Döviz Pozisyonu Bildirim Formu (Ek C) Nasıl Doldurulur? 2026 SMMM/YMM Rehberi

1 Ekim 2026 itibarıyla döviz dönüşüm desteğinden yararlanmak isteyen firmalar açısından Döviz Pozisyonu Bildirim Formu (Ek C) sürecin temel belgelerinden biri haline geliyor.

Yeni uygulamada bir aylık döviz almama taahhüdü kaldırılıyor. Bunun yerine firmanın döviz pozisyonu oranının %10'u aşmaması gerekiyor. TCMB, döviz pozisyonu oranını likit döviz varlıklarının net satış hasılatı ile aktif büyüklüğünden yüksek olanına oranı olarak tanımlıyor.

Bu nedenle 1 Ekim 2026 sonrasında döviz dönüşüm desteğinden yararlanmayı planlayan şirketler açısından iki konu öne çıkıyor:

Döviz pozisyonu oranının doğru hesaplanması ve bu oranın SMMM/YMM tarafından hazırlanan Döviz Pozisyonu Bildirim Formu ile tevsik edilmesi.

İlgili rehber: 1 Ekim 2026 tarihinde döviz dönüşüm desteğinde değişen diğer şartlar, firma satış limiti ve destek tutarları için “Döviz Dönüşüm Desteği 2026: 1 Ekim'den Sonra Yeni Dönem” başlıklı yazımızı da inceleyebilirsiniz.

Döviz Pozisyonu Bildirim Formu nedir?

Döviz Pozisyonu Bildirim Formu, firmanın döviz ve altın cinsinden varlık ve yükümlülüklerinin belirli hesap grupları itibarıyla gösterildiği ve şirketin döviz pozisyonu oranının hesaplandığı formdur.

Formda şirketin;

• döviz ve altın varlıkları,

• döviz ve altın yükümlülükleri,

• hazır döviz varlıkları,

• net satış hasılatı,

• aktif toplamı

ayrı ayrı gösterilmektedir.

Formun sonucunda firmanın döviz pozisyonu oranı hesaplanır.

TCMB'nin 1 Ekim 2026 tarihinde yürürlüğe girecek yeni uygulamasına göre bu oranın %10'u aşmaması gerekiyor.

Döviz Pozisyonu Bildirim Formunu kim hazırlayacak?

Döviz Pozisyonu Bildirim Formu SMMM veya YMM tarafından hazırlanıp imzalanır.

Daha sonra firma yetkilileri formdaki bilgilerin doğruluğunu teyit ederek formu imzalar ve form aracı bankaya sunulur.

TCMB'nin benzer döviz pozisyonu bildirim formunda da formun muhasebe kayıtları esas alınarak hazırlanması ve YMM/SMMM tarafından imzalanması açık şekilde öngörülmektedir.

Dolayısıyla Ek C yalnızca şirket tarafından doldurulacak idari bir form olarak değerlendirilmemelidir.

Formda kullanılan rakamların şirketin muhasebe kayıtları ve destekleyici belgeleriyle uyumlu olması gerekir.

Döviz pozisyonu oranı nasıl hesaplanır?

TCMB sistematiğinde döviz pozisyonu oranı temel olarak aşağıdaki şekilde hesaplanmaktadır:

Döviz Pozisyonu Oranı = Hazır Döviz Varlıkları / Net Satış Hasılatı veya Aktif Toplamından Büyük Olan Tutar

TCMB'nin yayımladığı formda hazır döviz varlıkları aşağıdaki kalemlerden oluşmaktadır:

**Kasa

• Alınan Çekler

• Bankalar
  − Verilen Çekler ve Ödeme Emirleri

• Diğer Hazır Değerler

• Menkul Kıymetler

• Ortak, İştirak ve Bağlı Ortaklıklardan Alacaklar**

Formül TCMB'nin Döviz Pozisyonu Bildirim Formunda doğrudan gösterilmektedir.

