Menkul Kıymet Gelirlerinin Vergilendirilmesi 2025: Yatırımcı Bilgi Notu

1.0 Giriş: Yatırımcılar için Vergi Rehberi

Bu bilgi notu, Türkiye'deki sermaye piyasası araçlarından elde edilen gelirlerin vergilendirilmesine ilişkin karmaşık yapıyı yatırımcılar için anlaşılır kılmayı hedeflemektedir. Yatırım dünyasında net getiriyi doğrudan etkileyen en önemli faktörlerden biri vergidir. Bu nedenle, yatırım stratejileri oluşturulurken ve portföy kararları alınırken vergi planlamasının stratejik önemi büyüktür. Bu rehber, farklı menkul kıymet türlerinden elde edilen kazançların, yatırımcının hukuki statüsüne göre nasıl vergilendirildiğini sistematik bir şekilde özetleyerek, bilinçli yatırım kararları alınmasına yardımcı olmak amacıyla hazırlanmıştır.

Vergi yükümlülüklerini doğru bir şekilde anlamak için temel bir çerçeve sunan dört temel mükellef tipi aşağıdaki gibidir:

• Tam Mükellef Gerçek Kişi: Bir takvim yılında Türkiye'de 6 aydan fazla ikamet eden veya yerleşim yeri Türkiye'de bulunan kişilerdir. Hem Türkiye içinde hem de yurt dışında elde ettikleri gelirlerin tamamı üzerinden Türkiye'de vergilendirilirler.

• Tam Mükellef Kurum: Kanuni veya iş merkezi Türkiye'de bulunan sermaye şirketleri, kooperatifler gibi tüzel kişilerdir. Türkiye içinde ve dışında elde ettikleri tüm kazançlar üzerinden Türkiye'de vergilendirilirler.

• Dar Mükellef Gerçek Kişi: Türkiye'de yerleşik olmayan ancak Türkiye'de gelir elde eden gerçek kişilerdir. Sadece Türkiye'de elde ettikleri kazançlar üzerinden vergilendirilirler.

• Dar Mükellef Kurum: Kanuni ve iş merkezlerinin her ikisi de Türkiye dışında bulunan ancak Türkiye'de kazanç elde eden kurumlardır. Sadece Türkiye'de elde ettikleri kazançlar üzerinden vergilendirilirler.

Bu temel sınıflandırma ışığında, pay senedi gibi en temel yatırım araçlarının vergilendirme rejimlerini inceleyerek konuya derinlemesine bir başlangıç yapalım.

2.0 Pay Piyasası Araçlarının Vergilendirilmesi

Pay senedi yatırımları, yatırımcılara hem alım-satım işlemlerinden doğan sermaye kazancı hem de şirket kârlarından pay alma (temettü) potansiyeli sunar. Bu iki farklı gelir türünün vergilendirme rejimleri de birbirinden önemli ölçüde ayrışmaktadır. Vergilendirme sürecinde, pay senedinin Borsa İstanbul'da (BİST) işlem görmesi ve iktisap (edinme) tarihi gibi faktörler kritik bir rol oynamaktadır.

2.1 Pay Senedi Alım-Satım Kazançları

Pay senedi alım-satımından doğan kazançların vergilendirilmesindeki en temel ayrım, pay senetlerinin 1 Ocak 2006 tarihinden önce veya sonra iktisap edilmiş olmasına dayanmaktadır. Bu not, güncel uygulamalar olan 1.1.2006 sonrası iktisap edilen pay senetlerine odaklanmaktadır.

Tam Mükellef Gerçek Kişi:

• BİST'de İşlem Gören Pay Senetleri: Gelir Vergisi Kanunu'nun Geçici 67. maddesi uyarınca alım-satım kazançlarına uygulanan stopaj (kaynakta kesinti) oranı %0'dır. Bu oran nihai vergidir, dolayısıyla bu kazançlar için ayrıca yıllık gelir vergisi beyannamesi verilmez.

• Menkul Kıymet Yatırım Ortaklıkları Pay Senetleri: Bu pay senetlerinin alım-satımından elde edilen kazançlar %10 oranında stopaja tabidir. Ancak, bu pay senetleri 1 yıldan fazla süreyle elde tutulduktan sonra satılırsa, elde edilen kazanç stopaja tabi değildir.

