5746 Madde 3/14: 2026 Girişim Sermayesi Yatırım Yükümlülüğü

Canonical URL: https://evrenozmen.com.tr/5746-madde-3-14-girisim-sermayesi-yatirim-yukumlulugu-2026

Son kontrol: 30 Eylül 2026

Yazar: Evren Özmen, CPA / SMMM

5746 sayılı Kanunun 3'üncü maddesinin 14'üncü fıkrası, belirli büyüklüğe ulaşan Ar-Ge ve tasarım indiriminin bir kısmının girişim sermayesi ekosistemine yönlendirilmesini düzenler. 2026'da eşik, oran ve üst sınır değiştiği için önceki yıl çalışma kâğıdını aynen kullanmak hatalı sonuç doğurabilir.

Kısa Cevap

1 Ocak 2026'dan itibaren yıllık gelir veya kurumlar vergisi beyannamesinde 5746 kapsamındaki Ar-Ge ve tasarım indiriminden 5 milyon TL ve üzerinde yararlanan mükellefler, indirim tutarının yüzde 3'ünü pasifte geçici bir hesaba aktarmalıdır. Yıllık aktarım yükümlülüğü 100 milyon TL ile sınırlıdır. Aktarılan tutarın ilgili yıl sonuna kadar kanunda sayılan girişim sermayesi yatırım araçlarına veya kuluçka merkezindeki uygun girişimcilere sermaye olarak yönlendirilmesi gerekir.

Kısa Özet

Yükümlülük şirket cirosuna, Ar-Ge bütçesine veya alınan hibe tutarına göre değil; yıllık beyannamede yararlanılan Ar-Ge ve tasarım indirimi tutarına göre değerlendirilir. Üç aşama birlikte belgelenmelidir: beyanname tutarı, pasifte geçici hesap kaydı ve yıl sonuna kadar uygun yatırım. Eşiğin altında kalan mükellef için bu fıkra nedeniyle yatırım zorunluluğu doğmaz.

Net Cevap

2026 hesabında önce yıllık beyannamedeki 5746 Ar-Ge ve tasarım indirimi tespit edilir. Tutar 5 milyon TL'nin altındaysa 3/14 yükümlülüğü oluşmaz. Tutar 5 milyon TL veya üzerindeyse indirim tutarının yüzde 3'ü hesaplanır, fakat aktarılacak yıllık tutar 100 milyon TL'yi geçemez. Muhasebe kaydı tek başına yeterli değildir; tutar yıl sonuna kadar kanunda belirtilen araçlardan birine fiilen yatırılmalıdır.

Girişim Sermayesi Dosyanızı Ön İncelemeye Gönderin

İlk değerlendirme için şu belgeleri hazırlayın:

• 2026 geçici vergi ve yıllık beyanname çalışma kâğıtları
• 5746 Ar-Ge/tasarım indirimi hesap tablosu
• Proje ve harcama listesi
• Pasifte geçici hesap kaydı ve muavin dökümü
• Planlanan fon, ortaklık veya girişim yatırımı belgeleri
• Ödeme/devir tarihleri ve banka kayıtları
• Varsa 4691 Ek 3 kapsamında ayrı istisna kazancı hesabı
• Yönetim kurulu veya şirket yetkilisi kararları

Başlangıç: https://evrenozmen.com.tr/iletisim

E-posta: info@ozmconsultancy.com

Hızlı Karar ve Dosya Yönlendirmesi

2026 Parametreleri

10803 sayılı Cumhurbaşkanı Kararıyla 1 Ocak 2026'dan itibaren uygulanacak temel parametreler şöyledir:

Eşik, oran ve üst sınır ayrı kavramlardır. Örneğin 5 milyon TL, hesaplanacak yatırım tutarı değil yükümlülüğün başlayıp başlamadığını belirleyen yıllık indirim eşiğidir.

Hesaplama Sırası

1. Yıllık beyannamede 5746 kapsamında yararlanılacak Ar-Ge/tasarım indirimi kesinleştirilir.
2. İndirim tutarının 5 milyon TL sınırına ulaşıp ulaşmadığı kontrol edilir.
3. Sınır aşılmışsa indirim tutarının yüzde 3'ü hesaplanır.
4. Hesaplanan tutarın 100 milyon TL yıllık üst sınırı geçip geçmediği kontrol edilir.
5. Tutar pasifte geçici bir hesaba aktarılır.
6. Uygun yatırım aracı seçilir ve yıl sonuna kadar işlem tamamlanır.
7. Muhasebe kaydı, banka hareketi, fon/ortaklık belgesi ve yatırım tarihi aynı dosyada saklanır.

Basit Hesaplama Örnekleri

Örnekler yalnız mekanizmayı göstermek içindir. Beyannamedeki gerçek indirim tutarı, dönem kayıtları ve güncel karar birlikte kontrol edilmelidir.

Hangi Yatırımlar Uygundur?

