Dövizli Kasa, Banka ve Faturalar Yıl Sonunda Nasıl Değerlenir?
Yıl sonunda döviz hesabındaki bakiye ile dövizli müşteri veya tedarikçi bakiyesini aynı kurdan çevirmek her zaman doğru sonuç vermez. VUK 280, yabancı paraların yanında yabancı par
Canonical URL: https://evrenozmen.com.tr/vuk-280-yabanci-para-kur-degerlemesi-2026-yil-sonu
Son kontrol: 18 Ekim 2026
Yazar: Evren Özmen, CPA / SMMM
Yıl sonunda döviz hesabındaki bakiye ile dövizli müşteri veya tedarikçi bakiyesini aynı kurdan çevirmek her zaman doğru sonuç vermez. VUK 280, yabancı paraların yanında yabancı para cinsinden senetli ve senetsiz alacaklarla borçların da değerleme gününde kur değerlemesine tabi tutulmasını gerektirir.
Kısa cevap
31 Aralık 2026 bilançosunda yabancı para kasalar, banka hesapları ve dövizli alacak-borçlar değerleme günündeki esaslara göre Türk lirasına çevrilir. Hazine ve Maliye Bakanlığı yıl sonu kurlarını ayrıca ilan ederse bu kurlar; ilan edilmediği durumda ilgili düzenlemelerde belirtilen TCMB kurları dikkate alınır. İşlemin yalnız kur farkı fişiyle değil, bakiye ve belge mutabakatıyla tamamlanması gerekir.
Hangi bakiyeler listeye alınmalı?
| Bakiye | Yıl sonu kontrolü | Sık hata |
|---|---|---|
| Döviz kasa | Fiili sayım ve para cinsi | Kayıt bakiyesini sayım yapmadan değerlemek |
| Döviz banka | Banka ekstresi ve bloke tutar | TL karşılığını banka ekranından aynen almak |
| Yurt dışı müşteri alacağı | Fatura, tahsilat ve kalan bakiye | Tahsil edilmiş faturayı açık bırakmak |
| Yurt dışı tedarikçi borcu | Fatura, ödeme ve masraf | Banka masrafını borç bakiyesine karıştırmak |
| Döviz kredisi | Anapara ve işlemiş faiz | Faiz tahakkukunu kur farkıyla birleştirmek |
| Ortak cari hesabı | İşlemin niteliği ve para cinsi | Kaynağı belirsiz bakiyeyi yalnız kurla düzeltmek |
Kur farkı hesabından önce mutabakat gerekir
Değerleme tablosunun başlangıç noktası defter bakiyesi değil, doğrulanmış yabancı para tutarıdır. Banka ekstresi, müşteri mutabakatı, tedarikçi ekstresi ve ödeme kayıtları karşılaştırılmadan yapılan kur hesabı yanlış anapara üzerinden çalışabilir.
Özellikle ödeme kuruluşları, Stripe benzeri tahsilat sistemleri ve pazar yerlerinde brüt satış, komisyon, iade ve net banka tahsilatı ayrı satırlarda izlenmelidir. Net tahsilatı doğrudan hasılat veya alacak kapama olarak kaydetmek kur farkını da bozar.
Hangi kur kullanılacak?
VUK 280'e göre yabancı paralar borsa rayiciyle değerlenir; borsada rayici olmayan yabancı paralar için değerlemede uygulanacak kur Hazine ve Maliye Bakanlığınca belirlenir. Bakanlık değerleme günü kuru ilan etmediğinde ilgili genel tebliğlerde açıklanan şekilde TCMB kuru kullanılır.
2026 yıl sonu için kesin kur listesi yayımlanmadan rakam sabitlemek doğru değildir. Kapanış dosyasında kullanılan kaynağın adı, tarih ve kur türü açıkça yazılmalıdır.
Kur farkı ile faiz tahakkuku ayrılmalı
Döviz kredileri ve vadeli sözleşmelerde iki farklı hesap oluşabilir:
- Yabancı para anaparanın kur değişiminden doğan fark
- Değerleme gününe kadar işlemiş faiz
Bu iki unsurun belgesi, dönemi ve muhasebe hesabı farklıdır. Sabit kıymet finansmanında kur farkı ve faizin maliyete eklenip eklenmeyeceği de kıymetin iktisap edildiği dönem ve kullanım durumuna göre ayrıca incelenir.
2026 kapanış dosyası
- Para cinsi bazında mizan
- 31 Aralık tarihli banka ekstreleri
- Kasa sayım tutanağı
- Açık müşteri ve tedarikçi faturaları
- Yıl sonuna yakın tahsilat ve ödeme dekontları
- Kullanılan kur kaynağı ve hesaplama tablosu
- Kredi sözleşmeleri ve faiz tahakkukları
- Kur farkı muhasebe fişleri
- Sonraki dönemde kapanan bakiyelerin kontrolü
Bu dosya, 2026 yıl sonu vergi kapanış kontrol listesi ile birlikte yürütülebilir.
Evren Özmen'in değerlendirmesi
Kur değerlemesindeki en büyük risk yanlış kurdan çok yanlış bakiyedir. Bir müşteri alacağı tahsil edildiği halde ödeme aracı hesabında bekliyorsa veya banka masrafı ayrı kaydedilmemişse, doğru kur kullanılsa bile sonuç hatalı olur. Önce dövizli hareket zinciri, sonra kur hesabı kurulmalıdır.
Sık sorulan sorular
Döviz banka hesabının TL karşılığı doğrudan bankadan alınabilir mi?
Banka ekranındaki TL karşılık bilgilendirici olabilir; vergi değerlemesinde VUK 280 ve yıl sonu için geçerli resmi kur esası ayrıca uygulanır.
Dövizli avanslar da değerlenir mi?
Avansın gerçek niteliği, teslim veya hizmetle bağlantısı ve borç-alacak karakteri incelenmelidir. Her avansı otomatik olarak ticari alacak veya borç gibi ele almak doğru değildir.
Kur farkı faturası her durumda gerekir mi?
KDV ve fatura sonucu işlemin niteliğine göre değişir. Yalnız muhasebe değerlemesinden doğan fark ile iki taraf arasındaki bedel değişikliği aynı değildir.
2026 kuru ne zaman kesinleşir?
Yıl sonu değerleme duyurusu ve resmi kur listesi yayımlandığında kapanış tablosu bu kaynağa göre sonlandırılmalıdır.
Dövizli kapanışınızı kontrol ettirin
Döviz banka, müşteri, tedarikçi ve kredi bakiyelerinizin özetini iletişim sayfasından iletebilirsiniz. Ön incelemede bakiye mutabakatı, kur kaynağı, faiz ayrımı ve eksik belge alanları çıkarılır.
Resmi kaynaklar
- Vergi Usul Kanunu, Madde 280: https://istanbul.gib.gov.tr/mevzuat/kanun/434
- GİB, yıl sonu yabancı para değerleme tebliğleri: https://gib.gov.tr/mevzuat/kanun/434/teblig
- GİB, 590 Sıra No.lu VUK Genel Tebliği açıklaması: https://cdn.gib.gov.tr/api/gibportal-file/file/getFile?objectKey=DUYURU%2FUNIVERSAL%2F2026%2F213_Teblig590abn.pdf
- Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası döviz kurları: https://www.tcmb.gov.tr/kurlar/kurlar_tr.html
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. 2026 yıl sonu kur listesi ve şirketin işlem belgeleri birlikte görülmeden kesin kayıt yapılmamalıdır.