• BİST'de İşlem Görmeyen Pay Senetleri: Bu kazançlar stopaj kapsamında değildir ve Gelir Vergisi Kanunu'nun genel hükümlerine göre beyan edilmesi gerekir.

  • İstisna: Tam mükellef kurumlara ait olup 2 yıldan fazla süreyle elde tutulan pay senetlerinin satışından doğan kazançlar gelir vergisinden istisnadır.

  • Endeksleme: Beyana tabi kazancın hesaplanmasında, alış bedeli, satışın yapıldığı ay hariç olmak üzere, Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE) artış oranının %10 veya üzerinde olması şartıyla endekslenerek enflasyona karşı korunabilir.

Tam Mükellef Kurum:

• BİST'de İşlem Gören Pay Senetleri: Alım-satım kazançları için stopaj oranı sermaye şirketleri için %0, diğer kurumsal yatırımcılar için %10'dur. Menkul kıymet yatırım ortaklıkları pay senetlerinde de bu kural geçerlidir.

• Kazancın Durumu: Elde edilen tüm alım-satım kazançları kurum kazancına dahil edilir. Eğer bir stopaj kesintisi yapılmışsa, bu tutar hesaplanan kurumlar vergisinden mahsup edilebilir.

• İstisna: Gerek BİST'de işlem gören gerekse görmeyen pay senetlerinden elde edilen kazançlar, Kurumlar Vergisi Kanunu'ndaki şartların sağlanması halinde (örneğin en az iki tam yıl aktifte bulundurma), %75 oranında kurumlar vergisinden istisna olabilir (iştirak hissesi satış kazancı istisnası).

Dar Mükellef Gerçek Kişi:

• Vergi rejimi büyük ölçüde tam mükellef gerçek kişilerle benzerlik gösterir. BİST'de işlem gören pay senetleri için %0 stopaj uygulanır ve bu nihai vergidir.

• Ayırt edici en önemli fark, dar mükelleflerin elde ettiği kur farkı kazançlarının vergiye tabi olmamasıdır.

Dar Mükellef Kurum:

• BİST'de İşlem Gören Pay Senetleri: Sermaye şirketleri için stopaj %0, diğer kurumsal yatırımcılar için %10'dur. Bu kesinti nihai vergidir.

• BİST'de İşlem Görmeyen Pay Senetleri: Bu kazançlar stopaja tabi değildir. Ancak, kazancın elde edilmesinden itibaren 15 gün içinde özel beyanname ile kurumlar vergisine beyan edilmesi zorunludur. Hesaplanan kurumlar vergisi sonrası kalan tutar üzerinden ayrıca %15 oranında kâr dağıtımı stopajı yapılır.

2.2 Pay Senedi Temettü (Kâr Payı) Gelirleri

Temettü gelirlerinin vergilendirilmesi, alım-satım kazançlarından farklı bir mantığa dayanır ve temel olarak kaynağında kesinti (stopaj) esasına göre yürütülür.

Tam Mükellef Gerçek Kişi:

1. Stopaj: Kâr payını dağıtan kurum, ödeme sırasında brüt temettü tutarı üzerinden %15 oranında stopaj yapar. İstisna olarak, yatırım ortaklıkları pay senedi temettü gelirlerinde stopaj oranı %0'dır.

2. İstisna ve Beyan: Elde edilen brüt temettü gelirinin yarısı (%50'si) gelir vergisinden istisnadır. Kalan tutar, yatırımcının diğer menkul ve gayrimenkul sermaye iratları ile birlikte toplandığında 2025 yılı için 330.000 TL'lik beyan sınırını aşarsa, tamamı yıllık gelir vergisi beyannamesi ile beyan edilir.

3. Mahsup: Beyanname verilmesi durumunda, yıl içinde kesilen stopajın tamamı, hesaplanan gelir vergisinden mahsup edilebilir.

Tam Mükellef Kurum:

• Türkiye'de kurulu tam mükellef bir kurumdan elde edilen kâr payları, "iştirak kazançları istisnası" kapsamında kurumlar vergisinden istisnadır.

