Tahsil Edilemeyen Fatura Ne Zaman Gider Yazılabilir?
Bir alacağın uzun süredir tahsil edilmemesi, onu kendiliğinden değersiz alacak yapmaz. VUK 322 bakımından tahsil imkânsızlığının yargı kararı veya kanaat verici belgeyle ortaya kon
Canonical URL: https://evrenozmen.com.tr/vuk-322-degersiz-alacak-kdv-2026-yil-sonu
Son kontrol: 18 Ekim 2026
Yazar: Evren Özmen, CPA / SMMM
Bir alacağın uzun süredir tahsil edilmemesi, onu kendiliğinden değersiz alacak yapmaz. VUK 322 bakımından tahsil imkânsızlığının yargı kararı veya kanaat verici belgeyle ortaya konması; zarar kaydı ile KDV düzeltmesinin de doğru dönemde yapılması gerekir.
Kısa cevap
VUK 322'ye göre kazai bir hükme veya kanaat verici bir vesikaya göre tahsiline artık imkân kalmayan alacak değersiz alacaktır. Alacak bu niteliğe girdiği tarihte kayıtlı değeriyle zarara geçirilir. Sadece borçlunun ödeme yapmaması, adresinde bulunamaması veya işletmenin alacaktan vazgeçmesi tek başına yeterli kanıt değildir.
Değersiz, şüpheli ve gecikmiş alacak farkı
| Durum | Tahsil ihtimali | Temel dayanak | Kayıt yaklaşımı |
|---|---|---|---|
| Vadesi geçmiş | Gecikmiş ama devam ediyor | Vade ve mutabakat | Takip edilir; doğrudan gider olmaz |
| Şüpheli alacak | Belirsiz | VUK 323 şartları, dava/icra veya küçük alacak takibi | Karşılık değerlendirilir |
| Değersiz alacak | Tahsil imkânsızlığı kesinleşmiş | VUK 322 ve güçlü belge | İlgili dönemde kayıttan çıkarılır |
VUK 323 şüpheli alacak karşılığı rehberi, tahsil ihtimalinin henüz tamamen ortadan kalkmadığı dosyalar içindir. İki kavram birbirinin yerine kullanılmamalıdır.
Kanaat verici belge nedir?
Kanunda bütün belgeleri sayan kapalı bir liste yoktur. Belgenin, tahsil imkânsızlığını objektif ve inandırıcı biçimde göstermesi beklenir. GİB özelgelerinde borçlunun malvarlığı, iflas veya tasfiye süreci, aciz durumu ve hukuki takibin sonucu dosya özelinde değerlendirilir.
Sadece aşağıdaki kayıtlar çoğu durumda tek başına yeterli görülmemelidir:
- Tahsilat ekibinin iç notu
- Cevapsız e-posta
- Telefon görüşmesi kaydı
- Yönetim kurulunun alacaktan vazgeçme kararı
- Borçlunun adresinde bulunamaması
- İlişkili tarafla yapılan genel mutabakat
Hangi dönemde gider yazılır?
Değersiz alacak, bu niteliği kazandığı hesap döneminde zarar yazılır. Belgenin tarihi ile muhasebe kaydının dönemi uyuşmalıdır. Önceki yılda kesinleşen bir tahsil imkânsızlığını sonraki yıl serbestçe gider yazmak önemli risk taşır.
KDV tarafı ayrıca ele alınmalı
KDV Kanunu ve KDV Genel Uygulama Tebliği, VUK 322'ye göre değersiz hale gelen alacaklara ilişkin hesaplanan ve beyan edilen KDV için satıcı yönünden indirim imkânı düzenler. Alıcı tarafında ise ödenmeyen ve daha önce indirilen KDV'nin beyan yoluyla düzeltilmesi gündeme gelir.
| Taraf | Kontrol | Dosyada bulunması gereken |
|---|---|---|
| Satıcı | Hesaplanan ve beyan edilen KDV | Fatura, beyan, değersizlik belgesi ve dönem |
| Alıcı | Daha önce indirilen fakat ödenmeyen KDV | İndirim kaydı, borç bakiyesi ve düzeltme satırı |
Ana para ile KDV tutarı ayrı gösterilmeli; tek toplam üzerinden kayıt yapılmamalıdır.
