Döviz Bürosu ve Yetkili Müessese Kuruluşu: İzin, Vergi, MASAK ve Kayıt Düzeni
Döviz bürosu açmak, faaliyet konusuna “döviz alım satımı” yazılan sıradan bir şirket kurmak değildir. Yetkili müessese statüsü, şirket ve ortaklık yapısı, faaliyet grubu, işyeri ve
Canonical URL: https://evrenozmen.com.tr/doviz-burosu-yetkili-muessese-kurulusu-vergi-masak
Son kontrol: 22 Eylül 2026
Yazar: Evren Özmen, CPA / SMMM
Döviz bürosu açmak, faaliyet konusuna “döviz alım satımı” yazılan sıradan bir şirket kurmak değildir. Yetkili müessese statüsü, şirket ve ortaklık yapısı, faaliyet grubu, işyeri ve şube planı, Hazine ve Maliye Bakanlığı başvuruları, bilgi sistemi, günlük kasa mutabakatı ve MASAK yükümlülükleri kuruluş öncesinde birlikte tasarlanmalıdır.
Kısa Cevap
Döviz bürosu faaliyeti için vergi levhası ve ticaret sicili kaydı tek başına yeterli değildir. Kurulacak yapının ilgili kambiyo mevzuatına uygun yetkili müessese olarak izin alması gerekir. A veya B grubu faaliyet seçimi, ortaklar ve yöneticiler, sermaye ve güvence şartları, işyeri/şube yapısı, izin sırası, işlem kayıtları ve MASAK uyumu şirket kurulmadan önce kontrol edilmelidir.
Yetkili Müessese Dosyanızı Ön İncelemeye Gönderin
İlk değerlendirme için şu bilgileri gönderin:
- Hedeflenen faaliyet grubu ve yapılacak işlemler
- Ortaklar, yöneticiler ve nihai faydalanıcı yapısı
- Mevcut şirket veya yeni kuruluş planı
- Merkez ve varsa şube adresleri
- Ortakların ve yöneticilerin diğer şirket bağlantıları
- Banka, kasa, bilgi sistemi ve günlük mutabakat planı
- Çalışan sayısı ve görev dağılımı
- Yabancı ortak veya yurt dışı bağlantı bulunup bulunmadığı
- Hazine ve Maliye Bakanlığı başvuru aşaması
Başlangıç: https://evrenozmen.com.tr/iletisim
E-posta: info@ozmconsultancy.com
Kısa Özet
Yetkili müessese kuruluşunda iki ayrı dosya eş zamanlı yürür: izin ve uygunluk dosyası ile vergi, muhasebe ve uyum dosyası. Şirketin kurulmuş olması faaliyet izni anlamına gelmez. İşlem yetkisi, ortaklık değişikliği, şube, adres, bilgi sistemi, müşteri tanıma, şüpheli işlem bildirimi ve günlük döviz/kasa kayıtları ayrı sorumluluk doğurur.
Net Cevap
Doğru sıra; faaliyet kapsamını belirlemek, şirket ve ortaklık yapısının mevzuata uygunluğunu kontrol etmek, Bakanlık izin adımlarını planlamak, işyeri ve bilgi sistemi hazırlığını yapmak, ardından muhasebe ve MASAK kontrollerini işlem başlamadan kurmaktır. Standart limited şirket açılışı yapıp daha sonra döviz bürosu izni aramak, şirket türü ve başvuru şartlarında geri dönüş gerektirebilir.
Hızlı Karar ve Dosya Yönlendirmesi
| Durum | İlk bakılacak sayfa | İlk gönderilecek bilgi |
|---|---|---|
| Döviz bürosu veya yetkili müessese kuruluşu | https://evrenozmen.com.tr/doviz-burosu-yetkili-muessese-kurulusu-vergi-masak | Faaliyet grubu, ortaklar, adres ve başvuru aşaması |
| İzne tabi şirket kuruluşu | https://evrenozmen.com.tr/regule-faaliyetlerde-sirket-kurulusu-ruhsat-vergi-on-kontrol | Faaliyet, ruhsat kurumu, şirket türü ve işyeri |
| Türkiye'de şirket kuruluşu | https://evrenozmen.com.tr/company-formation-in-turkey | Ortaklar, yöneticiler, faaliyet ve ikamet durumu |
| Şirket türü kararı | https://evrenozmen.com.tr/sahis-sirketi-mi-limited-sirket-mi | Ortaklık, sorumluluk ve izin şartları |
A Grubu ve B Grubu Ayrımı Neden İlk Karardır?
