Avrupa’ya İhracat Yapan Firmalar İçin SKDM: Karbon Maliyeti Kârınızı Ne Kadar Azaltacak?
Avrupa Birliği’ne demir-çelik, alüminyum, çimento, gübre, elektrik veya hidrojen ihraç ediyorsanız artık yalnızca ürününüzün fiyatıyla rekabet etmiyorsunuz.
Ürününüzün üretimi sırasında ortaya çıkan karbon emisyonu da satış fiyatınızın bir parçası haline geldi.
Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması’nın, kısa adıyla SKDM veya CBAM’in mali yükümlülük dönemi 1 Ocak 2026’da başladı.
Bu nedenle şirket yöneticilerinin artık şu soruya cevap vermesi gerekiyor:
Avrupa’ya sattığımız her ton ürünün üzerinde ne kadar karbon maliyeti var ve bu maliyet kâr marjımızı ne kadar azaltacak?
Bu sorunun doğrulanabilir verilerle cevaplanamaması; fiyat baskısı, müşteri kaybı ve beklenmeyen finansal yükümlülüklerle sonuçlanabilir.
Kısa Cevap: SKDM Nedir ve İhracatçıyı Nasıl Etkiler?
SKDM, Avrupa Birliği’ne ithal edilen karbon yoğun ürünlerin gömülü emisyonlarına karbon maliyeti uygulanmasını sağlayan sistemdir.
SKDM sertifikalarını satın alma ve teslim etme yükümlülüğü AB’deki ithalatçıya aittir. Ancak ortaya çıkan maliyetin fiyat indirimi, sözleşme değişikliği veya tedarikçi değişimi yoluyla Türkiye’deki ihracatçıya yansıtılması mümkündür.
Başka bir ifadeyle:
Vergiyi doğrudan Avrupa’daki müşteriniz ödeyebilir; fakat faturası ticari olarak size çıkabilir.
Asıl Risk Karbon Vergisi Değil, Karbon Maliyetini Bilmemektir
SKDM kapsamındaki bir ihracatçı için en tehlikeli durum, emisyonunun yüksek olması kadar ürün bazındaki gerçek emisyonunu ve bunun finansal karşılığını bilmemesidir.
Şirketiniz aşağıdaki soruları cevaplayamıyorsa kâr marjınız görünmeyen bir risk altındadır:
Bir ton ürünün gömülü karbon emisyonu kaç ton CO₂e?
AB müşterimizin üstleneceği tahmini SKDM maliyeti nedir?
Maliyet müşteriye mi, bize mi yansıyacak?
Mevcut satış fiyatımız karbon maliyetini karşılıyor mu?
Türkiye’de ödenen karbon bedellerinin ne kadarı mahsup edilebilir?
Verilerimiz doğrulama sürecine hazır mı?
Bu soruların cevapları olmadan verilen uzun vadeli fiyat teklifleri, şirketi zararına satış riskiyle karşı karşıya bırakabilir.
Gerçek Emisyon Verisi Sunulamazsa Ne Olur?
Gerçek emisyon verilerinin kullanılabilmesi için hesaplamaların ilgili SKDM metodolojisine uygun ve doğrulanabilir olması gerekir.
Uygun gerçek verilerin sunulamaması durumunda mevzuatta belirlenen varsayılan değerlerin kullanılması gerekebilir. Varsayılan değerler, tesisinizin gerçek performansından daha yüksek bir emisyon maliyeti doğurabilir.
Bu nedenle gerçek ve doğrulanabilir veri yalnızca çevresel bir raporlama konusu değildir.
Doğru emisyon verisi, şirketin gereğinden fazla karbon maliyetine maruz kalmasını önleyebilecek finansal bir savunma aracıdır.
SKDM Maliyeti Nasıl Hesaplanır?
