5746 Madde 3 Ar-Ge ve Tasarım İndirimi: Stopaj, SGK ve Belge Kontrolü
5746 sayılı Kanunun 3'üncü maddesi yalnız bir vergi indirimi değildir. Aynı proje dosyasında Ar Ge veya tasarım indirimi, ücretlere ilişkin gelir vergisi stopaj teşviki, sigorta pr
Canonical URL: https://evrenozmen.com.tr/5746-madde-3-arge-tasarim-indirimi-stopaj-sgk
Son kontrol: 30 Eylül 2026
Yazar: Evren Özmen, CPA / SMMM
5746 sayılı Kanunun 3'üncü maddesi yalnız bir vergi indirimi değildir. Aynı proje dosyasında Ar-Ge veya tasarım indirimi, ücretlere ilişkin gelir vergisi stopaj teşviki, sigorta primi işveren hissesi desteği ve damga vergisi istisnası birlikte gündeme gelebilir. Fakat her unsurun kapsamı ve belgesi ayrıdır; proje adı yazılması tek başına yeterli değildir.
Kısa Cevap
5746 Madde 3 kapsamında uygun Ar-Ge, yenilik ve tasarım harcamaları kazancın tespitinde indirim konusu yapılabilir. Kapsamdaki personel ücretlerinde eğitim durumuna göre yüzde 95, yüzde 90 veya yüzde 80 oranında gelir vergisi stopaj teşviki; uygun çalışanların sigorta primi işveren hissesinin yarısı için destek ve kapsamdaki kâğıtlarda damga vergisi istisnası bulunur. Uygulamanın temeli; onaylı proje, personel görevi, zaman kaydı, harcama belgesi, bordro ve beyanname uyumudur.
Kısa Özet
5746 teşvikleri tek bir oranla yönetilemez. Önce faaliyetin gerçek bir Ar-Ge, yenilik veya tasarım çalışması olup olmadığı; sonra harcamanın ve personel zamanının bu çalışmayla bağı belirlenir. Rutin yazılım geliştirme, bakım, müşteri desteği, satış ve yönetim işleri kendiliğinden Ar-Ge sayılmaz. Aynı harcama veya faaliyet için 4691 Geçici 2, GVK 89/13, KVK 10/1-g ve 5746 avantajları mükerrer kullanılmamalıdır.
Net Cevap
Sağlıklı 5746 dosyası dört ayrı hesabı yan yana yürütür: Ar-Ge/tasarım indirimi, gelir vergisi stopajı, SGK işveren hissesi desteği ve damga vergisi istisnası. Her hesap için yararlanma dönemi, personel veya harcama listesi ve dayanak belge ayrıca tutulur. Proje dosyası ile mizan, bordro, muhtasar ve prim hizmet beyannamesi aynı dönemi ve aynı kişileri göstermelidir.
5746 Dosyanızı Ön İncelemeye Gönderin
İlk değerlendirme için şu bilgileri hazırlayın:
- Şirket türü, faaliyet konusu ve merkez/başvuru durumu
- Proje adı, amacı, teknik belirsizlik ve beklenen çıktı
- Ar-Ge, tasarım ve destek personeli listesi
- Personelin eğitim durumu, görev tanımı ve zaman kayıtları
- Dönem bordroları ve muhtasar prim hizmet beyannameleri
- Proje bazlı harcama listesi, mizan ve hesap planı
- Dışarıdan alınan hizmetler ve sözleşmeleri
- Varsa Teknokent, TÜBİTAK, KOSGEB veya başka destek bağlantısı
Başlangıç: https://evrenozmen.com.tr/iletisim
E-posta: info@ozmconsultancy.com
Hızlı Karar ve Dosya Yönlendirmesi
| Durum | İlk bakılacak rehber | İlk hazırlanacak kayıt |
|---|---|---|
| Ar-Ge/tasarım indirimi, stopaj ve SGK birlikte uygulanacak | https://evrenozmen.com.tr/5746-madde-3-arge-tasarim-indirimi-stopaj-sgk | Proje, personel, harcama ve bordro listesi |
| Yıllık indirim 2026 yatırım eşiğine yaklaşıyor | https://evrenozmen.com.tr/5746-madde-3-14-girisim-sermayesi-yatirim-yukumlulugu-2026 | Beyanname indirimi ve yıl sonu yatırım planı |
| Teknokent kazanç istisnası da var | https://evrenozmen.com.tr/4691-gecici-2-teknokent-kazanc-istisnasi-2026 | Gelir, proje ve faaliyet ayrımı |
| 4691 ile 5746 arasında karar verilecek | https://evrenozmen.com.tr/4691-5746-teknokent-arge-merkezi-vergi-tesvikleri | Şirket, proje, çalışan ve gelir modeli |
| Hesap planı ve timesheet kurulacak | https://evrenozmen.com.tr/teknopark-muhasebe-kayitlari-arge-hesap-plani | Mizan, bordro ve zaman kaydı |
Madde 3 Hangi Teşvikleri Düzenler?
