Şirket Demirbaşları ve Yazılımlar İçin Amortisman Nasıl Hesaplanır?
Bir bilgisayar, makine veya ofis ekipmanı satın alındığında bedelin tamamını doğrudan gider yazmak her zaman mümkün değildir. VUK 313 ve 315 bakımından kullanım süresi, amortisman
Canonical URL: https://evrenozmen.com.tr/vuk-313-315-amortisman-faydali-omur-2026-yil-sonu
Son kontrol: 18 Ekim 2026
Yazar: Evren Özmen, CPA / SMMM
Bir bilgisayar, makine veya ofis ekipmanı satın alındığında bedelin tamamını doğrudan gider yazmak her zaman mümkün değildir. VUK 313 ve 315 bakımından kullanım süresi, amortisman sınırı, faydalı ömür, kıst uygulaması ve seçilen yöntem birlikte değerlendirilmelidir.
Kısa cevap
İşletmede bir yıldan fazla kullanılan ve yıpranmaya, aşınmaya veya kıymetten düşmeye maruz bulunan iktisadi kıymetler kural olarak amortisman yoluyla giderleştirilir. GİB'in 2026 yararlı bilgiler tablosunda amortisman ayırmada alt sınır 12.000 TL olarak gösteriliyor. Ancak yalnız bedel değil, birden fazla parçanın bütün oluşturup oluşturmadığı ve iktisadi kıymetin niteliği de önemlidir.
Amortisman karar tablosu
| Soru | Evetse | Hayırsa |
|---|---|---|
| İşletmede bir yıldan fazla kullanılacak mı? | Amortisman incelemesine devam | Doğrudan gider niteliği ayrıca incelenir |
| Yıpranma veya kıymetten düşme var mı? | VUK 313 kapsamı oluşabilir | Amortisman konusu olmayabilir |
| Bedel 2026 sınırını aşıyor mu? | Aktifleştirme güçlü ihtimal | Bütünlük ve kullanım amacı yine kontrol edilir |
| Listede özel faydalı ömür var mı? | İlgili oran kullanılır | Genel sınıf ve özelge ihtiyacı araştırılır |
| Parçalar birlikte mi çalışıyor? | Toplam bedel dikkate alınabilir | Ayrı kıymet değerlendirmesi yapılabilir |
Fatura satırı değil iktisadi bütünlük önemlidir
Aynı sistemin parçaları farklı faturalarla alınmış olsa bile tek başına işlev görmüyorsa bütün olarak değerlendirilmesi gerekebilir. Bilgisayar kasası, ekran, ağ ekipmanı veya üretim hattı parçalarında yalnız her faturanın bedeline bakmak yanlış sonuca götürebilir.
Benzer şekilde, düşük bedelli çok sayıda ekipmanın tek proje kapsamında birlikte kullanılması halinde işlevsel bütünlük ayrıca belgelenmelidir.
Faydalı ömür nasıl seçilir?
VUK 315, amortisman oranlarının Hazine ve Maliye Bakanlığınca ilan edilen faydalı ömürlere göre uygulanmasını öngörür. GİB'in 333 Sıra No.lu VUK Genel Tebliği eki liste ve sonraki değişiklikler esas alınır.
Kıymetin ticari adı yerine fiili kullanım amacı belirleyicidir. Aynı cihaz farklı sektörlerde farklı işlev görebilir. Fatura açıklaması yetersizse teknik özellik, kullanım yeri ve sabit kıymet kartı dosyaya eklenmelidir.
Normal ve azalan bakiyeler yöntemi
| Yöntem | Temel özellik | Kontrol |
|---|---|---|
| Normal amortisman | Faydalı ömür boyunca eşit oran | Başladıktan sonra yöntem değişikliği sınırlıdır |
| Azalan bakiyeler | Kalan değer üzerinden hızlandırılmış itfa | Bilanço esası ve yasal üst sınır kontrol edilir |
Azalan bakiyeler yönteminde oran, normal oranın iki katıdır; yüzde 50 üst sınırı bulunur. Seçim yalnız ilk yıl vergi sonucuna göre yapılmamalı, kıymetin kullanım ve yatırım planıyla birlikte değerlendirilmelidir.