Döviz pozisyonu oranı hesaplama örneği

Bir şirketin:

• Net satış hasılatı: 250 milyon TL

• Aktif toplamı: 300 milyon TL

• Hazır döviz varlıkları: 24 milyon TL

olsun.

Net satış hasılatı ile aktif toplamından yüksek olan tutar 300 milyon TL olduğu için hesaplama:

24 milyon TL / 300 milyon TL = %8

şeklinde olacaktır.

Bu örnekte döviz pozisyonu oranı %10 sınırının altında kalmaktadır.

Hazır döviz varlıklarının 36 milyon TL olması halinde ise:

36 milyon TL / 300 milyon TL = %12

sonucu ortaya çıkacaktır.

Bu durumda %10 sınırı aşılmış olacaktır.

Hazır döviz varlıklarına hangi hesaplar dahil edilir?

Döviz Pozisyonu Bildirim Formundaki en önemli ayrımlardan biri budur.

Formda şirketin çok sayıda döviz varlığı gösterilmesine rağmen, %10 oranının hesabında bütün döviz varlıkları aynı şekilde dikkate alınmamaktadır.

Hazır döviz varlıkları hesabına temel olarak şu kalemler dahil edilmektedir:

• Kasa

• Alınan çekler

• Bankalar

• Verilen çekler ve ödeme emirleri

• Diğer hazır değerler

• Menkul kıymetler

• Ortak, iştirak ve bağlı ortaklıklardan alacaklar

TCMB formunda örneğin ticari alacaklar ayrıca gösterilmekle birlikte hazır döviz varlıklarının hesaplama formülünün içerisinde yer almamaktadır.

Bu nedenle şirket bilançosundaki veya mizandaki tüm döviz cinsi varlıkları toplayarak doğrudan %10 oranını hesaplamak doğru sonuç vermeyebilir.

Bankalardaki dövizler neden özellikle önemli?

Birçok ihracatçı şirket açısından hazır döviz varlıklarının en büyük bölümünü banka hesaplarında bulunan yabancı para bakiyeleri oluşturacaktır.

Ancak formun hazırlanması yalnızca banka hesaplarının toplam bakiyesinin yazılması anlamına gelmez.

Örneğin;

• yurt içi döviz hesapları,

• yurt dışı banka hesapları,

• yabancı para çekler,

• menkul kıymetler,

• ilişkili şirketlerden döviz alacakları

ayrı ayrı değerlendirilmelidir.

Bu nedenle form hazırlanırken mizan ile banka ve diğer destekleyici kayıtlar arasında mutabakat önem taşımaktadır.

Ticari alacaklar döviz pozisyonu oranına dahil mi?

TCMB Döviz Pozisyonu Bildirim Formunda ticari alacaklar aktif bölümünde ayrıca gösterilmektedir.

Bununla birlikte %10 oranının payını oluşturan Hazır Döviz Varlıkları Toplamı formülünde ticari alacaklar yer almamaktadır.

Bu ayrım özellikle yüksek tutarda ihracat alacağı bulunan firmalar açısından önemlidir.

Şirketin bilançosundaki toplam döviz cinsi alacak tutarı ile %10 hesabında kullanılacak hazır döviz varlığı aynı kavram değildir.

Döviz borçları %10 hesabından düşülür mü?

Bu konu da uygulamada karıştırılabilecek alanlardan biridir.

Döviz Pozisyonu Bildirim Formunda şirketin döviz ve altın yükümlülükleri ayrı bir pasif bölümünde gösterilmektedir.

Bunlar arasında;

• yurt içi ve yurt dışı krediler,

• finansal kiralama borçları,

• ticari borçlar,

• ortaklara ve iştiraklere borçlar,

• diğer döviz yükümlülükleri

bulunabilmektedir.

Ancak %10 oranının hesabında kullanılan pay, Hazır Döviz Varlıkları Toplamıdır.

Başka bir ifadeyle formül, klasik anlamda:

Döviz varlıkları – döviz borçları = net döviz pozisyonu

şeklinde çalışmamaktadır.