• Önemli Not: Yatırım ortaklıklarından elde edilen temettü gelirleri bu istisnadan yararlanamaz ve kurumlar vergisine tabidir.

Dar Mükellef Gerçek Kişi ve Kurumlar:

• Her iki mükellef grubu için de kâr payını dağıtan kurum tarafından yapılan %15'lik stopaj nihai vergidir. Ancak, yatırım ortaklıklarından elde edilen temettülerde bu oran %0'dır. Bu gelirler için ayrıca bir beyanname verilmesi gerekmez.

Pay senedi yatırımlarında olduğu gibi, önemli bir diğer yatırım aracı olan borçlanma araçlarının vergi rejimleri de ihraççı ve vade gibi faktörlere bağlı olarak benzer şekilde farklılaşmaktadır.

3.0 Borçlanma Araçları ve Kira Sertifikalarının Vergilendirilmesi

Borçlanma araçları (tahvil, bono, eurobond) ve kira sertifikalarının vergilendirmesi; ihraç eden kurumun niteliğine (kamu veya özel sektör), menkul kıymetin para birimine ve vadesine göre önemli ölçüde değişkenlik göstermektedir. Bu çeşitlilik, yatırımcıların portföylerini optimize ederken dikkatle değerlendirmesi gereken farklı vergi yükümlülükleri ve avantajları beraberinde getirmektedir.

3.1 Kamu Borçlanma Araçları (Devlet Tahvili, Hazine Bonosu, Eurobond)

Devlet tarafından ihraç edilen borçlanma araçlarının faiz gelirleri ve alım-satım kazançları farklı vergi kurallarına tabidir.

Devlet Tahvili ve Hazine Bonosu (1.1.2006 sonrası ihraç)

Hem faiz gelirleri hem de alım-satım kazançları için benzer kurallar geçerlidir:

• Geçici Stopaj Avantajı: 22.12.2021 – 31.12.2025 tarihleri arasında iktisap edilen (satın alınan) Devlet Tahvili ve Hazine Bonolarından elde edilen tüm gelirler için stopaj oranı %0 olarak uygulanmaktadır.

• Kalıcı İstisna: Altına dayalı devlet tahvillerinden elde edilen gelirler için stopaj oranı kalıcı olarak %0'dır.

• Genel Oran: Belirtilen dönemler dışındaki iktisaplarda gerçek kişiler için stopaj oranı %10'dur.

• Mükellef Tipi Farkı:

  • Gerçek Kişiler ve Dar Mükellefler: Uygulanan stopaj nihai vergidir, beyan edilmez.

  • Tam Mükellef Kurumlar: Elde edilen kazançlar kurum kazancına dahil edilir. Yapılan stopaj (eğer varsa) hesaplanan kurumlar vergisinden mahsup edilir. Sermaye şirketleri için stopaj oranı genellikle %0'dır.

Hazine Müsteşarlığı Eurobondu

Yabancı para cinsinden ihraç edilen bu araçların vergisel durumu TL cinsi araçlardan farklıdır:

• Faiz Gelirleri:

  • Tüm mükellef tipleri için faiz gelirlerinden yapılan stopaj oranı %0'dır.

  • Tam Mükellef Gerçek Kişiler: Stopaj olmamasına rağmen, bu faiz gelirleri beyana tabidir. Elde edilen faiz gelirlerinin, diğer menkul ve gayrimenkul sermaye iratlarıyla birlikte 2025 yılı için 330.000 TL'lik beyan sınırını aşması durumunda tamamı beyan edilir. Önemli bir not olarak, anaparanın kur farkından kaynaklanan artışlar gelir sayılmaz.

• Alım-Satım Kazançları (1.1.2006 sonrası ihraç):

  • Stopaja tabi değildir.

  • Tam Mükellef Gerçek Kişiler: Elde edilen kazanç tutarı ne olursa olsun beyan edilmek zorundadır. Kazanç, TL bazında hesaplanır ve Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi (Yİ-ÜFE) artış oranının %10'u aşması halinde maliyet bedeli endekslemesi yapılabilir.

3.2 Özel Sektör Borçlanma Araçları ve Kira Sertifikaları

Özel sektör tarafından ihraç edilen bu menkul kıymetlerin vergilendirmesi, gelir türüne (faiz veya alım-satım kazancı), ihraç edildikleri piyasaya, vadeye ve elde tutma süresine göre farklılık gösterir.