2026 yıl sonu sabit kıymet dosyası
- Fatura ve ödeme belgesi
- Teslim ve kullanıma başlama tarihi
- Teknik özellik veya seri numarası
- Kullanıldığı bölüm ve iş amacı
- Faydalı ömür kodu ve dayanak liste
- Maliyet bedeline eklenen yan giderler
- Seçilen amortisman yöntemi
- Satılan, hurdaya ayrılan veya kaybolan kıymetler
- Birikmiş amortisman ve net defter değeri
Sabit kıymet listesi fiziki sayımla karşılaştırılmalı; artık işletmede bulunmayan kıymetler yalnız kayıt üzerinde taşınmamalıdır.
Yazılım ve abonelikler aynı değildir
Süresiz kullanım hakkı, özel geliştirme maliyeti ve aylık bulut aboneliği farklı muhasebe sonuçları doğurabilir. Bir yazılım ödemesinin “lisans” olarak adlandırılması tek başına maddi olmayan duran varlık olduğu anlamına gelmez. Sözleşme süresi, mülkiyet ve kullanım hakkı incelenmelidir.
Evren Özmen'in değerlendirmesi
Amortisman dosyasında en sık görülen eksik, oran değil sınıflandırmadır. Kıymetin ne olduğu ve ne zaman kullanılmaya başlandığı belgelenmeden doğru oran seçilemez. Özellikle yılın son haftalarında alınan ekipmanlarda fatura tarihi, teslim tarihi ve fiili kullanım tarihi ayrılmalıdır.
Sık sorulan sorular
12.000 TL altındaki her demirbaş doğrudan gider yazılır mı?
Hayır. İktisadi ve teknik bütünlük, kullanım süresi ve aynı işlevi gören parçalar birlikte değerlendirilir.
İkinci el makinede amortisman ayrılır mı?
Kıymetin işletmede kullanım süresi, maliyet bedeli ve ilgili faydalı ömür kaydı incelenerek ayrılabilir. Önceki sahibin amortisman kaydı yeni işletmeye aynen taşınmaz.
Geçmiş yılda amortisman ayrılmadıysa 2026'da telafi edilir mi?
Atlanan amortismanın sonraki dönemde serbestçe artırılması mümkün değildir. Kıymet ve dönem bazında kayıt düzeltme ihtiyacı ayrıca değerlendirilmelidir.
Telefon ve bilgisayar için kıst amortisman uygulanır mı?
Kıst amortismanın kapsamı kıymetin niteliğine göre değişir. Binek otomobillere özgü hükümler ile genel demirbaş uygulaması birbirine karıştırılmamalıdır.
Sabit kıymet listenizi kapanıştan önce gözden geçirin
Sabit kıymet listenizi, yıl içindeki alış-satışları ve faydalı ömür kodlarını iletişim sayfasından özetleyebilirsiniz. Ön incelemede sınıflandırma, belge, yöntem ve dönem hataları ayrılır.
Resmi kaynaklar
- Vergi Usul Kanunu, Madde 313 ve 315: https://istanbul.gib.gov.tr/mevzuat/kanun/434
- GİB, mükerrer Madde 315: https://gib.gov.tr/mevzuat/kanun/434/madde/7756
- 333 Sıra No.lu VUK Genel Tebliği ve amortisman listesi: https://gib.gov.tr/mevzuat/kanun/434/teblig/8048
- GİB, 2026 amortisman ayırma alt sınırı: https://cdn.gib.gov.tr/api/gibportal-file/file/getFileResources?objectKey=arsiv%2Fyardim-kaynaklar%2Fyararli-bilgiler%2FAmortismanAyirmadaAltSinir.pdf
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Kıymetin teknik niteliği ve kullanım tarihi görülmeden faydalı ömür seçilmemelidir.
