2027’de Üretim ve İhracat Kazançlarında Kurumlar Vergisi: Yeni Oranlar ve Kazanç Ayrıştırması

Türkiye’de kurumlar vergisi artık yalnızca şirketin toplam kazancına tek bir oran uygulanmasından ibaret değil.

Bir şirket aynı hesap döneminde;

• üretim,

• ihracat,

• yurt içi ticaret,

• yatırım teşvik belgesi kapsamındaki faaliyetler,

• faiz ve kur farkı gibi faaliyet dışı gelirler

elde ediyorsa, farklı kazanç unsurları bakımından farklı kurumlar vergisi oranları veya indirim mekanizmaları gündeme gelebiliyor.

Özellikle 2027 hesap döneminden itibaren üretim kazançları için öngörülen %12,5 kurumlar vergisi oranı, üretim şirketleri açısından kazanç ayrıştırmasını çok daha önemli hale getiriyor.

Bu nedenle artık temel soru yalnızca:

“Şirketimizin kurumlar vergisi oranı nedir?”

değil.

Asıl soru şu:

“Şirket kazancının hangi bölümü hangi kurumlar vergisi oranına tabi?”

Kısa Cevap

Genel çerçevede:

Ancak şirket birden fazla faaliyet yürütüyorsa bu oranlardan birini seçip şirketin bütün kazancına uygulamak çoğu durumda mümkün değildir.

Kazancın faaliyetler itibarıyla ayrıştırılması gerekir.

2027’de Üretim Kazançlarında Kurumlar Vergisi Oranı Kaç?

2027 açısından öne çıkan temel değişikliklerden biri, üretim faaliyetinden elde edilen kazançlara uygulanacak kurumlar vergisi oranının %12,5 olarak belirlenmesidir.

Bu nokta önemlidir.

Çünkü teknik olarak “%12,5 oran” ile “12,5 puan indirim” aynı şey değildir.

Örneğin genel kurumlar vergisi oranının %25 olduğu bir durumda:

• 12,5 puan indirim uygulanması da efektif olarak %12,5 sonucunu verir.

• Ancak genel kurumlar vergisi oranının gelecekte değişmesi halinde, “oranın %12,5 olması” ile “genel orandan 12,5 puan indirilmesi” farklı sonuçlar doğurabilir.

Bu nedenle kanuni düzenleme, ikincil mevzuat ve uygulamanın birlikte değerlendirilmesi önemlidir.

Üretim Yapan Her Şirket Tüm Kazancı İçin %12,5 Vergi mi Ödeyecek?

Hayır.

Buradaki en önemli ayrım budur.

Şirket yalnızca üretim faaliyetinde bulunuyor ve kazancının tamamı üretim faaliyetinden kaynaklanıyorsa hesaplama nispeten basit olabilir.

Ancak şirketin üretim dışında başka gelirleri de varsa kazancın ayrıştırılması gerekir.

Örneğin bir üretim şirketinin aynı zamanda:

• ticari mal alım satımı yapması,

• faiz geliri elde etmesi,

• kur farkı geliri bulunması,

• gayrimenkul geliri elde etmesi,

• başka faaliyetlerden gelir sağlaması

mümkündür.

Bu durumda üretim kazancı ile diğer kazançların ayrı ayrı tespit edilmesi gerekir.

Basit örnek

Bir şirketin toplam 10 milyon TL kurum kazancı bulunduğunu varsayalım:

• 7 milyon TL üretim faaliyetinden,

• 2 milyon TL ticari mal satışından,

• 1 milyon TL diğer gelirlerden

oluşuyorsa, toplam 10 milyon TL'nin otomatik olarak %12,5 oranında vergilendirilmesi beklenmemelidir.

Öncelikle üretim faaliyetinden kaynaklanan kazancın doğru şekilde belirlenmesi gerekir.

Dolayısıyla 2027 döneminde üretim şirketleri açısından en kritik vergi çalışmalarından biri segment bazında kazanç hesaplaması olacaktır.

İhracat Kazançlarında Kurumlar Vergisi Oranı Nasıl Hesaplanıyor?

İhracattan elde edilen kazançlar bakımından genel kurumlar vergisi oranına 5 puanlık indirim uygulanması söz konusudur.

Genel kurumlar vergisi oranının %25 olduğu durumda bu mekanizma, ilgili ihracat kazancı için efektif olarak %20 kurumlar vergisi oranı anlamına gelir.

