlar nedeniyle listeleme esasları dışında tutulur.
4. Platformların Listeleme ve Listeden Çıkarma Prosedürü
Madde 22’de, platformların kendi nezdinde işlem görecek kripto varlıklar için belirleyeceği yazılı prosedürün esasları yer almaktadır. Bu prosedür, listeleme/delisting kararlarında titiz değerlendirme yapılmasını sağlayarak, piyasa dinamiklerine ve risk unsurlarına yönelik sürekli güncellemeleri öngörür.
Değerlendirme Kriterleri
Platformların oluşturacağı prosedürde dikkate alınması gereken kriterler:
| Kriter | Açıklama |
| a) | Kripto varlığın kullanıcısına tanıdığı hak ve bu hakkın niteliği. |
| b) | İşlem hacmi ve dolaşımdaki arz. |
| c) | Varlığın arzının sınırlı olup olmaması. |
| ç) | İşlem hızı ve varlığa özgü maliyetler. |
| d) | Kripto varlık ve ilişkili dağıtık defter ağı sistemlerinin güvenilirliği. |
| e) | İşlemlerin takip edilebilirliği. |
| f) | Geçmiş dönemlerdeki fiyat hareketleri. |
| g) | Fiyat manipülasyonu veya dolandırıcılık ihtimali; uygulanabilecek çözüm/hafifletici önlemler. |
| ğ) | Varlığın değerinin algoritmik olarak belirlenip belirlenmediği. |
| h) | Proje sahibinin geçmişi, dolandırıcılık veya sermaye piyasası suçlarına ilişkin soruşturma/iddialar. |
| ı) | Eğer varlık başka bir varlığın ya da yasal hakkın temsilini içeriyorsa, bu hakların kullanılabilirliği. |
| i) | Türkiye ve yurt dışı düzenlemelerine göre varlığın durumu; düzenleyici onay durumu. |
| j) | Sahiplik veya kontrolün ağırlığı derecesi. |
| k) | Varlığın çatallanma işlemleriyle ilişkili potansiyel güvenlik riskleri. |
Prosedür Yayıncılığı:
- Güncel liste ve prosedür, platformun internet sitesinde yayımlanmalı, son altı aya ait listeler geriye dönük tarama yapılabilecek şekilde arşivlenmelidir.
Periyodik Güncelleme:
- Listeleme ve listeden çıkarma prosedürü yılda en az bir kez gözden geçirilmeli; mali güç, siber güvenlik, mevzuata uyum gibi kriterler izlenerek güncellemeler yapılmalıdır.
Olağanüstü Durumlar:
- Olağanüstü durumlarda, kripto varlığın listeden çıkarılmasına ilişkin alınacak tedbirler prosedürde yer almalıdır.
MKK Bildirimi:
- Listelenen ve listeden çıkarılan kripto varlıkların MKK’ya bildirilmesine ilişkin belirlenen esaslara uyulur.
5. Listeden Çıkarma Uygulamaları
Madde 23 kapsamında, platformlar listelenen kripto varlıkların, belirlenen kıstasları artık sağlamaması durumunda listeden çıkarma kararı alabilirler.
Listeden Çıkarma Şartları
| Durum | Açıklama |
| a) | Listeleme kriterlerinin sağlanmadığının tespit edilmesi veya kamu otoriteleri/adli yargı makamlarından gelen talepler. |
| b) | İlgili kripto varlık ya da ilişkili dağıtık defter ağının güvenilirliğinde makul şüphe oluşması. |
| Özel Durum | Global ölçekteki bir platform tarafından listeden çıkarılma durumunda, platform yatırımcıları en az 1 gün önceden bilgilendirerek işlem yapabilir (normalde 7 gün öncesi bildirim esastır). |
Bildirim Süresi:
- Standart durumlarda, listeden çıkarma planlanan kripto varlıklar için müşterilere en az yedi gün önceden kayıtlı iletişim araçları üzerinden bildirim yapılmalıdır.
Ek Uygulama:
- Listeden çıkarılan varlıkların eşler arası dijital pazar yerlerinde işlem görmesine imkan tanınabilir; müşteri taleplerine göre misli veya nakden iade işlemleri sağlanır.
Sonuç
Kripto borsalarında listelenme şartları, yatırımcı güvenliğini sağlamak, piyasa şeffaflığını artırmak ve düzenleyici standartlara uyumu teminat altına almak amacıyla detaylı bir çerçeve sunar. Platformlar; akıllı sözleşmelerin denetlenmesinden, listeleme komitesinin kurulması ve görev tanımının belirlenmesine, listelenebilecek varlıkların titiz değerlendirilmesine ve düzenli olarak güncellenen listeleme-prosedürlerine kadar birçok aşamada sorumluluk taşımaktadır.
Bu kapsamlı düzenleme, hem ilk satış/dağıtım aracılığı hizmetlerinin hem de varlıkların listelenmesi ve listeden çıkarılması süreçlerinin güvenli, şeffaf ve sürdürülebilir bir şekilde yönetilmesine olanak tanır.
Detaylı Bilgi için info@ozmconsultancy.com