Bu nedenle yüksek tutarda döviz kredisi bulunan bir şirketin ekonomik olarak net döviz pozisyonunun düşük olması, TCMB'nin destek bakımından kullandığı döviz pozisyonu oranının da otomatik olarak düşük olacağı anlamına gelmez.

Verilen çekler ve ödeme emirlerinde dikkat edilmesi gereken nokta

TCMB formunda Verilen Çekler ve Ödeme Emirleri ayrı bir satırda gösterilmektedir.

Bu tutarlar forma pozitif değer olarak yazılmakla birlikte hazır döviz varlıklarının hesaplanmasında toplamdan çıkarılmaktadır.

Dolayısıyla Excel veya muhasebe kayıtları üzerinden manuel hesaplama yapılırken formülün doğru kurulması önemlidir.

Net satış hasılatı mı, aktif toplamı mı dikkate alınacak?

Her ikisi de kontrol edilir.

Döviz pozisyonu oranının paydasında;

• şirketin net satış hasılatı ile

• aktif toplamı

karşılaştırılır.

Bu iki tutardan yüksek olan tutar kullanılır.

Örneğin şirketin:

• net satış hasılatı 400 milyon TL,

• aktif toplamı 300 milyon TL

ise paydada 400 milyon TL esas alınacaktır.

Aktif toplamının 500 milyon TL olması durumunda ise 500 milyon TL dikkate alınacaktır.

Net satış hasılatı ve aktif toplamı hangi dönemden alınır?

TCMB'nin Döviz Pozisyonu Bildirim Formuna ilişkin açıklamalarında aktif toplamı için Gelir İdaresi Başkanlığına raporlanan en güncel yıl sonu bilanço aktif toplamı, net satış hasılatı için ise aynı dönemde raporlanan yıllık net satış hasılatı esas alınmaktadır.

Bu nedenle hesaplamanın payı ve paydası farklı kaynaklardan gelebilmektedir:

Pay: Güncel döviz pozisyonuna ilişkin hesaplar

Payda: En güncel yıllık mali tablo verileri

Form hazırlanırken bu ayrımın gözden kaçırılmaması gerekir.

Yeni kurulan şirketlerde hesaplama nasıl yapılır?

Gelir İdaresi Başkanlığına henüz yıllık aktif toplam verisini bildirmemiş yeni kurulan şirketler için TCMB'nin benzer pozisyon formunda ayrıca bir yöntem öngörülmektedir.

Buna göre en güncel çeyreklik net satış hasılatının yıllıklandırılması suretiyle hesaplama yapılabilmektedir.

Yeni kurulmuş şirketlerde bu nedenle standart yıllık bilanço yaklaşımından farklı bir değerlendirme gerekebilir.

Döviz Pozisyonu Bildirim Formu hazırlanırken hangi belgeler gerekir?

Şirketin yapısına göre belge seti değişebilmekle birlikte uygulamada temel kontrol genellikle aşağıdaki kayıtlar üzerinden yapılacaktır:

• güncel mizan,

• döviz banka hesap ekstreleri,

• yurt dışı banka hesapları,

• döviz kasa bilgileri,

• çek ve ödeme emri kayıtları,

• menkul kıymet hesapları,

• ortak, iştirak ve bağlı ortaklıklardan alacak kayıtları,

• varsa altın hesapları,

• ilgili sözleşme ve destekleyici belgeler,

• son yıllık kurumlar vergisi beyannamesi,

• bilanço ve gelir tablosu.

Buradaki amaç yalnızca formdaki hücreleri doldurmak değil, formda kullanılan değerlerin muhasebe kayıtlarıyla uyumunu sağlayabilmektir.

%10 sınırının altında olmak destek almak için yeterli mi?

Hayır.

Döviz pozisyonu oranı yeni sistemin önemli şartlarından biridir ancak döviz dönüşüm desteğinin tek kriteri değildir.