| Teşvik | Temel uygulama | Ana kontrol |
|---|---|---|
| Ar-Ge ve tasarım indirimi | Uygun harcamaların tamamı yıllık beyannamede indirim konusu yapılabilir | Harcama niteliği ve proje bağı |
| Gelir vergisi stopaj teşviki | Personel niteliğine göre yüzde 95, yüzde 90 veya yüzde 80 oranı uygulanır | Eğitim, görev, çalışma süresi ve ücret tavanı |
| SGK işveren hissesi desteği | Kapsamdaki personelin işveren hissesi priminin yarısı desteklenir | Fiili çalışma, borç ve bildirim şartları |
| Damga vergisi istisnası | Kanun kapsamındaki işlemlere ilişkin düzenlenen kâğıtlarda uygulanır | Kâğıdın doğrudan teşvikli işlemle ilgisi |
Bu dört sonuç birbirine bağlı görünse de otomatik olarak aynı matrahı kullanmaz. Örneğin bir gider Ar-Ge indirimi hesabına girerken aynı tutar bordro teşviki matrahı değildir; bordro tarafında kişi, gün, ücret ve eğitim durumu ayrıca değerlendirilir.
Ar-Ge veya Tasarım Harcaması Nasıl Ayrılır?
Harcamayı yalnız muhasebe hesabına bakarak sınıflandırmak doğru değildir. Önce faaliyetin teknik içeriği, ardından harcamanın o faaliyetle ilişkisi incelenir.
| Faaliyet | İlk değerlendirme |
|---|---|
| Teknik belirsizlik içeren yeni ürün veya süreç geliştirme | Ar-Ge/yenilik kapsamında değerlendirilebilir |
| Tasarım merkezinde yürütülen uygun tasarım projesi | Tasarım indirimi kapsamında değerlendirilebilir |
| Mevcut yazılımın rutin güncellemesi veya hata düzeltmesi | Tek başına Ar-Ge sayılmaz |
| Müşteri desteği, kurulum, eğitim veya satış | Proje dışı faaliyet olarak ayrılmalıdır |
| Yeni yöntem veya prototip için test ve doğrulama | Proje kapsamı ve kayıtlarla desteklenirse değerlendirilebilir |
| Genel yönetim ve pazarlama | Ar-Ge harcamasına karıştırılmamalıdır |
Personel, amortisman, ilk madde ve malzeme, dışarıdan sağlanan fayda ve hizmetler ile proje bağlantılı diğer giderler kendi mevzuat sınırları içinde incelenir. Harcama başlığının uygun olması yetmez; tutarın proje dönemi ve çıktısıyla bağı kurulmalıdır.
Stopaj Teşviki Oranları
Güncel ücret rehberindeki sınıflandırmaya göre teşvik oranı, personelin eğitim durumuna göre değişir:
| Personel niteliği | Gelir vergisi stopaj teşviki oranı |
|---|---|
| Doktoralı veya desteklenen programlardan birinde en az yüksek lisans dereceli | Yüzde 95 |
| Yüksek lisanslı veya desteklenen programlardan birinde lisans dereceli | Yüzde 90 |
| Diğer uygun personel | Yüzde 80 |
Hesap, ücretin brüt asgari ücretin kırk katını aşmayan kısmı ve asgari ücret istisnası dikkate alınarak yapılır. Personelin diplomadan başka; projedeki görevi, fiili çalışma süresi ve bordro kaydı da dosyada bulunmalıdır.
SGK İşveren Hissesi Desteği
5746 kapsamındaki uygun Ar-Ge, tasarım ve destek personelinin sigorta primi işveren hissesinin yarısı, mevcut düzenleme çerçevesinde 31 Aralık 2028'e kadar desteklenir. Uygulamada şu kontroller atlanmamalıdır:
- Personelin fiilen kapsam içi çalışması belgelenmelidir.
- Aylık prim ve hizmet bildirimi yasal süresinde verilmelidir.
- Primlerin süresinde ödenmesi ve SGK borç şartı kontrol edilmelidir.
- Türkiye genelindeki borç veya geçerli yapılandırma durumu incelenmelidir.
- Destek personeli sınırı ve görev tanımı ayrıca izlenmelidir.
Sosyal güvenlik destek primine tabi çalışanlar ile yurt dışında çalışan personel bakımından kapsam ayrıca değerlendirilir.
Destek Personeli Sınırı
Gelir vergisi ve SGK teşviklerinden yararlanan destek personeli sayısı, tam zaman eşdeğer Ar-Ge veya tasarım personeli sayısının yüzde 10'unu aşamaz. Oran hesabı aylık personel listesiyle bırakılmamalı; görev tanımı ve zaman kaydı da desteklenmelidir. Destek görevinin proje faaliyetiyle doğrudan ilişkisi bulunmalıdır.