Basitleştirilmiş bir hesaplamayla tahmini brüt karbon maliyeti şu şekilde modellenebilir:
İhracat miktarı × Ürün başına gömülü emisyon × Uygulanabilir karbon fiyatı
Örneğin:
Yıllık ihracat: 10.000 ton
Ürün başına gömülü emisyon: 1,8 ton CO₂e
Varsayımsal karbon fiyatı: 70 avro
Tahmini brüt karbon maliyeti:
10.000 × 1,8 × 70 = 1.260.000 avro
Bu örnek kesin SKDM yükümlülüğünü göstermez. Nihai hesaplamada ürün kodu, doğrulanmış emisyonlar, AB ETS ücretsiz tahsis düzenlemeleri ve üretim ülkesinde fiilen ödenmiş karbon bedelleri dikkate alınmalıdır.
Ancak örnek, yönetimin neden bugünden ürün ve müşteri bazında maliyet analizi yapması gerektiğini açıkça göstermektedir.
Türkiye’de Ödenen Karbon Bedeli SKDM’den Düşülebilir mi?
Evet. Üretim sırasında kaynak ülkede fiilen ödenmiş ve uygun şekilde kanıtlanabilen karbon bedelleri, ilgili şartlar kapsamında SKDM yükümlülüğünden düşülebilir.
Fakat mahsuplaşma otomatik gerçekleşmez.
Ödenen bedelin, ilgili ürünün üretimiyle bağlantısının ve gerekli belgelerin doğru şekilde ortaya konulması gerekir. Eksik kayıtlar veya yanlış maliyet eşleştirmeleri, şirketin mahsup hakkından tam olarak yararlanamamasına neden olabilir.
Bu nedenle karbon bedelinin ödenmesi kadar, finansal kayıtlarının ve kanıt dosyasının doğru oluşturulması da önemlidir.
SKDM Yalnızca Mühendislik Konusu Değildir
Emisyon kaynaklarının belirlenmesi ve teknik hesaplamaların yapılması çevre ve mühendislik uzmanlığı gerektirir.
Ancak SKDM’nin şirket üzerindeki etkisinin yönetilebilmesi için teknik verilerin finansal sonuçlara dönüştürülmesi gerekir.
Bu süreçte mali müşavir ve finans uzmanları şu alanlarda görev alabilir:
Ürün ve müşteri bazında karbon maliyeti analizi
Kârlılık ve fiyatlandırma senaryolarının hazırlanması
Mahsuplaşmaya esas ödeme ve belgelerin kayıt düzeni
Karbon maliyetlerinin bütçe ve nakit akışına yansıtılması
Sözleşmelerdeki karbon maliyeti hükümlerinin finansal analizi
Sürdürülebilirlik verileri ile finansal kayıtların tutarlılığının kontrolü
Yönetim ve yatırımcı raporlamasının hazırlanması
Teknik olarak doğru fakat finansal kayıtlara bağlanamayan bir emisyon hesabı, yönetimin karar vermesi için yeterli değildir.
SKDM Nedeniyle Müşteri Kaybetme Riski Var mı?
Evet. Avrupa’daki ithalatçı için aynı kalite ve fiyata sahip iki tedarikçiden daha düşük ve doğrulanabilir emisyon verisi sunan tedarikçi daha avantajlı hale gelebilir.
Bu nedenle SKDM yalnızca ilave maliyet oluşturmaz. Aynı zamanda:
Tedarikçi seçim kriterlerini değiştirir.
Fiyat pazarlıklarını zorlaştırır.
Uzun vadeli sözleşmeleri etkiler.
Düşük karbonlu üreticilere rekabet avantajı sağlar.
Hazırlıksız ihracatçıların AB pazarındaki konumunu zayıflatır.
İhracatçılar açısından temel soru artık yalnızca “Ne kadar karbon salıyoruz?” değildir.
Asıl soru şudur:
Karbon maliyetimiz nedeniyle hangi müşterimizi ve ne kadar kârımızı kaybetme riski taşıyoruz?
Şirketiniz Bugün Ne Yapmalı?
