Yurt İçi Asgari Kurumlar Vergisi Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

1. Yurt içi asgari kurumlar vergisi nedir ve ne zaman yürürlüğe girdi?

Yurt içi asgari kurumlar vergisi, 7524 sayılı Kanunla Kurumlar Vergisi Kanunu'na eklenen 32/C maddesi ile getirilen bir düzenlemedir. Bu düzenlemeye göre, kurumların mevcut hükümlere göre hesapladıkları kurumlar vergisi tutarı, indirim ve istisnalar düşülmeden önceki kurum kazancının %10'undan az olamayacaktır. Yasal düzenleme, 2 Ağustos 2024 tarihinde yayımlanmış olup, 1 Ocak 2025 tarihinden itibaren elde edilen kazançlara uygulanmak üzere yürürlüğe girmiştir. Özel hesap dönemi olan kurumlar için ise 2025 takvim yılında başlayan özel hesap dönemlerinden itibaren uygulanmaya başlanacaktır ve geçici vergi dönemlerinde de geçerli olacaktır.

2. Yurt içi asgari kurumlar vergisi hangi kurumları kapsamaz?

Yurt içi asgari kurumlar vergisi, ilk defa faaliyete başlayan kurumlar için faaliyete başlanılan hesap döneminden itibaren üç hesap dönemi boyunca uygulanmayacaktır. Birleşme, devir, tür değişikliği ile kısmi ve tam bölünme suretiyle kurulan şirketler ilk defa faaliyete başlayan şirket olarak kabul edilmeyecektir. Ayrıca, Gelir Vergisi Kanunu'nun "Hasılat esaslı kazanç tespiti" başlıklı 113'üncü maddesine göre hasılat esasına göre vergilendirilen kurumlar vergisi mükellefleri hakkında da asgari vergi uygulanmayacaktır.

3. Yurt içi asgari kurumlar vergisi matrahı nasıl hesaplanır?

Yurt içi asgari kurumlar vergisi matrahı, hesap dönemi sonundaki ticari bilanço kârına veya zararına kanunen kabul edilmeyen giderlerin eklenmesiyle bulunan tutardan, kanunda belirtilen belirli istisna ve indirimlerin düşülmesiyle hesaplanır. Bu istisna ve indirimler arasında tam mükellef kurumlardan elde edilen iştirak kazançları, girişim sermayesi fonu olarak ayrılan tutarlara ilişkin indirimler, engellilere yönelik korumalı işyeri indirimi, Türk Uluslararası Gemi Sicili Kanunu ve Serbest Bölgeler Kanunu kapsamındaki istisnalar ile Ar-Ge ve tasarım indirimleri yer almaktadır. Ancak, Danıştay'ın yürütmeyi durdurma kararı sonrası geçmiş yıl zararlarının da asgari kurumlar vergisi matrahından düşülmesine engel kalmamıştır.

4. Yurt içi asgari kurumlar vergisi hesaplanırken hangi istisna ve indirimler düşülmez?

Yurt içi asgari kurumlar vergisi hesaplanırken, genel olarak Kurumlar Vergisi Kanunu ve diğer kanunlarda yer alan birçok istisna ve indirim düşülmez. Bunlar arasında yurt dışı iştirak kazançları istisnası, yurt dışı şube kazançları istisnası, taşınmaz ve iştirak hisseleri satış kazancı istisnası (belirli şartlar hariç), sponsorluk harcamaları, bağış ve yardımlar, yatırım indirimi gibi birçok kalem bulunmaktadır. Ancak, kanunda açıkça belirtilen ve yukarıda sayılan bazı istisna ve indirimler asgari vergi matrahından indirilebilmektedir.

