Teknoparklarda Faaliyet Gösteren Firmalar İçin Yeni Yatırım Zorunluluğu

2021 yılının Şubat ayında yayımlanan 7263 sayılı mevzuat, Türkiye'de teknoloji geliştirme bölgelerinde (Teknoparklar) faaliyet gösteren firmalar için önemli bir değişiklik getirdi. Bu düzenleme, özellikle Kurumlar Vergisi Beyannamesi'nde belirtilen Teknoloji Geliştirme Bölgesi (TGB) kazanç istisnasından faydalanan firmalar ile Ar-Ge/Tasarım indiriminden yararlanan Ar-Ge/Tasarım Merkezi sahibi firmaları ilgilendiriyor.

Ayrıca, Teknopark Kuluçka Merkezleri ve TEKMER'lerde (Teknoloji Geliştirme Merkezleri) yer alan firmalar da bu düzenleme kapsamına alındı.

7263 Sayılı Kanun Nedir?

7263 sayılı kanun, teknoloji ve inovasyon odaklı firmaların Ar-Ge ve Tasarım faaliyetlerini desteklemek amacıyla çıkarılmış bir mevzuattır. Bu kanun ile birlikte firmaların kazanç istisnası ve Ar-Ge indirimlerinden yararlanırken belirli bir yatırım yükümlülüğünü yerine getirmeleri gerekmektedir.

Bu yükümlülük, firmaların kazanç istisnası veya indirim tutarlarının %3'ünü girişim sermayesi yatırım fonlarına (GSYF) veya girişim sermayesi yatırım ortaklıklarına (GSYO) aktarmalarını zorunlu kılar. Ayrıca, bu yatırımı Teknoparklardaki kuluçka merkezlerindeki girişimlere sermaye olarak da koyma imkânı sunulmuştur.

Kimler Bu Kanun Kapsamına Giriyor?

7263 sayılı kanun ile getirilen bu yatırım zorunluluğu, belirli koşulları sağlayan firmaları kapsamaktadır. Bunlar:

1. TGB Kazanç İstisnası Yararlanan Firmalar: Kurumlar Vergisi Beyannamesi'nde beyan edilen Teknoloji Geliştirme Bölgesi kazanç istisnası tutarı 2 milyon TL’yi aşan firmalar.

2. Ar-Ge/Tasarım İndiriminden Yararlanan Firmalar: Ar-Ge veya Tasarım merkezi sahibi olup, yıllık beyanname üzerinden yararlandığı Ar-Ge/Tasarım indirim tutarı 2 milyon TL’yi aşan firmalar.

3. TEKMER’lerde Yer Alan Firmalar: Teknoloji Geliştirme Merkezleri’nde (TEKMER) faaliyet gösteren firmalar.

Yatırım Zorunluluğu Nedir?

7263 sayılı kanun ile getirilen düzenlemeye göre, yukarıdaki kriterlere uyan firmaların, kazanç istisnası veya Ar-Ge/Tasarım indirim tutarlarının %3'ünü bir girişim sermayesi yatırım fonuna (GSYF) veya girişim sermayesi yatırım ortaklıklarına (GSYO) aktarmaları zorunludur.

Alternatif olarak bu yatırım, Teknoparklarda bulunan kuluçka merkezlerindeki girişimlere sermaye olarak da koyulabilir.

Bu yükümlülük, 2023 yılı Gelir ve Kurumlar Vergisi Beyannamesi'nde beyan edilen indirim ve istisna tutarları için geçerlidir. Firmaların, bu yatırımı en geç 31 Aralık 2024 tarihine kadar gerçekleştirmeleri gerekmektedir.

Yatırım Zorunluluğunu Yerine Getirmeyenler İçin Yaptırımlar

7263 sayılı kanun, yatırım zorunluluğunu yerine getirmeyen firmalar için de belirli yaptırımlar öngörmektedir.

Buna göre, yatırım yükümlülüğünü yerine getirmeyen firmaların beyan ettikleri kazanç istisnası ve Ar-Ge indirim tutarlarının %20’si iptal edilecektir.

İptal edilen bu tutarlar üzerinden, o dönemde hesaplanmamış olan vergiler, vergi ziya-ı cezası uygulanmaksızın tarh edilecektir.

Bu düzenleme, firmaların yatırım yükümlülüğüne ne kadar ciddi bir şekilde yaklaşması gerektiğini göstermektedir. Çünkü %20'lik bir iptal oranı, firmaların önemli maliyetlerle karşı karşıya kalmasına neden olabilir.

Ayrıca, vergi ziya-ı cezası uygulanmıyor olsa da, iptal edilen tutarlar üzerinden hesaplanan verginin tarh edilmesi, firmanın vergi yükünü artıracaktır.

7263 Sayılı Kanunun Amaçları

Bu kanunun getirdiği yatırım zorunluluğunun altında yatan temel amaç, Türkiye'deki teknoloji ve inovasyon ekosisteminin güçlendirilmesi ve sürdürülebilir bir büyüme sağlanmasıdır.