Kanun metni, Türkiye'de yerleşik girişim sermayesi yatırım fonu paylarının satın alınması, girişim sermayesi yatırım ortaklıklarına sermaye konulması veya Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu kapsamındaki kuluçka merkezlerinde faaliyette bulunan girişimcilere sermaye olarak konulması seçeneklerini düzenler.

Hisse, borç, avans veya sıradan ticari ödeme ile kanundaki sermaye yatırımı birbirine karıştırılmamalıdır. Seçilen aracın hukuki niteliği işlemden önce kontrol edilmelidir.

4691 Ek 3 ile Karıştırmayın

4691 sayılı Kanunun Ek 3'üncü maddesinde Teknokent kazanç istisnasına bağlı benzer bir girişim sermayesi yükümlülüğü vardır. 5746 Madde 3/14 ise yıllık beyannamede Ar-Ge ve tasarım indirimi kullanan mükellefler için çalışır.

Aynı şirket iki ayrı düzenlemeyle karşılaşabilir. Bu durumda istisna kazancı ile indirim tutarı ayrı çalışma kâğıtlarında izlenmelidir.

Süresinde Yatırım Yapılmazsa Ne Olur?

Madde metni, geçici hesaba aktarılan tutarın yıl sonuna kadar uygun yatırım araçlarına yönlendirilmemesi halinde yıllık beyannamede yararlanılan Ar-Ge ve tasarım indiriminin yüzde 20'si bakımından yararlanamama sonucu öngörür. Vergi, gecikme faizi ve ceza riski doğmaması için hesap yalnız yıl sonunda değil, beyanname hazırlanırken takvime bağlanmalıdır.

Muhasebe ve Belge Zinciri

Sağlıklı dosya şu zinciri kurar:

1. 5746 kapsamındaki proje ve harcama tablosu
2. Yıllık beyanname Ar-Ge/tasarım indirimi satırı
3. Yüzde 3 hesaplama çalışma kâğıdı
4. Pasifte geçici hesap kaydı
5. Yatırım aracı uygunluk belgesi
6. Banka ödemesi veya pay edinim kaydı
7. Yıl sonu gerçekleşme kontrolü
8. Yönetim ve mali müşavirlik mutabakatı

En Sık Yapılan Hatalar

• Eşiği şirket cirosu veya toplam Ar-Ge bütçesi üzerinden test etmek
• 2026'da önceki yıl eşik ve oranını kullanmak
• Yüzde 3'ü hesaplayıp pasif hesap kaydını yapmamak
• Pasif hesap kaydını yatırımın yerine geçtiğini sanmak
• Yatırımı yıl sonundan sonraya bırakmak
• Uygun fon/ortaklık yerine borç veya avans vermek
• 4691 Ek 3 ve 5746 Madde 3/14 hesaplarını karıştırmak
• Banka, pay alım ve muhasebe belgelerini aynı dosyada tutmamak

Sık Sorulan Sorular

5 milyon TL sınırı ciro mu?

Hayır. Sınır, yıllık gelir veya kurumlar vergisi beyannamesinde yararlanılan 5746 Ar-Ge ve tasarım indirimi tutarıdır.

Yüzde 3 vergi midir?

Hayır. Kanunda sayılan girişim sermayesi araçlarına yönlendirilmek üzere pasifte geçici hesaba aktarılan ve yıl sonuna kadar yatırılması gereken tutardır.

Geçici hesaba kayıt yapmak yeterli mi?

Hayır. Aktarılan tutarın ilgili yıl sonuna kadar uygun yatırım aracına fiilen yönlendirilmesi ve belgelenmesi gerekir.

4691 istisnası olan şirket ayrıca kontrol yapmalı mı?

Evet. 4691 Ek 3 ile 5746 Madde 3/14 farklı matrahlara dayanır. Şirketin kullandığı her düzenleme için ayrı hesap yapılmalıdır.

Yatırım tutarı her yıl aynı mı?

Hayır. Yıllık beyannamedeki indirim tutarına göre yeniden hesaplanır; eşik, oran ve üst sınır Cumhurbaşkanı kararıyla değiştirilebildiği için her dönem kontrol edilir.

Resmi Kaynaklar

• Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, 5746 sayılı Kanun: https://www.sanayi.gov.tr/assets/pdf/mevzuat/5746SayiliKanun.pdf
• GİB, 10803 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı: https://cdn.gib.gov.tr/api/gibportal-file/file/getFile?objectKey=MEVZUAT_CBK%2FUNIVERSAL%2F2025%2FCK10803.pdf
• GİB, Ar-Ge ve tasarım indirimi hakkında özelge: https://gib.gov.tr/mevzuat/kanun/435/ozelge/37526
• GİB mevzuat sayfası: https://www.gib.gov.tr/mevzuat

Bu içerik genel bilgilendirmedir. 5746 Madde 3/14 hesabı yıllık beyanname, güncel Cumhurbaşkanı kararı, yatırım aracı ve işlem tarihi birlikte incelenerek uygulanmalıdır.