Döviz Pozisyonu Bildirim Formu Nasıl Doldurulur? Ek C Örnek Rehber

Döviz Pozisyonu Bildirim Formu (Ek C), 1 Ekim 2026 itibarıyla döviz dönüşüm desteğinden yararlanmak isteyen firmalar açısından önemli belgelerden biri haline geliyor.

Yeni uygulamada firmanın döviz pozisyonu oranının %10’u aşmaması gerekiyor. Oran, hazır döviz varlıklarının net satış hasılatı ile aktif toplamından yüksek olan tutara bölünmesiyle hesaplanıyor. %10’u aşan firmalar döviz dönüşüm desteğinden yararlanamıyor.

Form ilk bakışta bilanço benzeri kapsamlı bir tablo gibi görünse de uygulamada her satır doldurulmuyor. TCMB açıklamasına göre döviz pozisyonu oranının hesaplanmasında kullanılmayan taralı alanlar boş bırakılıyor.

Bu rehberde Ek C’nin nasıl hazırlanacağını adım adım örnek üzerinden ele alıyoruz.

Önce kavramsal çerçeveyi okumak isterseniz: “Döviz Pozisyonu Bildirim Formu (Ek C) 2026 Rehberi” başlıklı ana yazımızda formun kimler için gerekli olduğunu, %10 sınırını ve SMMM/YMM onay sürecini ayrıntılı olarak ele aldık.

Kısaca: Ek C nasıl doldurulur?

Döviz Pozisyonu Bildirim Formunun hazırlanmasında temel sıra şöyledir:

1. Formun düzenleme tarihi belirlenir.

2. Düzenleme tarihindeki döviz ve altın varlıkları tespit edilir.

3. İlgili tutarlar TCMB’nin yılın ilk iş günü döviz alış kurları üzerinden TL’ye çevrilir.

4. Kasa, alınan çekler, banka hesapları ve diğer ilgili kalemler forma aktarılır.

5. Verilen çek ve ödeme emirleri ayrıca belirlenir.

6. Hazır Döviz Varlıkları Toplamı hesaplanır.

7. En güncel yıllık net satış hasılatı ile aktif toplamı forma yazılır.

8. Bu iki tutardan yüksek olan belirlenir.

9. Döviz pozisyonu oranı hesaplanır.

10. Oranın %10’u aşıp aşmadığı kontrol edilir.

11. Form SMMM/YMM tarafından imzalanır ve firma yetkililerince teyit edilir.

12. Faaliyet Belgesi ile birlikte aracı bankaya sunulur.

Şimdi bu adımları tek tek inceleyelim.

1. Formun düzenleme tarihini belirleyin

Ek C’nin sağ üst bölümünde “Düzenleme Tarihi” bulunuyor.

Bu tarih önemlidir. Çünkü formdaki döviz ve altın varlıklarının tespiti formun düzenlendiği tarih itibarıyla yapılmaktadır.

Ayrıca Ek C, düzenleme tarihinden itibaren 15 gün süreyle geçerlidir. Bu 15 günlük süre içerisinde aynı form kapsamında birden fazla döviz dönüşüm işlemi gerçekleştirilebilir.

Dolayısıyla formun gereğinden çok erken hazırlanması pratikte yeni bir form düzenlenmesini gerektirebilir.

2. Firma bilgilerini doldurun

Formun üst bölümüne;

• firma unvanı,

• vergi kimlik numarası,

• telefon,

• e-posta

bilgileri yazılır.

Burada firma bilgilerinin banka kayıtları ve vergi kayıtlarıyla uyumlu olması gerekir.

3. Dövizleri hangi kurdan TL’ye çevireceğinizi belirleyin

Ek C’de döviz tutarları yabancı para cinsinden değil, TL karşılığıyla gösteriliyor.

Ancak burada önemli bir nokta bulunuyor:

Formun düzenlendiği günün döviz kuru kullanılmıyor.