İlişkili taraf alacaklarında ilave risk
Ortak, grup şirketi veya ilişkili kişiden olan alacağın değersiz sayılması daha güçlü ispat gerektirir. İşlemin başlangıç koşulları, emsallere uygunluk, tahsil çabası ve neden üçüncü kişilerden farklı yönetildiği açıklanmalıdır. Karşılıksız finansman niteliği taşıyan bakiyeler VUK 322 ile otomatik olarak giderleştirilemez.
2026 yıl sonu dosya listesi
- Fatura, sözleşme ve teslim kanıtı
- Cari hesap ve mutabakat
- Tahsilat ve takip yazışmaları
- Dava, icra, iflas veya tasfiye belgeleri
- Tahsil imkânsızlığını gösteren kesin belge
- Belgenin tarihi ve ilgili hesap dönemi
- Ana para-KDV ayrımı
- Muhasebe fişi ve beyanname kontrolü
- İlişkili taraf açıklaması varsa emsal dosyası
Evren Özmen'in değerlendirmesi
Değersiz alacak kaydında asıl soru “kaç yıldır ödenmedi?” değil, “tahsil imkânsızlığı hangi belgeyle ve hangi tarihte kesinleşti?” sorusudur. Yaşlandırma raporu riski gösterir; zarar kaydının hukuki dayanağını oluşturmaz. Finans, hukuk ve muhasebe ekipleri aynı belge tarihine göre hareket etmelidir.
Sık sorulan sorular
Borçlu şirket kapandıysa alacak otomatik değersiz olur mu?
Hayır. Ticaret sicili durumu, tasfiye, iflas ve tahsil imkânını gösteren belgeler birlikte incelenir.
Küçük tutarlı alacak doğrudan silinebilir mi?
VUK 323'te küçük alacaklar için ayrı şüpheli alacak şartları bulunur. Bu düzenleme VUK 322'deki tahsil imkânsızlığı şartını ortadan kaldırmaz.
Sulh anlaşması kanaat verici belge olabilir mi?
Anlaşmanın ticari gerekçesi, tarafların durumu ve tahsil imkânsızlığını ne ölçüde kanıtladığı dosya bazında değerlendirilir. Sırf vergi sonucu için düzenlenen vazgeçme metni yeterli değildir.
Değersiz alacak KDV'si hangi dönemde düzeltilir?
Alacağın VUK 322 kapsamında değersiz hale geldiği dönem ile ilgili KDV beyanı birlikte kontrol edilmelidir.
Alacak dosyanızı belge tarihiyle inceletin
Alacak listenizi, takip sürecini ve tahsil imkânsızlığını gösteren belgeleri iletişim sayfasından özetleyebilirsiniz. Ön incelemede VUK 322, VUK 323 ve yalnız gecikmiş alacak ayrımı yapılır.
Resmi kaynaklar
- Vergi Usul Kanunu, Madde 322 ve 323: https://istanbul.gib.gov.tr/mevzuat/kanun/434
- GİB, değersiz alacakta kanaat verici belge özelgesi: https://gib.gov.tr/mevzuat/kanun/434/ozelge/27062
- KDV Genel Uygulama Tebliği, değersiz alacak KDV'si: https://cdn.gib.gov.tr/api/gibportal-file/file/getFile?objectKey=MEVZUAT_TEBLIGLER%2FUNIVERSAL%2F2026%2Fkdv_genteb.pdf
- GİB, KDV beyanname değişiklikleri: https://ebeyanname.gib.gov.tr/KDV_Degisiklikleri_Duyurusu_01_06_2022.pdf
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Değersizlik belgesi ve ilgili dönem görülmeden alacak kayıttan çıkarılmamalıdır.