Burada da indirim şirketin bütün kazancına değil, kural olarak ihracattan elde edilen kazanca uygulanır.

Bu nedenle ihracat yapan şirketlerde şu ayrım önemlidir:

Toplam muhasebe kârı ≠ ihracat kazancı

İhracat hasılatının bilinmesi tek başına yeterli değildir.

İhracata ilişkin;

• maliyetlerin,

• doğrudan giderlerin,

• müşterek giderlerin,

• finansman unsurlarının,

• diğer kazanç ve gelirlerin

doğru şekilde ayrıştırılması gerekir.

Hem Üretim Hem İhracat Yapan Şirketlerde Ne Olacak?

Uygulamanın en önemli alanlarından biri budur.

Türkiye’de çok sayıda üretici şirket, ürettiği malların bir bölümünü Türkiye'de, bir bölümünü ise yurt dışında satıyor.

Örneğin şirket:

1. Türkiye’de üretim yapıyor,

2. ürettiği malların %40’ını Türkiye’de satıyor,

3. %60’ını ihraç ediyor,

4. ayrıca ticari mal alıp satıyor,

5. yatırım teşvik belgesi kapsamında yatırım yapıyor olabilir.

Böyle bir şirkette tek bir kurumlar vergisi oranından söz etmek giderek zorlaşır.

Şirket bünyesinde aynı anda;

• üretim kazancı,

• ihracat kazancı,

• diğer ticari kazanç,

• teşvikli yatırım kazancı

ortaya çıkabilir.

Bu nedenle hangi kazancın hangi indirim veya oran kapsamında olduğu ayrıca analiz edilmelidir.

Üretim Kazancı Nasıl Ayrıştırılacak?

2027 uygulamasında pratikte en önemli konulardan biri budur.

Muhasebe sisteminde yalnızca satış hesaplarının ayrılması yeterli olmayabilir.

Sağlıklı bir hesaplama için üretim faaliyetinin gelir ve maliyet yapısının izlenebilir olması gerekir.

Özellikle:

1. Üretim satışları ayrı izlenmeli

Üretilen malların satışları ile ticari mal satışlarının muhasebe kayıtlarında mümkün olduğunca ayrıştırılması gerekir.

2. Satılan mamul maliyeti doğru hesaplanmalı

Üretim kazancının tespitinde yalnızca satış hasılatı değil, üretime ilişkin maliyetler de doğru şekilde belirlenmelidir.

3. Ortak giderler için dağıtım anahtarı belirlenmeli

Örneğin;

• yönetim giderleri,

• kira,

• enerji,

• bilgi teknolojileri,

• insan kaynakları,

• finansman giderleri

birden fazla faaliyetle ilişkili olabilir.

Bu giderlerin hangi esaslarla faaliyetlere dağıtılacağı önemlidir.

4. Faaliyet dışı gelirler ayrıca değerlendirilmelidir

Faiz, kur farkı ve benzeri gelirlerin doğrudan üretim kazancı kabul edilmesi her durumda doğru olmayabilir.

Bu nedenle söz konusu gelirlerin niteliği ayrıca analiz edilmelidir.

Neden 2027 Öncesinde Muhasebe Altyapısının Hazırlanması Gerekiyor?

Vergi oranlarının farklılaşması, muhasebe sisteminin önemini doğrudan artırıyor.

2027 yılı kapandıktan sonra üretim kazancını geriye dönük olarak hesaplamaya çalışmak yerine, hesap planının yıl başından itibaren buna göre tasarlanması daha sağlıklı olacaktır.

Özellikle üretim ve ihracat yapan şirketlerin 2027 öncesinde şu konuları gözden geçirmesi faydalı olabilir:

• hesap planı,

• maliyet muhasebesi,

• üretim ve ticari satış ayrımı,

• ihracat satışlarının takibi,

• gider merkezleri,

• ortak gider dağıtım anahtarları,

• ERP raporlaması,

• yatırım teşvik belgesi kapsamındaki faaliyetlerin takibi.

Buradaki amaç yalnızca muhasebe düzeni değildir.

Amaç, kurumlar vergisi beyannamesinde kullanılan kazanç ayrıştırmasının muhasebe kayıtları ve çalışma kağıtlarıyla savunulabilir hale getirilmesidir.

ERP Kullanan Şirketler İçin Neden Önemli?