Girişim sermayesi yatırım fonlarına veya ortaklıklarına yapılan bu yatırımlar, girişimcilik ekosistemine katkı sağlayarak yeni teknolojilerin ve iş modellerinin geliştirilmesine olanak tanır. Aynı zamanda, Teknoparklarda faaliyet gösteren girişimlerin büyümesi ve başarılı bir şekilde ticarileşmesi için sermaye desteği sağlar.

Firmalar İçin Öneriler

7263 sayılı kanun ile getirilen yatırım yükümlülüğü, firmalar için hem bir zorunluluk hem de fırsat sunmaktadır. Firmaların bu yatırım zorunluluğunu yerine getirirken dikkat etmeleri gereken bazı önemli noktalar şunlardır:

1. Mevzuat Takibi: Firmalar, 7263 sayılı kanun ile getirilen düzenlemeleri yakından takip etmeli ve yatırım zorunluluğunu yerine getirmek için gerekli adımları atmalıdır.

2. Doğru Yatırım Kararları: Girişim sermayesi yatırım fonları veya ortaklıkları arasında doğru tercihler yapmak, hem firmanın gelecekteki büyümesine katkı sağlar hem de yasal yükümlülüklerin yerine getirilmesini sağlar.

3. Mali Danışmanlık Hizmetleri: Bu tür yatırım yükümlülüklerinin doğru bir şekilde yerine getirilmesi ve olası maliyetlerin önlenmesi için profesyonel mali danışmanlık hizmetlerinden yararlanmak, firmaların finansal açıdan daha sağlıklı adımlar atmasını sağlayabilir.

Teknoparklarda faaliyet gösteren ve 7263 sayılı kanun kapsamında olan şirketlerin %3 yatırım zorunluluğunu adım adım nasıl yerine getirebileceklerini açıklayalım:

1. Firma Kapsamda mı? Kontrol Edin

İlk adım olarak firmanın kanun kapsamında olup olmadığını belirlemek gerekiyor. Eğer aşağıdaki kriterlere uyuyorsanız, bu yatırım zorunluluğuna tabisiniz:

• Kurumlar Vergisi Beyannamesi'nde beyan edilen Teknoloji Geliştirme Bölgesi (TGB) kazanç istisna tutarı 2 milyon TL’yi aşıyorsa.

• Ar-Ge/Tasarım Merkezi sahibi olup, yıllık beyanname üzerinden yararlandığınız Ar-Ge veya Tasarım indirim tutarı 2 milyon TL’yi aşıyorsa.

• Teknopark veya TEKMER’de yer alıyorsanız.

Eğer bu kriterlerden birine uyuyorsanız, yatırım zorunluluğunu yerine getirme sürecine başlamalısınız.

2. Yatırım Tutarını Hesaplayın

• Kazanç İstisnası Tutarı: TGB kapsamında beyan ettiğiniz kazanç istisnası tutarını belirleyin.

• Ar-Ge/Tasarım İndirimi: Yıllık beyanname üzerinden Ar-Ge/Tasarım Merkezi için beyan ettiğiniz indirim tutarını bulun.

• Bu iki tutarın hangisi 2 milyon TL’yi aşıyorsa, bu tutarın %3'ünü hesaplayın. Örneğin, beyan ettiğiniz tutar 5 milyon TL ise, yatırmanız gereken tutar 150.000 TL olacaktır.

3. Yatırım Alanını Seçin

Firmanızın yatırımı hangi alana yapacağına karar vermeniz gerekiyor. Yatırım yapılabilecek seçenekler şunlardır:

• Girişim Sermayesi Yatırım Fonu (GSYF): Sermaye piyasası kurumları tarafından yönetilen fonlara yatırım yapabilirsiniz. Bu fonlar genellikle küçük ve orta ölçekli şirketlere yatırım yapar ve Türkiye'deki girişimcilik ekosistemine katkı sağlar.

• Girişim Sermayesi Yatırım Ortaklığı (GSYO): Bu ortaklıklar, girişimcilik projelerine sermaye koyarak yatırım yapar. Firmanız, bu ortaklıklara yatırım yaparak yükümlülüğünü yerine getirebilir.

• Teknopark Kuluçka Merkezleri: Teknoparklardaki kuluçka merkezlerinde yer alan girişimlere doğrudan sermaye yatırımı yapabilirsiniz. Bu da firmanızın yükümlülüğünü yerine getirmesine olanak tanır.

4. Doğru Yatırım Kanalını Belirleyin

Yatırım yapılacak alanı belirledikten sonra, piyasada bulunan GSYF ve GSYO seçeneklerini inceleyin. Uygun bir fon veya ortaklık bulmak için mali danışmanlardan destek alabilirsiniz. Özellikle yatırım alanındaki riskleri ve geri dönüşleri değerlendirmek önemlidir.

