Özel Güvenlik Firmalarının SGK ve Maaş Borçlarından Siteler Sorumlu mu?
Özel Güvenlik Firmalarının SGK ve Maaş Borçlarından Siteler Sorumlu mu?
Özel Güvenlik Firmalarının SGK ve Maaş Borçlarından Siteler Sorumlu mu?
Özel güvenlik firmalarının hizmet verdiği sitelerde, bu firmaların SGK prim borçları ve maaş ödemeleri gibi mali yükümlülüklerinden sitelerin sorumlu olup olmadığı sıkça sorulan bir konudur. Bu sorunun yanıtı, İş Kanunu ve Alt-İşverenlik Yönetmeliği gibi hukuki düzenlemelere bağlı olarak değişiklik gösterebilir. Özel güvenlik firmaları ve site yönetimleri arasındaki bu ilişkide asıl-alt işveren kavramı ve sorumlulukların nasıl paylaşıldığı oldukça önemlidir.
Asıl-Alt İşveren İlişkisi Nedir?
Öncelikle, bir site yönetimi ile özel güvenlik firması arasındaki ilişkide asıl-alt işveren ilişkisi olup olmadığı tespit edilmelidir. İş Kanunu'nun 2. maddesi, 6. fıkrası ve Alt-İşverenlik Yönetmeliği’nin 4. maddesi bu noktada devreye girmektedir. Asıl işveren ile alt işveren arasındaki bu ilişki ancak bazı şartlar yerine getirildiğinde kurulabilir. Bu şartlar şunlardır:
İşin Bir Bölümünün Teslim Edilmesi: Asıl işveren, alt işverene yani taşerona, işin sadece bir bölümünü devretmelidir. Örneğin, anahtar teslim projelerde bu tür bir ilişki doğmaz. Güvenlik hizmeti de genellikle siteler tarafından tamamen devredildiği için burada asıl-alt işveren ilişkisi kurulmuş olur.
İşin İfa Edildiği Yer: Taşeron hizmeti, yani güvenlik hizmeti, sitenin kendi iş yerinde veya tesislerinde yerine getirilmelidir. Site yönetimleri açısından bu koşul genellikle sağlanır, çünkü güvenlik hizmetleri site alanında verilir.
Müteselsil Sorumluluk
Asıl işveren ve alt işveren arasında iş ilişkisi kurulduğunda, hem işçilere hem de üçüncü şahıslara karşı sorumluluk konusunda müteselsil bir sorumluluk söz konusu olabilir. Yani, işçi alacakları, SGK prim borçları ya da iş kazası durumlarında, site yönetimi ile özel güvenlik firması birlikte sorumlu olabilir. Ancak, bazı durumlarda, bu sorumluluk alt işverenin yani güvenlik firmasının üzerinde toplanabilir.
Örneğin, güvenlik firması çalışanlarının maaşlarının ödenmemesi veya SGK primlerinin yatırılmaması gibi durumlarda, site yönetimi bu sorumluluklardan etkilenebilir. İş Kanunu'na göre, site yönetimi ve güvenlik firması bu konuda birlikte sorumlu kabul edilebilir. Ancak bu sorumluluk, taraflar arasındaki sözleşmede belirlenen koşullara göre değişebilir.
İşçi Alacakları ve SGK Borçları
Yargıtay kararlarına göre, işçi alacakları açısından ilk bakılması gereken yer, taraflar arasında yapılan sözleşmedir. Sözleşmede, işçi alacaklarının hangi tarafın sorumluluğunda olduğu açıkça belirtilmişse, bu durum sorumluluğu belirlemede esas alınır. Örneğin, maaşların ödenmemesi durumunda, güvenlik firması sorumlu olabilir, ancak site yönetimi de bu konuda pay sahibi olabilir. Yine SGK primlerinin ödenmesi konusunda, sözleşmede primlerin kim tarafından ödeneceği açıkça belirtilmişse, sorumluluk ona göre belirlenir.
Eğer güvenlik firması SGK primlerini ödemezse, site yönetimi de bu borçlardan sorumlu tutulabilir. Bu yüzden, site yönetimlerinin güvenlik firmasıyla yaptıkları sözleşmeleri dikkatle hazırlamaları ve primlerin düzenli ödendiğini kontrol etmeleri önemlidir.
İş Kazaları Durumunda Sorumluluk
İş kazaları, hem asıl işveren hem de alt işveren açısından ciddi sonuçlar doğurabilir. Güvenlik hizmeti sağlayan bir çalışanın site içerisinde kaza geçirmesi durumunda, kazanın oluşmasında kimin ne derece kusurlu olduğu sorumluluğu belirlemede önemli bir faktördür. İş Kanunu’na göre, güvenlik önlemlerini almak asıl işverenin yani site yönetiminin yükümlülüğüdür. Ancak güvenlik firmasının, çalışanlarını uygun şekilde eğitmemesi veya iş sağlığı ve güvenliği önlemlerini almaması durumunda, sorumluluk paylaşılabilir. Kısacası, kazanın oluş şekline ve kusur oranına göre sorumluluk alt işveren ya da asıl işveren arasında paylaştırılır.
Üçüncü Kişilere Karşı Sorumluluk
Site yönetimi ve özel güvenlik firması arasındaki ilişkide, üçüncü şahıslara karşı sorumluluk konusu da önemlidir. Üçüncü şahıslar, örneğin site sakinleri veya ziyaretçiler, site alanında güvenlik firması tarafından gerçekleştirilen bir hata sonucu zarara uğrarsa, yine müteselsil sorumluluk gündeme gelebilir. Bu tür durumlarda, asıl işveren (site yönetimi) ve alt işveren (güvenlik firması) birlikte sorumlu olabilir. Ancak yine burada, taraflar arasındaki sözleşme ve hizmetin nasıl verildiği belirleyici olacaktır.
Sonuç
Özetle, özel güvenlik firmalarının SGK prim borçları, maaş ödemeleri ve iş kazaları gibi yükümlülüklerinden site yönetimlerinin sorumlu olup olmadığı, asıl-alt işveren ilişkisine ve taraflar arasındaki sözleşmelere bağlıdır. Site yönetimleri, bu sorumlulukların kendilerine yansımaması için güvenlik firmalarıyla yaptıkları sözleşmeleri dikkatlice hazırlamalı, SGK prim ödemeleri ve işçi maaşlarının düzenli olarak yapıldığını kontrol etmelidir. Aksi halde, hem işçi alacakları hem de iş kazaları gibi durumlarda ciddi hukuki ve mali sorumluluklarla karşı karşıya kalabilirler.
Detaylı Bilgi için