TCMB Uygulama Talimatına göre döviz varlıklarının TL karşılığı, içinde bulunulan yılın ilk iş günü TCMB tarafından ilan edilen döviz alış kurları üzerinden hesaplanıyor.

Altın varlıklarında ise Borsa İstanbul tarafından yılın ilk iş günü ilan edilen altın fiyatları esas alınıyor. :

Örneğin şirketin form tarihinde banka hesabında:

• 250.000 EUR

• 100.000 USD

bulunuyorsa, bunların TL karşılığı hesaplanırken form tarihindeki güncel EUR/TL veya USD/TL kuru değil, TCMB’nin ilgili yılın ilk iş günü ilan ettiği döviz alış kurları kullanılmalıdır.

Bu, Ek C hazırlanırken yapılan hesaplamalarda dikkat edilmesi gereken temel farklılıklardan biridir.

4. 1.1 Kasa satırını doldurun

Şirketin düzenleme tarihinde fiziki olarak sahip olduğu yabancı para ve altın değerleri tespit edilir.

Bunların TL karşılığı 1.1 Kasa satırına yazılır.

Formun altında SMMM/YMM tarafından verilen beyanda, fiziki döviz ve altın kıymetlerinin form düzenleme tarihinde sayıldığı açıkça belirtilmektedir.

Bu nedenle kasa hesabının yalnızca mizandaki bakiye üzerinden alınması yerine fiili durumla uyumunun kontrol edilmesi önemlidir.

Örnek

Firmanın döviz kasasında TL karşılığı:

300.000 TL

bulunuyorsa:

1.1 Kasa = 300.000 TL

olarak yazılır.

5. 1.2 Alınan Çekler satırını doldurun

Döviz veya altına endeksli alınan çeklerin düzenleme tarihindeki TL karşılığı 1.2 Alınan Çekler satırına yazılır.

TCMB açıklamasına göre döviz veya altına endeksli varlıklar da döviz veya altın varlığı olarak değerlendirilmektedir. :

Örneğimizde şirketin döviz cinsinden alınmış çeklerinin TL karşılığının:

500.000 TL

olduğunu varsayalım.

Bu durumda:

1.2 Alınan Çekler = 500.000 TL

olacaktır.

6. Banka hesaplarını yurt içi ve yurt dışı olarak ayırın

Ek C’de banka hesapları iki ayrı alt başlıkta gösteriliyor:

1.3.1 Yurt İçi Mevduat

1.3.2 Yurt Dışı Mevduat

Dolayısıyla yalnızca Türkiye’deki banka hesaplarının kontrol edilmesi yeterli değildir.

Şirket adına açılmış yabancı banka hesaplarında bulunan dövizlerin de değerlendirilmesi gerekir. Ek C formunun yapısında yurt içi ve yurt dışı mevduat ayrı ayrı gösterilmektedir.

Örnek

ABC İhracat A.Ş.’nin:

Yurt içi bankalarda: 15.000.000 TL

Yurt dışı banka hesaplarında: 3.500.000 TL

karşılığı dövizi bulunduğunu varsayalım.

Forma:

1.3.1 Yurt İçi Mevduat = 15.000.000 TL

1.3.2 Yurt Dışı Mevduat = 3.500.000 TL

yazılır.

Böylece:

1.3 Bankalar = 18.500.000 TL

olacaktır.

7. Verilen çekler ve ödeme emirlerini ayrıca tespit edin

Formdaki en kolay hata yapılabilecek satırlardan biri:

1.4 Verilen Çekler ve Ödeme Emirleri

kalemidir.

TCMB’nin açıklaması oldukça nettir:

Verilen çekler ve ödeme emirleri forma pozitif değer olarak yazılır. Ancak hazır döviz varlıklarının hesabında bu tutar eksi olarak dikkate alınır. :

Örneğin verilen döviz çekleri ve ödeme emirlerinin TL karşılığı:

1.000.000 TL

ise forma:

1.4 Verilen Çekler ve Ödeme Emirleri = 1.000.000 TL

yazılır.