1. SKDM kapsamınızı belirleyin
İhraç edilen ürünlerin GTİP/CN kodları, ihracat miktarları ve AB’deki ithalatçıların durumu analiz edilmelidir.
2. Ürün bazında emisyon verisi oluşturun
Tesis toplamından hareket etmek yerine, mümkün olduğunca ürün ve üretim hattı bazında doğrulanabilir veri hazırlanmalıdır.
3. Karbon maliyetini finansal modele dönüştürün
Farklı karbon fiyatları ve emisyon seviyeleri kullanılarak kârlılık, fiyatlandırma ve nakit akışı senaryoları oluşturulmalıdır.
4. Mahsuplaşma dosyasını hazırlayın
Türkiye’de ödenen karbon bedellerinin hangi ürün ve ihracat işlemleriyle ilişkili olduğu belgelenmelidir.
5. Müşteri sözleşmelerini inceleyin
Karbon maliyetinin hangi tarafa ait olduğu, fiyatlara nasıl yansıtılacağı ve veri paylaşım sorumlulukları açıkça belirlenmelidir.
6. Yönetim için SKDM risk raporu hazırlayın
Yönetim kurulu yalnızca emisyon miktarını değil; müşteri, ürün ve kâr marjı üzerindeki olası finansal etkiyi de görmelidir.
Sık Sorulan Sorular
SKDM vergisini Türkiye’deki ihracatçı mı öder?
Yasal yükümlülük esas olarak AB’deki ithalatçı veya dolaylı gümrük temsilcisi üzerindedir. Ancak maliyet, fiyat pazarlıkları ve sözleşmeler yoluyla ihracatçıya yansıtılabilir.
Her AB ihracatı SKDM kapsamında mı?
Hayır. Kapsam; ürün koduna, ürün grubuna ve ilgili ithalata bağlıdır. AB’ye yıllık 50 tonun üzerinde kapsama giren mal ithal eden ithalatçılar için yetkilendirilmiş SKDM beyan sahibi olma yükümlülüğü bulunmaktadır.
SKDM maliyeti sabit midir?
Hayır. Sertifika fiyatı AB Emisyon Ticaret Sistemi fiyatlarına bağlıdır. 2026 yılında fiyat, üç aylık ortalama üzerinden hesaplanmaktadır.
Türkiye’de ödenen karbon bedeli mahsup edilebilir mi?
Üretim sırasında fiilen ödenmiş ve uygun şekilde kanıtlanabilen karbon bedelleri, şartların sağlanması halinde düşülebilir.
Mali müşavir SKDM sürecinde ne yapar?
Mali müşavir; teknik emisyon hesaplamasının yerine geçmez veya yetkisi bulunmadıkça emisyon doğrulaması yapmaz. Ancak karbon maliyetinin finansal tablolara, fiyatlandırmaya, bütçeye ve mahsuplaşma kayıtlarına doğru şekilde aktarılmasını yönetebilir.
Karbon Maliyetiniz Henüz Hesaplanmadıysa Fiyat Teklifiniz Eksik Olabilir
SKDM, yalnızca çevre veya sürdürülebilirlik biriminin takip edeceği bir raporlama yükümlülüğü değildir.
Bu mekanizma; şirketinizin satış fiyatını, kâr marjını, nakit akışını ve Avrupa’daki müşterileriyle ilişkisini doğrudan etkileyebilir.
Biz, teknik emisyon verilerini şirketinizin anlayabileceği finansal risklere ve uygulanabilir kararlara dönüştürüyoruz.
SKDM kapsamınızı, tahmini karbon maliyetinizi ve mahsuplaşma hazırlığınızı değerlendirmek için bizimle iletişime geçin.
İlk görüşmede cevaplayacağımız soru:
“Mevcut ihracat hacminiz ve emisyon verilerinizle şirketinizin karşılaşabileceği tahmini finansal risk nedir?”
Danışmanlık Hizmetlerimiz için
Kaynaklar: Avrupa Komisyonu SKDM sayfası · SKDM mevzuatı ve rehberleri