3.2.1 Faiz/Kâr Payı Gelirleri

• Türkiye'de İhraç Edilenler:

  • Genel Oran: Finansman bonolarında %15, diğer borçlanma araçlarında %10 stopaj uygulanır.

  • Bankalar Tarafından İhraç Edilen Tahvil/Bono ve Kira Sertifikaları (İktisap Tarihine Göre):

    • 23.12.2020 – 30.04.2024 Arası: Vadesi 6 aya kadar %5, 1 yıla kadar %3, 1 yıldan uzun olanlar %0.

    • 01.05.2024 – 31.10.2024 Arası: Vadesi 6 aya kadar %7,5, 1 yıla kadar %5, 1 yıldan uzun olanlar %2,5.

  • Mükellef Tipi Farkı: Gerçek kişiler ve dar mükellefler için stopaj nihai vergidir. Tam mükellef kurumlar kazancı beyan edip stopajı mahsup eder (sermaye şirketleri için stopaj %0).

• Yurt Dışında İhraç Edilenler (Tam Mükellef Kurumlarca):

  • Vadeye Göre Stopaj: Vadesi 1 yıla kadar olanlardan %7, 1-3 yıl arası olanlardan %3, 3 yıldan uzun olanlardan %0.

  • Beyan Durumu (Tam Mükellef Gerçek Kişiler): Bu faiz gelirleri, diğer gelirlerle birlikte 330.000 TL'lik beyan sınırını aşarsa beyan edilir.

3.2.2 Alım-Satım Kazançları

• Türkiye'de İhraç Edilenler:

  • Genel Oran: Finansman bonolarında %15, diğer borçlanma araçlarında %10 stopaj uygulanır.

  • Bankalar Tarafından İhraç Edilen Tahvil/Bono ve Kira Sertifikaları (İktisap Tarihine ve Elde Tutma Süresine Göre):

    • 23.12.2020 – 30.04.2024 Arası İktisap: 6 aydan az elde tutulanlardan %5, 1 yıldan az elde tutulanlardan %3, 1 yıldan fazla elde tutulanlardan %0.

    • 01.05.2024 – 31.10.2024 Arası İktisap: 6 aydan az elde tutulanlardan %7,5, 1 yıldan az elde tutulanlardan %5, 1 yıldan fazla elde tutulanlardan %2,5.

  • Mükellef Tipi Farkı: Gerçek kişiler ve dar mükellefler için stopaj nihai vergidir. Tam mükellef kurumlar kazancı beyan edip stopajı mahsup eder.

• Yurt Dışında İhraç Edilenler:

  • Stopaja tabi değildir. Tam mükellef gerçek kişiler tarafından, alış bedeli ÜFE ile endekslenerek beyan edilir.

Borçlanma araçlarından farklı bir yapıya sahip olan mevduat ve kolektif yatırım araçlarının vergisel durumları da yatırımcılar için önemli dinamikler içermektedir.

4.0 Mevduat, Repo ve Kolektif Yatırım Araçları

Yatırımcı portföylerinin temel taşlarından olan mevduat, repo ve yatırım fonlarının vergilendirme dinamikleri, özellikle son yıllardaki geçici düzenlemelerle oldukça değişken bir yapıya kavuşmuştur. Bu araçlardaki vergi avantajlarının ve yükümlülüklerinin doğru anlaşılması, elde edilecek net getiri üzerinde doğrudan bir etkiye sahiptir.

4.1 Mevduat Faizleri ve Repo Gelirleri

Mevduat faizlerinin vergilendirmesi, para birimi (TL veya Döviz) ve vade yapısına göre farklılaşan ve belirli dönemlerde değiştirilen stopaj oranlarına tabidir.

• TL Mevduat Faizleri: Vade ve hesap açılış/yenileme tarihine göre değişen stopaj oranları uygulanmaktadır. Örneğin:

  • 30.09.2020 – 30.04.2024 arası: Vadesiz ve 6 aya kadar vadeli %5, 1 yıla kadar vadeli %3, 1 yıldan uzun vadeli %0.