Ancak birazdan göreceğimiz Hazır Döviz Varlıkları hesabında bu 1 milyon TL düşülecektir.

8. Diğer Hazır Değerleri kontrol edin

Şirket kayıtlarında yabancı para veya altın niteliğinde başka hazır değerler bulunuyorsa bunların TL karşılığı:

1.5 Diğer Hazır Değerler

satırında gösterilir.

Bu hesap şirketin faaliyet yapısına göre değişebilir.

Örneğimizde:

1.5 Diğer Hazır Değerler = 0 TL

kabul edelim.

9. Menkul kıymetleri belirleyin

Döviz veya altın niteliğindeki ilgili menkul kıymetler:

1.6 Menkul Kıymetler

satırında gösterilmektedir.

Bu kalem aynı zamanda hazır döviz varlıklarının hesabına dahil edilmektedir.

Örneğin şirketin bu kapsamdaki menkul kıymetlerinin TL karşılığı:

1.200.000 TL

ise:

1.6 Menkul Kıymetler = 1.200.000 TL

olarak yazılır.

10. Ticari alacakları hazır döviz varlıklarına eklemeyin

Ek C’de:

1.7 Ticari Alacaklar

başlığı bulunuyor.

Ancak güncel Ek C formunda bu alanlar taralıdır.

TCMB açıklamasına göre döviz pozisyonu oranının hesaplanmasında kullanılmayan taralı alanlar doldurulmamaktadır. Ayrıca hazır döviz varlıkları formülünde 1.7 Ticari Alacaklar yer almamaktadır. :

Dolayısıyla şirketin yüksek tutarda ihracat alacağı bulunması, söz konusu tutarın otomatik olarak hazır döviz varlıklarına eklenmesi anlamına gelmez.

Bu ayrım özellikle ihracatçı şirketler açısından önemlidir.

11. Ortak, iştirak ve bağlı ortaklıklardan döviz alacaklarını kontrol edin

Ek C’de:

1.8 Ortak, İştirak ve Bağlı Ortaklıklardan Alacaklar

hazır döviz varlıkları hesabına dahil edilen kalemlerden biridir.

Dolayısıyla ilişkili şirketlerden döviz cinsinden alacakların ayrıca kontrol edilmesi gerekir. :

Örneğimizde bu tutarın:

2.000.000 TL

olduğunu varsayalım.

Bu durumda:

1.8 Ortak, İştirak ve Bağlı Ortaklıklardan Alacaklar = 2.000.000 TL

olacaktır.

12. Taralı alanları doldurmayın

Güncel Ek C formundaki önemli özelliklerden biri, döviz pozisyonu oranının hesabında kullanılmayan alanların gri/taralı olarak gösterilmesidir.

TCMB açıkça:

“Döviz pozisyonu oranı hesaplamasında kullanılmayan taralı alanlar doldurulmayacaktır.”

düzenlemesine yer vermektedir. :

Bu nedenle örneğin formdaki:

• ticari alacaklar,

• diğer alacaklar,

• gelir tahakkukları,

• pasif taraftaki taralı kalemler

formül hesabına dahil edilmemelidir.

Burada en güvenli yöntem, güncel Ek C nüshasının yapısını esas almaktır.

13. Hazır Döviz Varlıkları Toplamını hesaplayın

Ek C’de formül doğrudan verilmiştir:

A = 1.1 + 1.2 + 1.3 − 1.4 + 1.5 + 1.6 + 1.8

Yani hazır döviz varlıkları şunlardan oluşur:

**Kasa

• Alınan Çekler

• Bankalar
  − Verilen Çekler ve Ödeme Emirleri

• Diğer Hazır Değerler

• Menkul Kıymetler

• Ortak, İştirak ve Bağlı Ortaklıklardan Alacaklar** :chatgpt-content-reference{index="13"}

Şimdi örneğimizi tamamlayalım.