Eğer Teknopark kuluçka merkezlerine yatırım yapmayı düşünüyorsanız, Teknopark ile iletişime geçerek desteklemek istediğiniz projeleri seçebilirsiniz.

5. Yatırım Sürecini Başlatın

Seçtiğiniz yatırım alanına karar verdikten sonra, bu kurumlar veya ortaklıklarla iletişime geçerek yatırım işlemlerini başlatın. Genellikle şu adımlar izlenir:

• Yatırım Sözleşmesi Hazırlığı: GSYF veya GSYO ile yatırım yapılacak tutar için bir sözleşme imzalayın. Teknopark kuluçka merkezlerinde yer alan girişimlerle doğrudan sermaye yatırımı yapacaksanız, onlarla da benzer bir anlaşma yapmalısınız.

• Sermaye Aktarımı: Yatırım yapmaya karar verdiğiniz tutarı belirlenen fona, ortaklığa veya girişime aktarın.

6. Yatırım Gerçekleştirildiğine Dair Belgeleri Toplayın

Yatırımın gerçekleştirildiğini ispat eden belgeleri toplamanız gerekiyor. Bu belgeler, hem vergi beyanı hem de yükümlülüğün yerine getirildiğini kanıtlamak için kullanılacaktır. Belgeler genellikle şu şekildedir:

• Girişim Sermayesi Yatırım Fonu'na veya Ortaklıklarına yapılan sermaye yatırımı makbuzları.

• Teknopark kuluçka merkezlerinde yapılan sermaye yatırımlarıyla ilgili belgeler.

7. Yatırım Yükümlülüğünü Beyan Edin

Firmanızın 2023 yılı Gelir/Kurumlar Vergisi Beyannamesi’nde beyan edilen indirim/istisna tutarı üzerinden yaptığınız yatırımı beyan etmelisiniz. Vergi beyannamesi hazırlarken, yaptığınız yatırımın %3’lük yükümlülüğü karşıladığını belgeleyerek bu durumu beyanınıza ekleyin.

8. Beyannamede Yatırım Yükümlülüğünü Gösterin

Vergi beyannamesi hazırlanırken, %3 yatırım zorunluluğunu yerine getirdiğinizi ve bu tutarın ilgili mevzuatla uyumlu olduğunu gösteren bir açıklama eklemeyi unutmayın. Bu aşamada mali danışmanlarınızdan destek almak önemli olabilir.

9. Yatırımı Zamanında Gerçekleştirin

7263 sayılı kanuna göre bu yatırımın en geç 31 Aralık 2024 tarihine kadar tamamlanması gerekiyor. Bu tarihe kadar yatırımı gerçekleştirmeyen firmalar, kazanç istisnası ve indirim haklarının %20’sini kaybetme riskiyle karşı karşıya kalacaktır. Bu yüzden yatırımı zamanında yapmaya özen gösterin.

10. Yatırımı İzleyin ve Geri Dönüşleri Değerlendirin

Yaptığınız yatırımları izlemeye devam edin. Eğer GSYF veya GSYO'ya yatırım yaptıysanız, bu yatırımların geri dönüşlerini değerlendirin. Aynı zamanda Teknoparklardaki kuluçka girişimlerine yapılan yatırımların nasıl sonuçlandığını gözlemleyin. Bu yatırımlar, firmanızın gelecekteki finansal performansına da katkı sağlayabilir.

Sonuç

7263 sayılı kanun ile gelen %3 yatırım zorunluluğunu yerine getirmek, adım adım takip edilmesi gereken bir süreçtir. Firmanızın bu zorunluluğa tabi olup olmadığını kontrol ettikten sonra, doğru yatırım alanını seçmeli ve işlemleri zamanında tamamlamalısınız. Yatırım sürecini profesyonel destek alarak yönetmek, yükümlülüğünüzü doğru şekilde yerine getirmenizi sağlar ve olası vergi kayıplarını önler.

Sonuç

7263 sayılı kanun ile Teknoparklar, Ar-Ge merkezleri ve TEKMER’lerde faaliyet gösteren firmalar için getirilen %3 yatırım zorunluluğu, teknoloji ve inovasyon ekosistemini güçlendirmeyi hedefleyen bir adımdır.

Firmalar, bu yükümlülüğü yerine getirerek hem mali avantajlarını koruyabilir hem de Türkiye'deki girişimcilik ekosistemine katkı sağlayabilirler. Ancak, bu yatırım zorunluluğunu yerine getirmeyen firmalar için önemli yaptırımlar öngörülmektedir. Bu nedenle, firmaların gerekli adımları zamanında atmaları büyük önem taşımaktadır.

31 Aralık 2024 tarihine kadar bu yatırımları gerçekleştirmek, firmaların uzun vadeli büyümeleri açısından kritik bir adımdır.

ÖZMEN MALİ MÜŞAVİRLİK