Kurumlar Vergisi İstisnaları: Kazanç ve Harcama Rehberi

Kurumlar, elde ettikleri kazançları 5220 Sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu hükümlerine göre vergilendirir. Ancak, bazı kazançlar Devletin ekonomik ve sosyal amaçları ya da mükerrer vergilemeyi önlemek amacıyla vergiden istisna edilmiştir.

Başlıca Kurumlar Vergisi İstisnaları

1. Kurucu veya İntifa Senetlerinden Elde Edilen Kazançlar: Tam mükellef bir kurumun sermayesine katılım nedeniyle elde edilen kazançlar.

2. Yatırım Fonları ve Ortaklıklarından Elde Edilen Kazançlar: Tam mükellefiyete tabi girişim sermayesi yatırım fonu payları ve hisse senetlerinden sağlanan kazançlar.

3. Yurt Dışı İştirak Kazançları: Yurtdışındaki iştiraklerden elde edilen kazançlar.

4. Emisyon Primi Kazançları: Sermaye artışı dolayısıyla sağlanan kazançlar.

5. Risturn İstisnası: Kooperatiflerin ortaklarına dağıttıkları fazlalıklar.

6. Sınai Mülkiyet Haklarından Elde Edilen Kazançlar: Patent ve benzeri haklardan elde edilen gelirler.

7. Serbest Bölge Kazançları: Serbest bölge içindeki faaliyetlerden elde edilen gelirler.

8. Taşınmaz ve İştirak Hissesi Satış Kazançları: Satışlardan sağlanan gelirler.

9. Yurt Dışı İnşaat ve Montaj İşlerinden Kazançlar: Yurtdışındaki bu tür faaliyetlerden elde edilen gelirler.

Bu kazançlar, Kanun’da belirtilen koşulları karşıladığı sürece kısmen veya tamamen kurumlar vergisinden istisna edilmiştir.

İstisna Kazançlarla İlgili Gider ve Zararlar

Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 5. maddesi, istisna kazançlarla ilgili gider ve zararların durumunu düzenlemektedir:

• Giderlerin Durumu: İstisna edilen kazançlara ilişkin giderlerin, istisna dışı kurum kazançlarından indirilemeyeceği belirtilmiştir. Ancak, iştirak hissesi alımıyla ilgili finansman giderleri bu kapsamın dışındadır.

• Zararların Durumu: İstisna kapsamındaki faaliyetlerden doğan zararların, istisna dışı kazanca aktarılarak indirilmesi kabul edilmemektedir.

Meclis Gerekçesi TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu’nda bu konuda şu ifadeler yer almıştır:

"İstisna edilen kazancın elde edilmesi sırasında zarar doğması halinde bu zararlar gider fazlalığından kaynaklandığı için istisna kapsamındaki faaliyetlerden doğan zararlar da giderlerde olduğu gibi kurum kazancından indirilemez."

Yeni Yasal Düzenleme 7440 sayılı Kanun ile, Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 5. maddesi 1 Ocak 2023 tarihinden itibaren geçerli olacak şekilde değiştirilmiştir. Yeni madde metni aşağıdaki gibidir:

"Kurumların kurumlar vergisinden istisna edilen kazancına ilişkin giderlerinin veya istisna kapsamındaki faaliyetlerinden doğan zararların, istisna dışı kurum kazançlarından indirilmesi kabul edilmez. Ancak, iştirak hissesi alımıyla ilgili finansman giderleri kurum kazancından indirilebilir."

Örnek Durumlar

1. Devir İşlemleri Sonrası Giderler: 1 Ocak 2023 sonrasında, devir sonrasına tekabül eden finansman giderleri devralan şirkette indirim konusu yapılabilir.

2. Devir Öncesi Giderler: Devir tarihi ile 31 Aralık 2022 arasındaki giderler, kurum kazancından indirim konusu yapılamaz.

Çok Önemli Noktalar

1. Kısıtlama: Finansman gider kısıtlamasının dikkate alınması gerekmektedir.

2. Ayrım Yapılması: İstisna kazançlar ve diğer faaliyetlerden elde edilen kazançlar işletme kayıtlarında ayrılmalı, maliyet ve giderler ilişkili oldukları faaliyetlere doğru şekilde yansıtılmalıdır.

Tablo: Giderlerin Durumu

Bu düzenlemelere dikkat edilmesi, vergi incelemeleri sırasında şirketlerin risklerini azaltacaktır.