Yetkili müessesenin yapabileceği işlemler faaliyet grubuna göre değişir. Bu seçim yalnız ticari tercih değildir; kuruluş belgelerini, işyeri ve şube planını, sermaye ve güvence şartlarını, bilgi sistemi hazırlığını ve Bakanlık başvurusunu etkiler. Faaliyet kapsamı netleşmeden şirket esas sözleşmesi ve operasyon modeli kesinleştirilmemelidir.
| Başlık | İlk kontrol |
|---|---|
| Faaliyet grubu | Yapılacak işlemler ile izin kapsamının uyumu |
| Şirket yapısı | Mevzuatın aradığı tür, esas sözleşme ve pay yapısı |
| Ortak ve yönetici | Uygunluk, bağlantılar, adli ve mali belgeler |
| Merkez/şube | Adres, fiziki şart, izin ve bildirim sırası |
| Sermaye ve güvence | Başvuru tarihindeki güncel şartlar ve ispat belgeleri |
| Bilgi sistemi | İşlem kaydı, kullanıcı yetkisi, güvenlik ve raporlama |
| Muhasebe | Döviz cinsi, kasa, banka, kur farkı ve günlük mutabakat |
| MASAK | Müşteri tanıma, gerçek faydalanıcı, bildirim ve saklama |
Kuruluş ve İzin Sırası
- Yapılacak döviz ve kıymetli maden işlemleri ayrıntılı tanımlanır.
- A veya B grubu faaliyet ihtiyacı belirlenir.
- Kurucular, pay sahipleri, yöneticiler ve bağlantılı şirketler incelenir.
- Şirket türü, esas sözleşme ve ticaret unvanı mevzuata göre hazırlanır.
- Merkez, şube ve işyeri planı izin şartlarıyla karşılaştırılır.
- Bakanlık başvuru belgeleri ve uygulama sistemi adımları tamamlanır.
- Banka, kasa, işlem kayıtları ve günlük mutabakat düzeni kurulur.
- MASAK uyum, müşteri kabulü, bildirim ve saklama akışları devreye alınır.
- İzin tamamlanmadan yetki kapsamındaki faaliyete başlanmaz.
Muhasebe Kayıtlarında Ayrı İzlenecek Alanlar
Döviz bürosunda toplam kasa tutarı tek başına yeterli kontrol sağlamaz. Her para birimi, işlem türü, banka hareketi ve fiili kasa ayrı izlenmeli; gün sonunda bilgi sistemi, vezne ve muhasebe kayıtları eşleştirilmelidir.
| Kayıt alanı | Kontrol amacı |
|---|---|
| Para birimi bazlı kasa | Fiili döviz mevcudu ile sistem kaydının eşleşmesi |
| Alış ve satış işlemleri | İşlem kuru, tutar, tarih ve belge bağlantısı |
| Banka transferleri | Kasa-banka hareketi ve işlem kaynağının açıklanması |
| Kur farkları | Dönem sonu değerleme ile işlem gelirinin ayrılması |
| Komisyon ve diğer gelirler | Faaliyet ve belge türünün doğru sınıflanması |
| Vergi kayıtları | İşlemin niteliğine göre KDV, BSMV ve diğer yükümlülüklerin incelenmesi |
| Şube mutabakatı | Merkez ve şube kasalarının ayrı izlenmesi |
| Düzeltme/iptal kayıtları | Yetki, gerekçe ve denetim izinin korunması |
Vergi sonucu işlem ve kurum statüsüne göre değişebileceği için bütün döviz işlemlerine tek bir KDV veya BSMV yorumu uygulanmamalıdır.
MASAK ve Müşteri Tanıma Dosyası
Yetkili müessese, müşterinin kimliğinin tespiti, başkası hesabına hareket edilip edilmediğinin anlaşılması, gerçek faydalanıcının belirlenmesi, şüpheli işlemlerin değerlendirilmesi, kayıtların saklanması ve talep halinde sunulması gibi yükümlülükleri operasyonun parçası olarak yürütmelidir.