1 Ekim 2026'dan itibaren şirketlerin destek kapsamında satabilecekleri ihracat bedeli döviz tutarı ayrıca şirketin yarattığı katma değerle ilişkilendirilmektedir.

TCMB açıklamasına göre firma bazındaki limit hesaplamasında;

faaliyet kârı + işgücü maliyeti

esas alınmaktadır.

Dolayısıyla işlem öncesinde iki farklı kontrol önem kazanmaktadır:

1. Döviz pozisyonu oranı %10'u aşıyor mu?

2. Firmanın kullanılabilir satış limiti bulunuyor mu?

Bu nedenle Ek C değerlendirmesinin döviz dönüşüm desteğinin genel şartlarından tamamen bağımsız ele alınmaması gerekir.

Firma satış limitinin nasıl hesaplandığı, 2026 son çeyrek geçiş kuralları ve destek üst sınırı için “Döviz Dönüşüm Desteği 2026: 1 Ekim'den Sonra Yeni Dönem” rehberimize bakabilirsiniz.

1 Ekim 2026'da ne değişiyor?

Önceki sistemde döviz dönüşüm desteğinden yararlanılması için şirketlerin belirli süre döviz almamaya ilişkin taahhütte bulunması gerekiyordu.

1 Ekim 2026'dan itibaren bu yaklaşım değişiyor.

TCMB'nin 28 Eylül 2026 tarihli açıklamasına göre;

• döviz almama taahhüdü kaldırılıyor,

• yerine %10 döviz pozisyonu oranı şartı geliyor,

• destek kapsamında satılabilecek döviz tutarı şirketin katma değeriyle ilişkilendiriliyor,

• ihracata yönelik üretim yapan tedarikçilerin sisteme erişimi kolaylaştırılıyor.

TCMB ayrıca uygulamanın başladığı 2023 yılından 2026 yılına kadar yaklaşık 44 bin firmanın döviz dönüşüm desteğinden yararlandığını ve destekten yararlanan firmaların ihracatçılar içindeki payının 2026'da %34'e ulaştığını belirtiyor.

Bu nedenle Döviz Pozisyonu Bildirim Formunun önümüzdeki dönemde çok daha fazla ihracatçı ve döviz kazandırıcı hizmet şirketinin gündemine girmesi beklenebilir.

Döviz Pozisyonu Bildirim Formu hazırlanırken en sık karşılaşılabilecek hatalar

Form ilk bakışta basit bir bilanço tablosu gibi görünse de uygulamada özellikle aşağıdaki alanlarda hata riski bulunmaktadır:

Tüm döviz varlıklarının %10 hesabına dahil edilmesi

Formda gösterilen her aktif kalem hazır döviz varlığı formülünün parçası değildir.

Ticari alacakların hazır döviz varlığı kabul edilmesi

Ticari alacaklar formda ayrıca raporlansa da hazır döviz varlıkları formülüne dahil değildir.

Döviz borçlarının hazır döviz varlıklarından mahsup edilmesi

TCMB'nin kullandığı oran klasik net döviz pozisyonu hesabından farklıdır.

Verilen çek ve ödeme emirlerinin yanlış işaretle hesaplanması

Bu kalem forma pozitif yazılmasına rağmen hazır döviz varlığı hesabında çıkarılmaktadır.

Net satış hasılatı yerine yalnızca aktif toplamının kullanılması

Paydada net satış hasılatı ile aktif toplamından yüksek olan dikkate alınmalıdır.

Muhasebe kayıtları ile banka bakiyelerinin mutabık olmaması

Özellikle çok sayıda banka hesabı veya yurt dışı hesabı bulunan şirketlerde belge kontrolü önem kazanmaktadır.

Döviz Pozisyonu Bildirim Formu için SMMM desteği

Döviz dönüşüm desteğinden yararlanmayı planlayan şirketler açısından Ek C hazırlanması; muhasebe kayıtlarının, banka bakiyelerinin ve ilgili mali tablo verilerinin birlikte değerlendirilmesini gerektiriyor.