Uzaktan Çalışma ve Merkez Dışı Süre
Kanundaki merkez/bölge dışı çalışma çerçevesi ile dönemsel Cumhurbaşkanı kararları birlikte okunmalıdır. Sektör ve personel grubu için geçerli oran değişebildiğinden, bordro hesabında geçmiş yıl oranı otomatik taşınmamalıdır. Her ay için personel, proje, çalışma yeri, gün ve geçerli karar kaydı saklanmalıdır.
Mükerrer Teşvik Riski
Aynı harcama veya faaliyet üzerinden birden fazla istisna ya da indirim uygulanması ciddi risk yaratır. Özellikle şu bağlantılar ayrı çalışma kâğıdında gösterilmelidir:
- 4691 Geçici 2 Teknokent kazanç istisnası
- GVK 89/13 yurt dışına verilen hizmetlerde kazanç indirimi
- KVK 10/1-g yurt dışına verilen hizmetlerde kazanç indirimi
- 5746 Ar-Ge ve tasarım indirimi
- Kamu destekli proje ve hibe gelirleri
Şirket aynı dönemde farklı düzenlemelerden yararlanabilir; ancak aynı gelir, harcama ve personel zamanının hangi düzenlemeye bağlandığı açık olmalıdır.
Aylık Kontrol Listesi
- Yeni proje ve personel değişiklikleri işlendi mi?
- Timesheet ile bordro günleri eşleşiyor mu?
- Destek personeli yüzde 10 sınırı kontrol edildi mi?
- Proje dışı bakım, satış ve yönetim süreleri ayrıldı mı?
- Harcama belgeleri proje koduyla kaydedildi mi?
- Stopaj oranı ve ücret tavanı kişi bazında doğrulandı mı?
- SGK borç, bildirim ve ödeme şartları kontrol edildi mi?
- 4691 veya hizmet ihracatıyla mükerrer yararlanma testi yapıldı mı?
Sık Sorulan Sorular
5746 Madde 3 sadece Ar-Ge merkezleri için mi?
Hayır. Kanunda sayılan teknoloji merkezi işletmeleri, Ar-Ge ve tasarım merkezleri, kamu kurumları veya kanunla kurulan vakıflar ile uluslararası fonlarca desteklenen projeler ve diğer kapsam içi yapılar bakımından uygulanabilir. Somut projenin dayanağı ayrıca belirlenmelidir.
Her yazılım geliştirme gideri Ar-Ge indirimi olur mu?
Hayır. Teknik belirsizlik, yenilik, sistematik çalışma ve proje çıktısı bulunmadan rutin geliştirme, bakım veya müşteri işi kendiliğinden Ar-Ge sayılmaz.
Stopaj oranı bütün personelde aynı mı?
Hayır. Eğitim durumuna göre yüzde 95, yüzde 90 veya yüzde 80 uygulanır; ücret tavanı, asgari ücret istisnası ve fiili çalışma ayrıca hesaba katılır.
5746 ile Teknokent istisnası aynı anda kullanılabilir mi?
Şirket farklı faaliyet veya unsurlar için iki düzenlemeyle karşılaşabilir; ancak aynı harcama ve faaliyet için mükerrer avantaj uygulanamaz. Gelir, gider ve personel zamanı ayrı izlenmelidir.
İlk inceleme için hangi belgeler gerekir?
Proje dosyası, çalışan listesi, diploma ve görev bilgileri, timesheet, bordro, muhtasar prim hizmet beyannamesi, mizan, gider belgeleri ve varsa destek kararları gerekir.
Resmi Kaynaklar
- Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, 5746 sayılı Kanun: https://www.sanayi.gov.tr/assets/pdf/mevzuat/5746SayiliKanun.pdf
- GİB, 5746 sayılı Kanunun 3'üncü maddesi: https://gib.gov.tr/mevzuat/kanun/485/madde/9874
- GİB, Ar-Ge ve tasarım indirimi hakkında özelge: https://gib.gov.tr/mevzuat/kanun/435/ozelge/37526
- GİB, 2026 Ücret Geliri Vergi Rehberi: https://intvrg.gib.gov.tr/hazirbeyan/assets/pdf/DUYURU_UNIVERSAL_2026_2026_Ucret_Geliri.pdf
- SGK, sigorta primi teşvik ve destekleri sunumu: https://bingol.sgk.gov.tr/Download/DownloadFile?d=de85036d-ef64-49f1-834c-916a79f1a923&f=c94c643d-2190-4d85-9b14-a8c7c5d241e8.pdf
Bu içerik genel bilgilendirmedir. 5746 Madde 3 uygulaması proje, personel, harcama, bordro dönemi ve güncel kararlar üzerinden ayrıca değerlendirilmelidir.