Hesap:

300.000 + 500.000 + 18.500.000 − 1.000.000 + 0 + 1.200.000 + 2.000.000

Sonuç:

A – Hazır Döviz Varlıkları Toplamı = 21.500.000 TL

14. Net satış hasılatını belirleyin

Formdaki:

B – Net Satış Hasılatı (TL)

için cari dönemdeki geçici mizanın satış rakamı kullanılmamaktadır.

TCMB açıklamasına göre net satış hasılatı, Gelir İdaresi Başkanlığına verilen yıllık beyannamede yer alan en güncel yıllık net satış hasılatı toplamıdır. :chatgpt-content-reference{index="14"}

Örneğimizde ABC İhracat A.Ş.’nin yıllık net satış hasılatının:

280.000.000 TL

olduğunu varsayalım.

Bu durumda:

B = 280.000.000 TL

15. Aktif toplamını belirleyin

Formdaki:

C – Aktif (TL/YP Tüm Varlıklar) Toplamı

için de Gelir İdaresi Başkanlığına verilen yıllık beyannamelerde raporlanan en güncel yıl sonu bilanço aktif toplamı kullanılır.

Örneğimizde şirketin aktif toplamı:

240.000.000 TL

olsun.

Bu durumda:

C = 240.000.000 TL

16. Net satış hasılatı ile aktif toplamından yüksek olanı bulun

Döviz pozisyonu oranının paydasında B ve C toplanmıyor.

İkisinden yüksek olan kullanılıyor.

Örneğimizde:

Net satış hasılatı: 280.000.000 TL

Aktif toplamı: 240.000.000 TL

olduğundan hesaplamanın paydası:

280.000.000 TL

olacaktır.

17. %10 döviz pozisyonu oranını hesaplayın

TCMB formundaki hesaplama:

Döviz Pozisyonu Oranı = A / maks(B,C)

şeklindedir. :chatgpt-content-reference{index="16"}

Örneğimizde:

Hazır Döviz Varlıkları = 21.500.000 TL

Net satış hasılatı = 280.000.000 TL

Aktif toplamı = 240.000.000 TL

olduğundan:

21.500.000 / 280.000.000 = %7,68

sonucu ortaya çıkar.

ABC İhracat A.Ş.’nin döviz pozisyonu oranı:

%7,68

olacaktır.

Bu oran %10 sınırının altında kalmaktadır.

%10 sınırı aşılırsa ne olur?

TCMB Uygulama Talimatına göre:

Döviz pozisyonu oranı %10’u aşan firmalar döviz dönüşüm desteğinden yararlanamaz. :

Örneğin aynı şirketin hazır döviz varlıklarının:

35.000.000 TL

olduğunu varsayalım.

Hesap:

35.000.000 / 280.000.000 = %12,50

olacaktır.

Bu durumda döviz pozisyonu oranı %10 sınırının üzerinde kalır.

Önemli ayrım

Burada kullanılan kavram şirketin klasik finansal analiz anlamındaki net döviz pozisyonu değildir.

Ek C’de kullanılan oran, TCMB tarafından tanımlanan belirli hazır/likit döviz varlıklarının net satış hasılatı veya aktif toplamından yüksek olanına bölünmesine dayanır. TCMB de yeni uygulamayı bu şekilde tanımlamaktadır.

Dolayısıyla “şirketin döviz borcu da var, borcu düşersek oran düşük çıkar” yaklaşımı Ek C formülü açısından doğru olmayabilir.

18. Formu SMMM/YMM kontrolü ve imzasına hazırlayın

Ek C, SMMM veya YMM tarafından hazırlanarak imzalanır.