Asgari kontrol başlıkları:
- Müşteri ve işlem türüne göre kimlik tespiti
- Başkası hesabına işlem beyanı
- Gerçek faydalanıcı kontrolü
- Riskli ülke, kişi ve işlem senaryoları
- Olağandışı tutar veya işlem örüntüsü incelemesi
- Şüpheli işlem değerlendirme ve bildirim süreci
- Çalışan yetkisi, eğitim ve erişim kayıtları
- Belge, görüntü ve işlem kayıtlarının saklanması
Ortaklık, Yönetim ve Adres Değişiklikleri
Kuruluştan sonra pay devri, yönetici değişikliği, unvan, merkez adresi, şube açılışı veya faaliyet kapsamı değişikliği sıradan ticaret sicili işlemi gibi ele alınmamalıdır. Bakanlık izni ya da bildirimi gereken işlem önce belirlenmeli; ticaret sicili, vergi dairesi, banka, bilgi sistemi ve MASAK kayıtları aynı takvimde güncellenmelidir.
En Sık Yapılan Hatalar
- Standart şirket açılışını yetkili müessese izni sanmak
- Faaliyet grubunu yapılacak işlemleri netleştirmeden seçmek
- Şirket türü ve esas sözleşmeyi başvuru şartlarından bağımsız hazırlamak
- Ortak ve yöneticilerin uygunluk belgelerini sona bırakmak
- Merkez ile şube izin ve kayıtlarını birbirine karıştırmak
- Döviz cinsi bazında kasa ve banka mutabakatı yapmamak
- İşlem kaydı ile muhasebe fişini farklı gün veya kurla işlemek
- Müşteri tanıma ve şüpheli işlem sürecini yalnız çalışan inisiyatifine bırakmak
- Pay, yönetim veya adres değişikliğinde izin/bildirim sırasını atlamak
Sık Sorulan Sorular
Limited şirket kurarak döviz bürosu açılabilir mi?
Standart limited şirket kuruluşu tek başına döviz bürosu faaliyeti için yeterli değildir. Yetkili müessese için mevzuatın aradığı şirket türü, esas sözleşme, ortaklık ve izin şartları baştan uygulanmalıdır.
Vergi levhası faaliyet izni yerine geçer mi?
Hayır. Vergi kaydı, Bakanlık tarafından verilen yetkili müessese izninin yerine geçmez.
A grubu ile B grubu arasındaki fark neden önemlidir?
Yapılabilecek işlemler ve bunlara bağlı kuruluş, sermaye, işyeri, şube ve sistem şartları farklılaşabilir. Grup seçimi başvuru dosyasının temel kararıdır.
Döviz bürosunda günlük mutabakat nasıl yapılır?
Her para biriminin fiili kasası, işlem sistemi, muhasebe kaydı ve banka hareketi karşılaştırılır. Fark varsa aynı gün gerekçesi ve düzeltme yetkisi belgelenir.
MASAK yükümlülüğü yalnız yüksek tutarlı işlemlerde mi başlar?
Hayır. Kimlik tespiti ve diğer yükümlülüklerde işlem türü, tutar, risk, başkası hesabına hareket ve şüpheli durumlar birlikte değerlendirilir. Güncel mevzuat ve rehberler esas alınmalıdır.
İlk inceleme için hangi belgeler gerekir?
Faaliyet planı, ortak/yönetici bilgileri, şirket belgeleri, adres ve şube planı, Bakanlık başvuru durumu, bilgi sistemi akışı, banka-kasa düzeni ve MASAK prosedürleri gerekir.
Ön İnceleme İçin Hazır Liste
Faaliyet grubu, yapılacak işlemler, ortak ve yönetici listesi, şirket/kuruluş durumu, merkez-şube adresleri, başvuru aşaması, bilgi sistemi ve muhasebe akışını tek mesajda gönderin.
Başlangıç: info@ozmconsultancy.com
Doğrudan iletişim: https://evrenozmen.com.tr/iletisim
Resmi Kaynaklar
- Hazine ve Maliye Bakanlığı, Yetkili Müesseseler Rehberi: https://www.hmb.gov.tr/yetkili-muesseseler-rehberi-doviz-burolari
- Hazine ve Maliye Bakanlığı, Döviz Büroları Sıkça Sorulan Sorular: https://www.hmb.gov.tr/sikca-sorulan-sorular-doviz-burolari
- Hazine ve Maliye Bakanlığı, Bilgi Teknolojileri Genel Müdürlüğü uygulamaları: https://btgm.hmb.gov.tr/uygulamalar
- MASAK, rehber ve broşürler: https://masak.hmb.gov.tr/brosurler-2
Bu içerik genel bilgilendirmedir. Yetkili müessese izni, şirket yapısı, sermaye ve güvence şartları, vergi ve MASAK yükümlülükleri başvuru tarihindeki mevzuat ve somut işlem modeline göre ayrıca değerlendirilmelidir.