SAP, Oracle, Microsoft Dynamics, NetSuite, Logo veya benzeri ERP sistemlerini kullanan şirketler açısından konu aynı zamanda bir vergi veri mimarisi problemidir.

Örneğin ERP sisteminde;

• üretim ürünleri,

• ticari mallar,

• ihracat satışları,

• yurt içi satışlar,

• teşvikli yatırım kapsamındaki ürünler

aynı profit center veya aynı hesaplar altında takip ediliyorsa, dönem sonunda vergiye tabi kazancı doğru şekilde ayrıştırmak zorlaşabilir.

Bu nedenle özellikle çok uluslu ve orta/büyük ölçekli şirketlerde 2027 hazırlıkları yalnızca vergi departmanının konusu değildir.

Çalışmanın;

Finance + Tax + Accounting + Cost Accounting + ERP

ekipleri tarafından birlikte yürütülmesi gerekebilir.

İndirimli Kurumlar Vergisi ile Üretim veya İhracat İndirimi Birlikte Uygulanabilir mi?

Yatırım teşvik belgesine bağlı indirimli kurumlar vergisi uygulaması ile üretim veya ihracat kazançlarına ilişkin indirimlerin aynı şirkette bulunması mümkündür.

Bu durumda uygulama sırası önem kazanır.

Öncelikle ilgili kazancın üretim veya ihracat kapsamında değerlendirilmesi, daha sonra yatırım teşvik sistemi kapsamındaki indirimli kurumlar vergisi mekanizmasının dikkate alınması gündeme gelebilir.

Dolayısıyla yatırım teşvik belgesi bulunan üretici/ihracatçı şirketlerde kurumlar vergisi hesaplaması diğer şirketlere göre önemli ölçüde daha karmaşık olabilir.

Hizmet İhracında Durum Aynı mı?

Her zaman değil.

Mal ihracatındaki kurumlar vergisi oran indirimi ile hizmet ihracına ilişkin kazanç indirimi aynı mekanizma değildir.

Hizmet ihracında belirli şartların sağlanması halinde kazancın belirli bir bölümünün kurum kazancından indirilmesine yönelik ayrı düzenlemeler bulunabilir.

Dolayısıyla:

“Yurt dışına fatura kestim, o halde ihracat için 5 puan indirim uygulanır.”

şeklinde otomatik bir sonuç çıkarılmamalıdır.

İşlemin;

• mal ihracatı mı,

• hizmet ihracatı mı,

• hangi özel düzenlemenin kapsamında olduğu

ayrıca belirlenmelidir.

2027'de Üretici Şirketler Açısından Asıl Risk Nedir?

Asıl risk çoğu zaman oran değildir.

Kazancın yanlış ayrıştırılmasıdır.

Vergi incelemesinde şu soru gündeme gelebilir:

%12,5 oran uyguladığınız kazancın gerçekten üretim faaliyetinden kaynaklandığını nasıl hesapladınız?

Bu nedenle hesaplamanın yalnızca Excel üzerinde yapılması yeterli olmayabilir.

Hesaplamanın;

• muhasebe kayıtları,

• maliyet muhasebesi,

• üretim raporları,

• satış verileri,

• gider dağıtım anahtarları

ile desteklenmesi gerekir.

Örnek: Üretim + İhracat + Diğer Gelir

ABC A.Ş.’nin 2027 yılında aşağıdaki faaliyetlerde bulunduğunu varsayalım:

• üretim,

• yurt içi mamul satışı,

• ihracat,

• ticari mal satışı,

• mevduat/faiz geliri.

Bu şirket için yalnızca toplam dönem kârına bakılarak tek oran uygulanması doğru yaklaşım olmayabilir.

Öncelikle kazanç;

1. üretim faaliyetinden kaynaklanan kazanç,

2. ihracat kapsamında değerlendirilecek kazanç,

3. diğer ticari faaliyetlerden elde edilen kazanç,

4. faaliyet dışı gelirler

şeklinde analiz edilmelidir.

Daha sonra her bir kazanç grubuna uygulanabilecek kurumlar vergisi oranı, indirim veya teşvik ayrıca değerlendirilmelidir.

Sık Sorulan Sorular

2027’de Türkiye’de genel kurumlar vergisi oranı kaç?

Genel oran %25’tir. Belirli finansal kuruluşlar ve özel olarak düzenlenen bazı kurumlarda daha yüksek oran uygulanabilir.