5. Hesaplanan yurt içi asgari kurumlar vergisinden hangi vergiler mahsup edilebilir?

Hesaplanan yurt içi asgari kurumlar vergisinden, Kurumlar Vergisi Kanunu'nun 32. maddesinin 6, 7 ve 8. fıkraları (halka arz indirimi ve imalat/ihracatçı indirimi) uyarınca uygulanan indirimli oranlar nedeniyle alınmayan vergi ile 2 Ağustos 2024 tarihinden önce Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı'ndan alınmış olan teşvik belgelerindeki yatırıma katkı tutarlarının kullanılması nedeniyle 32/A maddesi hükmüne göre ilgili hesap döneminde alınmayan vergi mahsup edilebilir. Ayrıca, hesap dönemine ilişkin tevkif suretiyle ödenen kurumlar vergisi ve ödenen geçici vergiler de mahsup edilebilecektir. Yüzde 5 uyumlu vergi mükellefi indirimi hakkı da asgari kurumlar vergisi için kullanılabilecektir.

6. Yurt içi asgari kurumlar vergisi uygulaması şirketlerin vergi yükünü nasıl etkileyecek?

Yurt içi asgari kurumlar vergisi, özellikle çeşitli istisna ve indirimlerden yoğun olarak yararlanan ve bu nedenle efektif kurumlar vergisi oranı %10'un altında kalan şirketlerin vergi yükünü artırabilecektir. Eğer mevcut hükümlere göre hesaplanan kurumlar vergisi, indirim ve istisnalar düşülmeden önceki kurum kazancının %10'undan düşükse, şirketler aradaki fark kadar ilave vergi ödemek zorunda kalacaklardır. Bu durum, özellikle kârlılığı düşük veya zarar eden ancak yüksek ciroları olan şirketler için nakit akışı sorunlarına ve ek mali yükümlülüklere yol açabileceği yönünde eleştirilere neden olmaktadır.

7. Geçmiş yıl zararları yurt içi asgari kurumlar vergisi matrahından düşülebilecek mi? Bu konuda yaşanan tartışmalar nelerdir?

Kanun metninde geçmiş yıl zararlarının asgari kurumlar vergisi matrahından düşülmeyeceğine dair açık bir hüküm bulunmamasına rağmen, Gelir İdaresi başlangıçta yayımladığı tebliğde bu zararların düşülemeyeceği yönünde görüş belirtmiştir. Ancak, Danıştay 3. Dairesi, bu tebliğ hükmünün yürütmesini durdurmuştur. Danıştay, Kanun'da geçmiş yıl zararlarının indirimine engel bir hüküm bulunmadığını ve vergilerin mali güce göre alınması gerektiği ilkesini vurgulayarak bu kararı vermiştir. Bu gelişme sonrasında, geçmiş yıl zararlarının asgari kurumlar vergisi matrahından düşülmesinin önünde hukuki bir engel kalmamıştır. Ancak, bu konudaki nihai durumun Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından yapılacak yeni düzenlemelerle netleşmesi beklenmektedir.

8. Yurt içi asgari kurumlar vergisi uygulaması ile hedeflenen amaçlar nelerdir ve bu uygulamanın potansiyel riskleri nelerdir?

Yurt içi asgari kurumlar vergisi uygulamasının temel hedefleri, kurumlar vergisi sisteminde vergi adaletini sağlamak, beyan edilen kazanç ile ödenen vergi arasında bir asgari bağ kurarak indirim ve istisnaların aşırı kullanımını engellemek ve devletin vergi gelirlerini artırmaktır. Ancak, bu uygulamanın potansiyel riskleri de bulunmaktadır. Özellikle, kârlılığı düşük veya zarar eden şirketlerin ciro üzerinden vergilendirilmesi durumunda faaliyetlerinin olumsuz etkilenebileceği, kayıt dışılığa yönelmenin artabileceği, yatırım cazibesinin azalabileceği ve vergi sisteminin karmaşıklığının daha da artabileceği yönünde endişeler dile getirilmektedir. Ayrıca, geçmiş yıl zararlarının indirilmemesi konusundaki belirsizlik ve ihtilaflar da sistemin işleyişini zorlaştırabilecek faktörler olarak görülmektedir.

Soru ve hizmet talepleriniz için info@ozmconsultancy.com

Yurt İçi Asgari Kurumlar Vergisi Hakkında Sıkça Sorulan Sorular