  • 01.05.2024 – 31.10.2024 arası: Vadesiz ve 6 aya kadar vadeli %7,5, 1 yıla kadar vadeli %5, 1 yıldan uzun vadeli %2,5.

  • 01.02.2025'ten itibaren: Oranlar tekrar %15, %12 ve %10 seviyelerine yükselecektir.

• Kur Korumalı Mevduat (KKM) ve Altından Dönüşümlü Hesaplar: Bu hesaplar için başlangıçta %0 stopaj uygulanmış olup, 01.08.2024 – 31.10.2024 arasında açılan/yenilenen hesaplar için stopaj oranları, 6 aya kadar vadeli olanlarda %7,5, 1 yıla kadar vadeli olanlarda ise %5 olarak belirlenmiştir.

• Döviz Tevdiat Hesapları (DTH): 28.06.2023'ten itibaren açılan veya vadesi yenilenen hesaplardan elde edilen faizler için stopaj oranı %25'tir.

• Repo Gelirleri: Tüm mükellefler için standart stopaj oranı %15'tir.

• Genel Kural: Mevduat faizleri ve repo gelirlerinde uygulanan stopaj, tam mükellef kurumlar hariç tüm yatırımcılar için nihai vergidir ve bu gelirler beyan edilmez. Tam mükellef kurumlar ise bu gelirleri kurum kazancına dahil ederek ödedikleri stopajı vergilerinden mahsup ederler.

• Off-shore Mevduat Faizleri: Yurt dışındaki bankalardan elde edilen bu faizler stopaja tabi değildir. Ancak tam mükellef gerçek kişiler tarafından, 2025 yılı için 18.000 TL'lik beyan sınırını aşması halinde tamamının beyan edilmesi zorunludur.

4.2 Yatırım Fonu ve Borsa Yatırım Fonu (BYF) Kazançları

Yatırım fonu katılma belgelerinden elde edilen alım-satım ve kâr payı kazançları, fonun türüne ve elde tutma süresine bağlı olarak önemli vergi avantajları sunabilmektedir.

• Pay Senedi Yoğun Fonlar: Portföyünün sürekli olarak en az %51'i BİST'de işlem gören pay senetlerinden oluşan yatırım fonlarının katılma belgelerinden elde edilen kazançlar için stopaj oranı %0'dır. Bu fonlar en önemli vergi avantajlarından birini sunar.

• Girişim Sermayesi ve Gayrimenkul Yatırım Fonları: Bu fonların katılma paylarının iki yıldan fazla süreyle elde tutulması durumunda, satışından elde edilen kazançlar için stopaj oranı %0 olarak uygulanır.

• Portföyünün %51'i BİST Pay Senedi Olan Fonlar: Sürekli olarak portföyünün en az %51'i BİST'de işlem gören pay senetlerinden oluşan yatırım fonlarının katılma belgeleri, bir yıldan fazla süreyle elde tutulduktan sonra satılırsa, kazançlar stopaja tabi değildir.

• Geçici Stopaj Oranları: Belirli fon türleri (değişken, karma, eurobond, yabancı, serbest fonlar vb.) hariç olmak üzere, diğer fonlardan elde edilen kazançlar için:

  • 23.12.2020 – 30.04.2024 arasında iktisap edilenler için stopaj oranı %0.

  • 01.05.2024 – 31.10.2024 arasında iktisap edilenler için stopaj oranı %7,5.

Bu istisnalar dışındaki fonlar için genel stopaj oranı %10'dur. Bu oranın 01.02.2025'ten itibaren %15'e, 09.07.2025'ten itibaren ise %17,5'e yükselmesi planlanmaktadır. Tıpkı mevduat gelirlerinde olduğu gibi, gerçek kişiler ve dar mükellefler için bu stopaj nihai vergidir. Tam mükellef kurumlar ise bu kazançları kurum kazancına dahil eder ve kesilen stopajı mahsup ederler.

Portföylerini çeşitlendirmek isteyen daha ileri düzey yatırımcılar için türev ürünlerin vergilendirilmesi de ayrı bir önem taşımaktadır.