Ardından firma yetkilileri formdaki bilgilerin doğruluğunu teyit ederek formu imzalar ve aracı bankaya sunar. Form bankaya ıslak imzalı veya elektronik imzalı olarak ibraz edilebilir. :

Formun altında SMMM/YMM ayrıca fiziki döviz ve altın kıymetlerini saydığını; kaydi bakiyeleri ise hesap ekstresi, senet ve sözleşme gibi belgeler üzerinden tespit ettiğini beyan etmektedir.

Bu nedenle Ek C hazırlanırken yalnızca mizandaki rakamların forma kopyalanması yeterli bir kontrol yöntemi değildir.

19. Faaliyet Belgesini ekleyin

Aracı bankaya verilen Döviz Pozisyonu Bildirim Formunun ekinde, formu imzalayan SMMM veya YMM’nin meslek odasının çalışanlar listesinde kayıtlı olduğunu gösteren Faaliyet Belgesi bulunmalıdır.

TCMB düzenlemesine göre faaliyet belgesinin aslı aracı bankaya sunulduktan sonra, aynı SMMM/YMM tarafından düzenlenen sonraki formlarda üç ay içinde aynı belgenin ibrazı yeterlidir.

Banka Ek C’de neyi kontrol ediyor?

Aracı banka;

• SMMM/YMM tarafından hazırlanıp onaylanmış formu alır,

• firmanın kendi nezdindeki döviz varlıklarının forma doğru yansıtılıp yansıtılmadığını kontrol eder,

• döviz pozisyonu oranının formüle uygun hesaplanıp hesaplanmadığını kontrol eder,

• Faaliyet Belgesinin geçerliliğini doğrular. :

Dolayısıyla özellikle banka bakiyeleri ile Ek C’deki tutarlar arasında fark bulunmaması önemlidir.

Döviz Pozisyonu Bildirim Formu için hangi belgeleri hazırlamak gerekir?

Her şirketin yapısı farklı olmakla birlikte, uygulamada Ek C hazırlığına başlamadan önce aşağıdaki bilgi ve belgelerin hazır edilmesi süreci kolaylaştırır:

• güncel mizan,

• yurt içi döviz banka ekstreleri,

• yurt dışı banka hesap ekstreleri,

• döviz kasa bilgileri,

• alınan döviz çekleri,

• verilen çekler ve ödeme emirleri,

• menkul kıymet hesap dökümleri,

• ortak, iştirak ve bağlı ortaklıklardan döviz alacaklarına ilişkin kayıtlar,

• ilgili sözleşme ve destekleyici belgeler,

• son yıllık kurumlar vergisi beyannamesi,

• son yıllık bilanço,

• son yıllık gelir tablosu.

Özellikle birden fazla banka hesabı veya grup şirketi işlemleri bulunan firmalarda hesapların önceden mutabık hale getirilmesi yararlı olacaktır.

Ek C doldururken en sık yapılabilecek 7 hata

1. Güncel döviz kurunun kullanılması

Form için kural olarak düzenleme gününün kuru değil, ilgili yılın ilk iş günü TCMB döviz alış kuru esas alınır. :

2. Ticari alacakların hazır döviz varlıklarına eklenmesi

1.7 Ticari Alacaklar, hazır döviz varlıkları formülünde yer almamaktadır.

3. Döviz borçlarının hazır döviz varlıklarından düşülmesi

Formül klasik net döviz pozisyonu hesabı değildir.

4. Verilen çeklerin yanlış işaretle dikkate alınması

Forma pozitif yazılır fakat A hesabında çıkarılır.

5. Sadece Türkiye’deki banka hesaplarının dikkate alınması

Ek C, yurt içi ve yurt dışı mevduatı ayrı ayrı göstermektedir.

6. Güncel mizan satışlarının net satış hasılatı olarak kullanılması

B kalemi için en güncel yıllık beyannamedeki yıllık net satış hasılatı esas alınır.

7. Taralı alanların doldurulması

TCMB, döviz pozisyonu oranı hesabında kullanılmayan taralı alanların doldurulmamasını açıkça belirtmektedir.