Üretim şirketlerinin kurumlar vergisi 2027’de %12,5 mi?

Üretim faaliyetinden elde edilen kazanç bakımından %12,5 oran gündeme gelmektedir. Şirketin üretim dışındaki kazançları ayrıca değerlendirilmelidir.

İhracat yapan şirketlerin kurumlar vergisi oranı kaç?

İhracattan elde edilen kazançlar bakımından genel kurumlar vergisi oranına 5 puan indirim uygulanması söz konusudur. Genel oranın %25 olduğu durumda efektif oran %20 olur.

Hem üretim hem ihracat yapan şirket hangi oranı kullanır?

Tek bir oran kullanılması gerekmeyebilir. Üretim, ihracat ve diğer faaliyetlerden kaynaklanan kazançların niteliğine göre ayrı hesaplama yapılması gerekebilir.

Faiz ve kur farkı gelirleri %12,5 üretim oranından yararlanır mı?

Bu gelirlerin üretim faaliyetinden kaynaklanan kazanç içinde değerlendirilip değerlendirilemeyeceği gelir kaleminin niteliğine göre ayrıca incelenmelidir. Otomatik olarak üretim kazancı kabul edilmemelidir.

Ticari mal satışı üretim kazancı sayılır mı?

Şirketin kendi üretmediği malları alıp satmasından kaynaklanan kazanç ile üretim faaliyetinden kaynaklanan kazanç aynı nitelikte değildir. Bu nedenle muhasebe sisteminde ayrıştırılması önemlidir.

2027 başlamadan şirketlerin ne yapması gerekir?

Özellikle üretici ve ihracatçı şirketlerin hesap planı, maliyet muhasebesi, gider dağıtım sistemi ve ERP yapılarını gözden geçirmesi faydalı olacaktır.

2027 İçin Pratik Hazırlık Listesi

Üretim veya ihracat faaliyeti bulunan şirketlerin 2027 öncesinde en azından aşağıdaki sorulara cevap verebilmesi gerekir:

• Üretim kazancını ayrı hesaplayabiliyor muyuz?

• Üretilen mal ile ticari mal satışlarını ayrı takip ediyor muyuz?

• Yurt içi ve ihracat satışlarını ayrı takip ediyor muyuz?

• Ortak giderleri hangi dağıtım anahtarıyla dağıtıyoruz?

• Faiz ve kur farklarını nasıl sınıflandırıyoruz?

• ERP sistemimiz bu ayrımı destekliyor mu?

• Yatırım teşvik belgemiz varsa indirimli kurumlar vergisi ile etkileşimini hesapladık mı?

• Beyannamedeki hesaplamayı destekleyen çalışma dosyamız var mı?

Bu sorulardan birkaçına cevap “hayır” ise 2027 başlamadan önce muhasebe ve vergi raporlama altyapısının gözden geçirilmesi yerinde olacaktır.

Sonuç

2027’de üretim kazançlarına ilişkin %12,5 kurumlar vergisi oranı, üretici şirketler açısından önemli bir vergi avantajı yaratabilir.

Ancak avantajın büyüklüğü kadar hangi kazancın bu oran kapsamına girdiğinin doğru hesaplanması da önemlidir.

Özellikle aynı şirket bünyesinde üretim, ihracat, ticaret ve yatırım teşvikli faaliyetler birlikte yürütülüyorsa kurumlar vergisi hesaplaması artık yalnızca beyannamenin hazırlanması aşamasında ele alınacak bir konu değildir.

Muhasebe ve ERP sisteminin yıl boyunca doğru veriyi üretecek şekilde yapılandırılması gerekir.

systemsCPA olarak üretim ve ihracat şirketleri için kurumlar vergisi modellemesi, kazanç ayrıştırması, yatırım teşviklerinin vergi etkisinin hesaplanması ve ERP/muhasebe sistemlerinin Türk vergi mevzuatına uyarlanması konularında destek sağlıyoruz.

2027 bütçenizi veya vergi modelinizi hazırlıyorsanız, farklı faaliyetlerinizin kurumlar vergisi etkisini önceden modellemek için bizimle iletişime geçebilirsiniz.

Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Her şirketin faaliyet yapısı, teşvikleri ve gelir kompozisyonu farklı olduğundan uygulama şirket özelinde ayrıca değerlendirilmelidir.