5.0 Türev Araçlar ve Diğer Sermaye Piyasası Araçları

Türev araçların (VİOP işlemleri, opsiyon, forward) vergilendirmesi, dayanak varlığın türüne ve işlemin organize bir piyasada mı yoksa tezgahüstü (OTC) olarak mı yapıldığına göre farklılık gösterir. Bu araçların vergisel sonuçlarının doğru analizi, etkin risk yönetimi ve getiri optimizasyonu için kritik öneme sahiptir.

5.1 BİST Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası (VİOP) Gelirleri

VİOP'ta elde edilen kazançlar, dayanak varlığa göre farklı stopaj oranlarına tabidir.

• Pay Senedi ve Endeks Avantajı: VİOP'ta pay senedi ve pay senedi endekslerine dayalı sözleşmelerden (vadeli işlem ve opsiyon) elde edilen kazançlar için stopaj oranı, tüm mükellef tipleri (gerçek kişi, kurum, tam/dar mükellef) için %0'dır.

• Diğer Sözleşmeler: Diğer dayanak varlıklara (döviz, emtia vb.) dayalı sözleşmelerden elde edilen kazançlar için stopaj oranı gerçek kişiler ve dar mükellefler için %10'dur.

• Nema Faizleri: İşlemler için yatırılan teminatlar üzerinden elde edilen nema (faiz) gelirleri %15 oranında stopaja tabidir.

• Genel Kural: Gerçek kişiler ve dar mükellefler için uygulanan stopaj nihai vergidir ve beyan gerektirmez. Tam mükellef kurumlar ise bu kazançları beyannamelerine dahil eder ve ödedikleri stopajı mahsup ederler.

5.2 Tezgahüstü (OTC) Türev İşlemler (Forward, Opsiyon, Swap)

Organize piyasalar dışında, taraflar arasında yapılan dövize dayalı türev işlemlerin vergilendirilmesi farklı kurallara tabidir.

• Gerçek Kişiler ve Banka/Finans Kurumu Olmayan Dar Mükellefler: Dövize dayalı OTC forward, opsiyon ve swap işlemlerinden elde ettikleri kazançlar %10 oranında stopaja tabidir. Bu stopaj nihai vergidir.

• Tam Mükellef Kurumlar ve Dar Mükellef Banka/Finans Kurumları: Bu kurumlar için yapılan işlemler Gelir Vergisi Kanunu Geçici 67. madde kapsamında değildir. Dolayısıyla, bu kazançlar stopaja tabi olmayıp doğrudan kurum kazancına dahil edilerek vergilendirilir.

5.3 Varantlar ve Gayrimenkul Sertifikaları

• Varantlar: BİST'de işlem gören varantlardan elde edilen gelirlerde vergilendirme, VİOP işlemlerine benzer şekilde dayanak varlığa göre değişir. Pay senedi ve pay senedi endekslerine dayalı varantlardan elde edilen kazançlar için stopaj %0, diğer varantlar için ise %10'dur.

• Gayrimenkul Sertifikaları: Bu sertifikalardan elde edilen gelirler (alım-satım kazancı, kira vb.) gerçek kişiler için %10, sermaye şirketleri için ise %0 oranında stopaja tabidir.

Yatırım ufkunu genişleten yatırımcılar için, Türkiye dışındaki piyasalarda yapılan yatırımların vergisel durumunu ele alarak bu rehberi tamamlayalım.

6.0 Yurt Dışı Sermaye Piyasası Araçlarının Vergilendirilmesi

Globalleşen finansal piyasalarda yurt dışı menkul kıymetlere yatırım yapmak yaygınlaşmıştır. Ancak bu enstrümanlardan elde edilen gelirlerin vergilendirilmesi, Türkiye'deki yerleşik kurallardan önemli ölçüde farklılaşmaktadır. Bu gelirlerde temel kural, Gelir Vergisi Kanunu Geçici 67. madde kapsamında bir stopaj mekanizmasının olmaması ve beyan esasının ön planda olmasıdır.

Yurt dışında yerleşik kurumlarca ihraç edilen hisse senedi, tahvil ve benzeri menkul kıymetlerden elde edilen gelirler için aşağıdaki kurallar geçerlidir:

• Genel Kural: Bu gelirler, Türkiye'deki aracı kurumlar vasıtasıyla elde edilse dahi, GVK Geçici 67. madde kapsamında değildir ve dolayısıyla kaynakta kesinti (stopaj) yoluyla vergilendirilmezler.