Döviz Pozisyonu Bildirim Formu örnek hesaplama özeti

Yukarıdaki örneği tek tabloda özetleyelim:

Bu örnekte %10 sınırı aşılmamaktadır.

Döviz Pozisyonu Bildirim Formu için SMMM desteği

Ek C’nin hazırlanması özellikle birden fazla banka hesabı, yabancı banka hesabı, menkul kıymeti veya grup şirketlerinden döviz alacağı bulunan firmalarda muhasebe kayıtları ile destekleyici belgelerin birlikte değerlendirilmesini gerektirebilir.

Çalışmanın temel amacı, formdaki tutarların dayanak kayıtlarla uyumlu olması ve döviz pozisyonu oranının TCMB formülüne göre doğru hesaplanmasıdır.

Bankanız sizden Döviz Pozisyonu Bildirim Formu (Ek C) talep ettiyse veya işlem öncesinde şirketinizin %10 döviz pozisyonu kriterini kontrol etmek istiyorsanız, güncel mizan ve ilgili mali kayıtlar üzerinden ön değerlendirme yapılabilir.

Döviz Pozisyonu Bildirim Formunun hazırlanması ve SMMM onay süreci hakkında bizimle iletişime geçebilirsiniz.

Ayrıntılı mevzuat rehberi: Ek C’nin kimler için gerekli olduğu, 15 günlük geçerlilik süresi ve döviz dönüşüm desteğinin genel şartları için “Döviz Pozisyonu Bildirim Formu (Ek C) 2026 Rehberi” yazımızı inceleyebilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

Döviz Pozisyonu Bildirim Formu nasıl doldurulur?

Öncelikle düzenleme tarihindeki hazır döviz varlıkları tespit edilir. Kasa, alınan çekler, bankalar, verilen çekler ve ödeme emirleri, diğer hazır değerler, menkul kıymetler ve ilişkili şirketlerden alacaklar formdaki ilgili satırlara aktarılır. Daha sonra net satış hasılatı ve aktif toplamı eklenerek döviz pozisyonu oranı hesaplanır.

Ek C’de hangi döviz kuru kullanılır?

Döviz varlıklarının TL karşılığında içinde bulunulan yılın ilk iş günü TCMB tarafından ilan edilen döviz alış kurları kullanılır.

Ticari alacaklar döviz pozisyonu hesabına girer mi?

Ek C’de 1.7 Ticari Alacaklar hazır döviz varlıkları formülünün içerisinde yer almamaktadır ve güncel formda bu alanlar taralıdır.

Yurt dışındaki banka hesapları Ek C’ye dahil edilir mi?

Formda 1.3.2 Yurt Dışı Mevduat ayrı bir satır olarak bulunmaktadır. Dolayısıyla şirket adına bulunan ilgili yurt dışı döviz mevduatlarının değerlendirilmesi gerekir.

Verilen çekler döviz pozisyonunu artırır mı?

Verilen çekler ve ödeme emirleri forma pozitif değerle yazılır ancak Hazır Döviz Varlıkları Toplamı hesabında çıkarılır.

Döviz pozisyonu oranı nasıl hesaplanır?

Formül:

Hazır Döviz Varlıkları / Net Satış Hasılatı veya Aktif Toplamından Büyük Olan

şeklindedir.

Döviz pozisyonu oranı kaç olmalı?

Döviz dönüşüm desteğinden yararlanmak için oran %10’u aşmamalıdır. :chatgpt-content-reference

Ek C kaç gün geçerlidir?

Düzenleme tarihinden itibaren 15 gün geçerlidir ve bu süre içerisinde aynı form kapsamında birden fazla işlem gerçekleştirilebilir. :chatgpt-content-reference

Formu SMMM imzalayabilir mi?

Evet. Ek C, SMMM veya YMM tarafından hazırlanıp imzalanır, ardından firma yetkilileri formdaki bilgileri teyit ederek imzalar.