Çalışma kapsamında ihtiyaca göre;

• döviz ve altın hesaplarının incelenmesi,

• hazır döviz varlıklarının tespiti,

• %10 döviz pozisyonu oranının hesaplanması,

• ilgili muhasebe hesaplarının destekleyici belgelerle kontrolü,

• Ek C Döviz Pozisyonu Bildirim Formunun hazırlanması,

• SMMM imzası ve başvuru dosyasının kontrolü

konularında destek sağlanabilir.

Ek C hazırlığı öncesinde döviz pozisyonunuzu kontrol etmek istiyorsanız

Bankanız döviz dönüşüm işlemi öncesinde Döviz Pozisyonu Bildirim Formu talep ettiyse veya şirketinizin %10 sınırı bakımından durumunu işlem öncesinde görmek istiyorsanız, kayıtlar üzerinden ön değerlendirme yapılabilir.

İlk inceleme açısından genellikle güncel mizan, son yıllık mali tablolar ve güncel döviz hesap bilgileri yeterli bir başlangıç sağlar.

Şirket yapısına göre gerekli ilave bilgi ve belgeler inceleme sırasında belirlenebilir.

Döviz Pozisyonu Bildirim Formu ve SMMM onay süreci hakkında bilgi almak için bizimle iletişime geçebilirsiniz.

info@ozmconsultancy.com

Sık Sorulan Sorular

Döviz Pozisyonu Bildirim Formu nedir?

Döviz Pozisyonu Bildirim Formu, şirketin döviz ve altın varlık ve yükümlülüklerini gösteren ve TCMB uygulamasında kullanılan döviz pozisyonu oranının hesaplanmasını sağlayan formdur.

Döviz pozisyonu oranı kaç olmalı?

1 Ekim 2026 itibarıyla döviz dönüşüm desteğinden yararlanacak firmalarda döviz pozisyonu oranının %10'u aşmaması gerekiyor.

Döviz pozisyonu oranı nasıl hesaplanır?

Hazır döviz varlıkları toplamı, net satış hasılatı ile aktif toplamından yüksek olan tutara bölünür.

Döviz Pozisyonu Oranı = Hazır Döviz Varlıkları / maks(Net Satış Hasılatı, Aktif Toplamı)

Döviz Pozisyonu Bildirim Formunu SMMM imzalayabilir mi?

Evet. Döviz Pozisyonu Bildirim Formu YMM veya SMMM tarafından hazırlanıp imzalanmaktadır. Firma yetkilileri de formdaki bilgileri teyit ederek formu imzalar.

Ticari alacaklar %10 hesabına dahil mi?

TCMB formunda ticari alacaklar ayrıca gösterilmekle birlikte hazır döviz varlıkları formülünün içerisinde yer almamaktadır.

Döviz kredileri %10 hesabından düşülür mü?

Formdaki %10 oranı hazır döviz varlıkları üzerinden hesaplanmaktadır. Bu nedenle klasik net döviz pozisyonu hesabındaki gibi bütün döviz borçlarının varlıklardan düşülmesi şeklinde bir hesaplama yapılmamaktadır.

Net satış hasılatı mı yoksa aktif toplamı mı kullanılır?

İki tutardan yüksek olan kullanılır.

Form için hangi belgeler gerekir?

Şirketin yapısına bağlı olarak güncel mizan, banka hesap ekstreleri, döviz kasa ve çek kayıtları, menkul kıymet bilgileri, ilişkili taraflardan döviz alacakları ile son yıllık bilanço ve gelir tablosu temel inceleme belgeleri arasındadır.

Döviz pozisyonu oranının %10'un altında olması desteği garanti eder mi?

Hayır. %10 döviz pozisyonu şartına ek olarak şirketin firma satış limiti ve döviz dönüşüm desteğinin diğer koşullarının da ayrıca sağlanması gerekir. 1 Ekim 2026 tarihinden itibaren firma satış limiti şirketin faaliyet kârı ve işgücü maliyeti ile ilişkilendirilmektedir.