• Tam Mükellef Gerçek Kişiler:

  • Temettü ve Faiz Gelirleri: Yurt dışından elde edilen kâr payı ve faiz gelirleri toplamının 2025 yılı için 18.000 TL'lik beyan sınırını aşması halinde, gelirin tamamı yıllık gelir vergisi beyannamesi ile beyan edilmek zorundadır.

  • Alım-Satım Kazançları: Yurt dışı menkul kıymetlerin satışından elde edilen kazançlar, tutarı ne olursa olsun beyan edilmelidir. Kazanç, TL bazında hesaplanır ve maliyet bedelinin ÜFE veya Yİ-ÜFE artış oranına göre (menkul kıymetin türüne göre) endekslenmesi mümkündür.

• Tam Mükellef Kurumlar:

  • Yurt dışından elde edilen faiz, temettü ve alım-satım kazançlarının tamamı, istisna hükümleri saklı kalmak kaydıyla, doğrudan kurum kazancına dahil edilir.

• Dar Mükellefler:

  • Yurt dışı sermaye piyasası araçlarından elde edilen kazançlar, Gelir Vergisi Kanunu uyarınca Türkiye'de elde edilmiş sayılmadığından, Türkiye'de beyana tabi değildir.

• Yurt Dışında Ödenen Vergilerin Mahsubu:

  • Tam mükellefler, yurt dışında elde ettikleri gelirler üzerinden ilgili ülkede ödedikleri vergileri, belirli şartlar ve limitler dahilinde, Türkiye'de hesaplanan vergiden mahsup etme (indirme) imkanına sahiptir. Bu mahsup işleminin yapılabilmesi için, yurt dışında vergi ödendiğinin yetkili makamlardan alınan ve mahallindeki Türk konsoloslukları tarafından tasdik edilen resmi belgelerle tevsik edilmesi zorunludur.

7.0 Önemli Notlar ve Tanımlar

Bu bölümde, vergilendirme kurallarını doğru yorumlamak için kritik olan bazı tanımlar ve genel notlar yer almaktadır.

• Sermaye Şirketi (*): Türk Ticaret Kanunu'na göre kurulmuş anonim, limited ve sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketler ile benzer nitelikteki yabancı kurumları ifade eder.

• Dar Mükellef Kurum (): Bu belgedeki dar mükellef kurumlara ilişkin açıklamalar, Türkiye'de bir işyeri veya daimi temsilcisi bulunmayan kurumlar için geçerlidir.

• Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşmaları (*):\ Türkiye'nin taraf olduğu Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşmaları'nın hükümleri, bu belgede belirtilen genel vergi kurallarından önce gelir ve bu kurallara göre önceliklidir (hükümleri saklıdır).

• Yurt Dışında İhraç Edilen Tahvil ve Kira Sertifikaları (***): Tam mükellef kurumlarca yurt dışında ihraç edilen bu araçların, Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) düzenlemeleri uyarınca Merkezi Kayıt Kuruluşu (MKK) nezdinde kaydettirilmesi zorunludur. Bu nottaki değerlendirmeler bu kapsamdaki menkul kıymetler için yapılmıştır.

• Yabancı Ülkede Ödenen Vergilerin Mahsubu () (*): Kurumlar Vergisi ve Gelir Vergisi kanunları uyarınca, yurt dışında ödenen vergilerin Türkiye'de hesaplanan vergiden mahsup edilebilmesi için, ilgili ülkede verginin ödendiğini gösteren belgelerin yetkili makamlardan alınması ve bu belgelerin o ülkedeki Türk elçilik veya konsoloslukları tarafından onaylanması (tasdik edilmesi) şarttır.

• Yasal Uyarı: Bu dokümanda yer alan açıklamalar bahse konu işlemlerin gelir vergisi ve kurumlar vergisi açısından sonuçlarına ilişkin olarak yapılmıştır. Söz konusu işlemlerle ilgili olarak katma değer vergisi gibi dolaylı vergiler de uygulanabilir. Bu bilgi notu genel bilgilendirme amaçlı olup, yatırımcıların özel durumları için profesyonel vergi danışmanlığı alması tavsiye edilir.